Wednesday, April 23, 2014

TIN NÓNG § Mỹ đưa quân tới Đông Âu, tàu chiến đến Biển Đen




Tàu chiến USS Taylor đã tiến vào Biển Đen. Trong khi đó, Lầu Năm Góc thông báo kế hoạch điều 600 quân tới Ba Lan, Lithuania, Latvia và Estonia để diễn tập quân sự.

Theo RT, Mỹ cho biết, tàu USS Taylor vào Biển Đen để đẩy mạnh hòa bình và ổn định trong vùng.

"Các tàu của Hải quân Mỹ thường hoạt động ở Biển Đen theo Luật quốc tế và Quy ước Montreux. Sứ mệnh của tàu Taylor là nhằm trấn an các đồng minh NATO về cam kết củng cố và tăng cường hoạt động trong khi hướng tới các mục tiêu chung của khu vực, của Mỹ", một thông báo của hải quân Mỹ ra ngày 22/4 cho biết.

Trước đó, Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov tuyên bố, Mỹ đã vi phạm Quy ước Montreux, vốn giới hạn số tàu Mỹ hoạt động ở Biển Đen và đặt giới hạn thời gian 12 ngày cho mỗi tàu.

Đầu tháng 2, tàu USS Taylor đã có mặt ở Biển Đen. Tuy nhiên, do hỏng hóc ở phần chân vịt, tàu này đã ở quá thời gian cho phép 11 ngày.


Quân Mỹ tới Baltic

600 binh sĩ Mỹ sẽ được phái tới Ba Lan và các quốc gia Baltic trong vài ngày tới theo lệnh hỗ trợ cho các đồng minh NATO - những nước đã tỏ ý lo ngại sau khi Crưm sáp nhập vào Nga, Lầu Năm Góc hôm 22/4 cho hay.

"Tôi được biết, như thế chỉ ở mức bộ binh - diễn tập bộ binh", thư ký báo chí của Lầu Năm Góc là Chuẩn đô đốc John Kirby tuyên bố tại cuộc họp báo hôm 22/4. Tuy nhiên, quan chức này cho biết, ông không thể cung cấp thông tin cụ thể.

Kirby cho biết, diễn tập song phương là để bổ sung cho các cuộc diễn tập chuẩn, trong đó, các nước cùng thực hiện và cũng do tình hình hiện nay ở Ukraina.

"Mỹ nghiêm túc thực thi các nghĩa vụ của mình theo Điều 5 của Liên minh NATO, dù hiện không có cuộc diễn tập nào của NATO", ông Kirby nói. "Nó thể hiện cam kết của Mỹ với các nghĩa vụ an ninh của mình tại châu Âu".

Thứ sáu tuần trước, Bộ trưởng Quốc phòng Ba Lan Tomasz Siemoniak nói, trong tuần này, Ba Lan và Mỹ sẽ công bố việc phái bộ binh tới Ba Lan để tham gia diễn tập trên bộ.

Lính Mỹ sẽ luân phiên ra vào toàn bộ 4 quốc gia - Ba Lan, Lithuania, Latvia và Estonia 
 
  http://www.thegioinguoiviet.net/showthread.php?t=28381

Mỹ: Sắp Có Súng Điện Tử Bắn Đạn Nhanh 7 Lần Âm Thanh (y)

Posted on by DaVang

electromagnetic railgun (EM)

WASHINGTON – Tuần qua, hải quân Hoa Kỳ loan báo kế hoạch bắn thử súng điện từ (EM) là vũ khí mới mà phó đô đốc kỹ sư trưởng Bryant Fuller mô tả là “khả năng tấn công khó tin” của hải quân.
Kế hoạch đang đuợc chuẩn bị sẽ đặt EM trên tàu chiến tốc độ cao (JHSV) trong 2 năm tới. Tới khi đó, hải quân sẽ xác nhận EM chứng tỏ sức mạnh giết người và hiệu quả hay không để dùng chống lại chiến hạm, phi cơ, phi đạn của địch.
Cho tới nay, khả năng của EM đã đuợc chứng tỏ trong các thí nghiệm trên đất liền. EM đuợc mô tả là súng bắn xa, phóng đạn với tầm xa và tốc độ hầu như khó tin – EM có thể bắn tới mục tiêu xa 110 dặm, tốc độ 5000 dặm/giờ (bằng 7 lần âm thanh). Thời gian từ lúc đạn bắn ra tới khi phá hủy mục tiêu là 79 giây. Đạn của EM dài 18 inches, thiết kế đơn giản, không cần thuốc bồi và đầu nổ, giá mỗi đơn vị chỉ 25,000 MK, rẻ hơn nhiều so với 1 phi đạn giá 1 triệu MK.
Cho tới nay, hải quân đã chi 250 triệu MK về nghiên cứu EM và còn đầu tư thêm 250 triệu MK để phát triển cho đến năm 2017.

HOA KỲ - CHÂU Á - Công du châu Á : Những bài toán nan giải của Obama

Thứ tư 23 Tháng Tư 2014
Barack Obama lên đường công du châu Á - REUTERS /Kevin Lamarque
Barack Obama lên đường công du châu Á - REUTERS /Kevin Lamarque

Thanh Phương RFI
Làm thế nào trấn an các đồng minh châu Á mà không làm mích lòng Trung Quốc ? Làm thế nào tăng cường quan hệ thiết yếu với Tokyo, nhưng cũng phải tính đến mối hiềm khích lịch sử của Trung Quốc và Hàn Quốc đối với Nhật Bản. Đó là những bài toán nan giải đang chờ đón Tổng thống Barack Obama trong chuyến công du châu Á lần này, bắt đầu tại Tokyo vào tối nay, 23/04/2014.

Tổng thống Obama đến Tokyo ngay sau khi gần 150 nghị sĩ Nhật Bản hôm qua đã lũ lượt kéo đến viếng ngôi đền Yasukuni và trước đó một ngày, đích thân Thủ tướng Shinzo Abe đã đến dâng đồ cúng ở ngôi đền là nơi thờ 2,5 triệu tử sĩ, trong đó có 14 tội phạm chiến tranh bị các đồng minh kết án sau khi Nhật thất trận trong Thế chiến thứ hai. Hành động này của ông Shinzo Abe đã bị cả Bắc Kinh lẫn Seoul chỉ trích kịch liệt. 
Vốn đã căng thẳng do tranh chấp chủ quyền quần đảo Senkaku/Điếu Ngư, quan hệ Nhật-Trung trong lúc này lại căng thẳng thêm do việc Trung Quốc vào thứ bảy tuần trước đã tịch biên tàu của một công ty Nhật do một tranh chấp có từ thời trước chiến tranh. Tokyo đã cảnh cáo Bắc Kinh là vụ này có thể đe dọa đến thỏa thuận năm 1972 bình thường hóa bang giao song phương. 
Cho nên, công du châu Á lần này, Tổng thống Obama phải làm sao tránh bị lôi kéo vào các mối hiềm khích lịch sử giữa các nước Đông Bắc Á. Ông cũng phải cố hàn gắn những rạn nứt giữa hai đồng minh truyền thống Nhật Bản và Hàn Quốc. Ngoài vấn đề lịch sử, Tokyo và Seoul còn đang tranh chấp chủ quyền lãnh hải. 
Đối với Washington, hơn bao giờ hết, hai đồng minh Nhật Bản và Hàn Quốc phải tạm gác sang một bên những bất đồng để cùng với Hoa Kỳ đối phó với mối đe dọa Bắc Triều Tiên, nhất là vào lúc mà, theo các thông tin của Hàn Quốc, Bình Nhưỡng đang chuẩn bị tiến hành cuộc thử nghiệm hạt nhân lần thứ 4. 
Vào cuối tháng Ba, Tổng thống Obama đã thuyết phục được Thủ tướng Shinzo Abe và Tổng thống Park Geun-Hye ngồi chung bàn, với ông ngồi giữa hai lãnh đạo Nhật-Hàn, nhưng quan hệ hai vị này vẫn còn rất nguội lạnh. 
Ông Taylor Washburn, một chuyên gia về bang giao quốc tế ở Washington, được hãng tin AFP trích dẫn hôm nay, đã cảnh báo : « Nếu Seoul và Tokyo ngưng hợp tác quân sự, do không giải quyết được những bất đồng lịch sử, vùng Đông Bắc Á sẽ trở nên nguy hiểm hơn đối với cả hai quốc gia ». 
Đối với ông Christian Wirth, nhà nghiên cứu thuộc Đại học Griffith của Úc, cho tới nay Hoa Kỳ vẫn chưa hàn gắn được những rạn nứt gây chia rẽ các nước Đông Bắc Á, lý do là vì Washington đã quá chú trọng đến những mối quan hệ song phương, nên đã không quan tâm thúc đẩy hợp tác và hòa giải về lịch sử giữa các nước cựu thù. 
Tóm lại, trong chuyến công du châu Á lần này, Tổng thống Obama giống như người đang đi dây : ông phải vừa trấn an Bắc Kinh rằng chính sách châu Á của Washington không nhằm « bao vây » Trung Quốc, nhưng cũng phải trấn an Tokyo về tính vững chắc của liên minh quân sự Mỹ-Nhật.
tags: Châu Á - Hàn Quốc - Hoa Kỳ - Nhật Bản - Phân tích - Quốc tế - Trung Quốc

HOA KỲ - CHÂU Á - Obama bắt đầu công du châu Á

Thứ tư 23 Tháng Tư 2014
Tổng thống Mỹ Barack Obama công du châu Á từ 23/04 đến 29/04/2014 - Reuters /Kevin Lamarque
Tổng thống Mỹ Barack Obama công du châu Á từ 23/04 đến 29/04/2014 - Reuters /Kevin Lamarque

Thanh Phương RFI
Vào tối nay, 23/04/2014, Tổng thống Mỹ Barack Obama đến Tokyo, mở đầu chuyến công du châu Á, lần lượt viếng thăm các nước Nhật Bản, Hàn Quốc, Malaysia và Philippines. Tổng thống Hoa Kỳ công du châu Á giữa lúc căng thẳng khu vực gia tăng do tranh chấp chủ quyền biển đảo giữa Trung Quốc với các nước láng giềng.

Trong số các tranh chấp, có vấn đề  chủ quyền quần đảo Senkaku/Điếu Ngư, hiện do Nhật Bản quản lý, nhưng Bắc Kinh cũng đòi chủ quyền. Ngoài vị trí chiến lược của Senkaku, khu vực quần đảo này có thể có nhiều mỏ dầu khí. 
Trả lời phỏng vấn nhật báo Yomiuri Shimbun trước khi lên đường công du châu Á, tổng thống Obama tuyên bố rằng quần đảo Senkaku là nằm trong khuôn khổ hiệp ước an ninh Mỹ-Nhật. Nhiều quan chức cao cấp của Hoa Kỳ, trong đó có bộ trưởng Quốc phòng và phó tổng thống, đã từng khẳng định lập trường nói trên, nhưng đây là lần đầu tiên ông Obama tuyên bố rõ ràng như vậy.
Trên tờ Yomiuri hôm nay, Tổng thống Obama một lần nữa nhắc lại rằng những bất đồng về chủ quyền lãnh hải nên được giải quyết qua đối thoại và ngoại giao, chứ không phải bằng các hành động hù dọa và cưỡng ép. 
Vào tháng 11 năm ngoái, Bắc Kinh đã đơn phương thiết lập một Vùng Nhận dạng Phòng trên trên vùng biển Hoa Đông, bao gồm cả khu vực Senkaku/Điếu Ngư.
Hoa Kỳ, Nhật Bản và Hàn Quốc đã cực lực phản đối và đã gởi máy bay đến khu vực này mà không thèm báo trước Trung Quốc, để chứng tỏ là họ không tôn trọng yêu cầu của Bắc Kinh đối với các máy bay đi ngang qua vùng phòng không. 
Sau khi ăn tối với Thủ tướng Shinzo Abe trong một tiệm sushi ở Tokyo, ngày mai, ông Obama sẽ họp thượng đỉnh với lãnh đạo Nhật Bản và đến sáng thứ sáu sẽ rời Tokyo sang Seoul thăm Hàn Quốc trong một ngày. 
Ngày 26/04, ông Obama sẽ là Tổng thống Hoa Kỳ đầu tiên của Mỹ kể từ chuyến đi của Tổng thống Johnson vào năm 1966 đến thăm Malaysia.
Đặc biệt trong chuyến viếng thăm nước này, Tổng thống Obama sẽ phát biểu với các lãnh đạo trẻ Đông Nam Á tại Đại học Malaya. Sang ngày 28/04, Tổng thống Hoa Kỳ sẽ đến Philippines để hội đàm với Tổng thống Benigno Aquino và hai nhà lãnh đạo sẽ mở cuộc họp báo chung sau đó.
tags: Châu Á - Hàn Quốc - Hoa Kỳ - Malaysia - Nhật Bản - Philippines - Quốc tế

ĐIỂM BÁO RFI: NGA - TRUYỀN THÔNG - Truyền thông, một cuộc chiến khác của Vladimir Putin

 Thứ tư 23 Tháng Tư 2014
Tổng thống Nga Vladimir Putin trên truyền hình.
Tổng thống Nga Vladimir Putin trên truyền hình.
REUTERS/Ilya Naymushin

Thụy My
Đe dọa, kiểm duyệt, tuyên truyền : khi sử dụng ba đòn bẩy này, điện Kremli kiểm soát chặt chẽ những sự kiện với cách diễn dịch của mình với công luận Nga, đặc biệt là trong cuộc khủng hoảng Ukraina. Trong bài viết mang tựa đề « Thông tin, một cuộc chiến khác của ông Vladimir Putin », nhật báo Le Figaro hôm nay cho biết theo các nhà báo, tình hình hiện nay tại Nga còn tệ hại hơn thời kỳ Liên Xô cũ.

Pavel Goussev đã nếm trải đủ mọi mặt của nghề làm báo tại Nga : kiểm duyệt thời Brejnev, tự do sổ lồng trong thập niên 90, rồi đến sự « phục hồi » do Vladimir Putin chỉ đạo. « Tôi kết luận rằng làm nghề này vào năm 1983 còn đơn giản hơn là năm 2014 ». Tổng biên tập nhật báo nổi tiếng Moskovski Kommolets khẳng định như vậy với một nụ cười.
Người chủ tịch Hiệp hội các nhà báo Matxcơva mô tả lịch làm việc trong ngày của một ông chủ báo xô-viết thời trước. Buổi sáng nhận chỉ thị từ thông tấn xã Tass, ấn định danh sách và độ dài các bản tin, viết các phóng sự, và buổi tối được triệu tập đến văn phòng 716 của bộ phận kiểm duyệt, để được bật đèn xanh cho xuất bản. Ông kể lại : « Tôi thú vị với cách sử dụng chiếc lưỡi của Êdốp, làm thế nào để giới trí thức có thể ngầm hiểu được ». Pavel Goussev cho biết : « Thời kỳ 1991-1997 thực sự tự do : tôi có thể cúp máy trước mũi một ai đó. Ngược lại, ngày nay người ta tuyên bố chiến tranh với chúng tôi ».
Tuyên truyền thời Putin còn trắng trợn hơn thời Brejnev
Song song với hồ sơ Ukraina, chính quyền Nga lao vào một trận chiến thông tin do Matxcơva chỉ đạo, được truyền hình công và các trang web thân chính phủ thực hiện, và nạn nhân là các phương tiện truyền thông « tự do » do các đại gia kiểm soát. Nạn nhân mới nhất là mạng xã hội Vkontakte, một loại Facebook của Nga, mà người sáng lập Pavel Dourov mới hôm qua đã loan báo sẽ ra đi và « không bao giờ trở lại » nước Nga.
Khuôn mặt hàng đầu trong cuộc chiến thông tin là Dimitri Kisselev, vừa được thăng làm tổng giám đốc Rossia Sevodnia (Nước Nga ngày nay), một tập đoàn đa ngành về truyền thông của Nhà nước. Kisselev là một trong số 33 nhân vật Nga và Ukraina nằm trong danh sách trừng phạt của Liên hiệp châu Âu.
Trong chương trình thời sự chủ nhật thu hút trên 10 triệu người xem, ông ta cảnh cáo việc hiến tạng của người đồng tính, tưởng tượng Hoa Kỳ « trở thành những đống tro phóng xạ » sau khi Nga can thiệp quân sự, cảm thấy bị « tràn ngập » bởi « khối u ung thư NATO », nêu ra gốc gác Do Thái của một số lãnh tụ đối lập Nga. Dimitri Kisselev nhận được sự ủng hộ của 70 đại diện các phương tiện truyền thông Nga, họ lên án châu Âu là đe dọa « tự do ngôn luận ».
Serguei Bountman, phó tổng biên tập đài phát thanh độc lập Tiếng vọng Matxcơva nhận xét : « Những lời bình của Kisselev vừa buồn cười vừa nguy hiểm ». Boris Toumanov, từng là thông tín viên lâu năm của thông tấn xã Tass khẳng định: « Không khí chính trị còn kinh tởm hơn cả thời Brejnev. Ngay cả thời Liên Xô, người ta vẫn không tự cho phép tuyên truyền một cách quá trớn, vô độ như vậy ».
Theo nhiều nhà quan sát, các kênh truyền hình công, vốn là nguồn thông tin duy nhất đối với đại đa số người dân, khi lên chương trình đều hợp tác với điện Kremli, và đôi khi với cơ quan tình báo FSB. Tình báo cung cấp cho họ những băng ghi âm nghe lén và video để làm mất uy tín các đối thủ của chế độ.
Cho dù luật im lặng ngự trị, những bí mật trong việc lên chương trình thời sự truyền hình không thể được tiết lộ, nhưng trong thời gian can thiệp quân sự vào Crimée, chỉ có mỗi một mục tiêu : chứng minh với công luận rằng người dân bán đảo này, với sự hỗ trợ của Matxcơva, đã tự giải phóng khỏi quyền lực « tân phát xít » của Ukraina.
Khi Vladimir Putin hồi đầu tháng Ba chối cãi sự hiện diện của quân đội Nga tại Crimée, các nhà báo của những kênh truyền hình công đã phải đổi tên quân đội nước mình thành « các nhóm tự vệ địa phương ». Một phóng viên nói : « Sẽ thành buồn cười nếu nói ngược lại những gì tổng thống tuyên bố ». Tương tự, các lực lượng thân Nga và ly khai đang hoạt động tại Donetsk được giới thiệu là « các nhà đấu tranh cho liên bang hóa » cho phù hợp với chỉ thị của ngành ngoại giao Nga.
Các « blogger Kremli »
Song song đó, chính quyền Nga còn dựa vào internet, một công cụ từ lâu bị buông lơi, phần lớn được điều khiển bởi lãnh đạo các phong trào thanh niên thân chính quyền. Thư từ trao đổi giữa những người này bị một nhóm hacker Nga tiết lộ, cùng với lời chứng của một nhà báo tờ Novaia Gazeta thâm nhập vào phong trào, cho thấy sự hiện hữu của một mạng lưới được mệnh danh là « các blogger của Kremli », tài trợ bằng công quỹ hay đóng góp của các đại gia.
Các blogger này có nhiệm vụ liên tục đăng lên những bài tán tụng chính quyền Putin, hay tấn công phe đối lập. Giá cả được đề nghị là 1.180 rúp mỗi ngày (24 euro), và buộc phải đăng 100 lời bình mỗi ngày, hầu hết được viết sẵn. Những chiếc iPad được tặng cho những cây bút xuất sắc nhất. Cho dù ảnh hưởng của những tay viết thuê này còn phải bàn cãi, nhưng theo Natalia Sindeeva, tổng giám đốc kênh truyền hình đối lập Dojd, thì : « Các blogger của Kremli tràn ngập không gian tư tưởng. Họ chiếm đến 80% trang Facebook của tôi, trét đầy bùn lên đó ».
Đã có lần Dojd chiếu một phóng sự về các nhà nghỉ mát sang trọng của năm lãnh đạo đảng Nước Nga Thống nhất đang cầm quyền, khiến Kremli hết sức giận dữ. Hậu quả là các nhà cung cấp dịch vụ truyền hình cáp quan trọng bèn loại kênh này ra khỏi gói cung cấp, và nữ giám đốc đành phải kêu gọi tài trợ ủng hộ để kênh này có thể sống sót.
Cùng với sự lên ngôi của thông tin « chính thống », các phương tiện truyền thông độc lập bị trừng phạt. Trang mạng tin tức Lenta.ru bị kết án là « cực đoan » vì đăng bài phỏng vấn lãnh đạo một nhóm dân tộc chủ nghĩa Ukraina, ban biên tập phải tự giải thể. Tổng biên tập tờ Nezavissimaya Gazeta là Konstantin Remtchoukov phải thường xuyên hầu tòa vì một bài báo bị cho là chỉ trích Giáo hội Chính thống giáo. Từ hai năm qua, khoảng một trăm dự án luật đã được đưa ra « với mục đích răn đe báo chí ». Dự thảo mới nhất dành riêng cho Viện Kiểm sát khả năng « phong tỏa tất cả những thông tin không đáng tin cậy về các ngân hàng và công ty quốc doanh ».
Nga thúc đẩy kinh tế Crimée bằng máy đánh bạc và casino ?
Cũng liên quan đến Nga, nhật báo Le Monde quan tâm đến việc « Matxcơva nhắm vào các máy đánh bạc và casino để tái thúc đẩy nền kinh tế Crimée ». Một khi hiệu ứng ngất ngây của rượu sâm banh đã trôi qua, Matxcơva mới tỉnh giấc và thấy đầu đau như búa bổ.
Vụ sáp nhập Crimée có nguy cơ khiến ngân sách Nga phải trả giá đắt, trong bối cảnh dự báo suy thoái trong quý II/2014. Matxcơva hứa hẹn tăng hưu bổng và tăng lương trong lãnh vực công, không đánh thuế các doanh nghiệp trong vòng 5 năm và thanh toán tiền gởi tiết kiệm. Để cứu vãn kinh tế Crimée, 7 tỉ đô la đã được trích từ quỹ dự phòng và quỹ trợ cấp. Bộ trưởng Tài chính Nga Anton Silouanov hứa sẽ bù đắp số thiếu hụt thuế khóa cho vùng đất mới sở hữu, khoảng 1,5 tỉ đô la.
Trong một dự thảo luật đệ trình Quốc hội hôm 21/4, ông Putin đề nghị biến Crimée thành « vùng thứ năm » được phép triển khai các máy đánh bạc và casino. Bốn vùng được cho phép trước đó là Kaliningrad, Altai, Krasnodar, Vladivostok. Vladimir Putin khẳng định : « Crimée có thể cạnh tranh với các lãnh địa khác như Macao, Monaco và Las Vegas. Vùng đất cờ bạc này có cơ hội rất lớn đạt được tầm vóc quốc tế ».
Tờ báo đặt câu hỏi, ai sẽ đến Las Vegas của Hắc Hải ? Từ khi bị Nga sáp nhập, Crimée gần như bị tách rời với phần còn lại của thế giới, không hãng hàng không nước ngoài nào bay đến. Hãng của Nga độc quyền nên giá vé rất đắt. Sáu triệu du khách của Crimée năm 2013, hầu hết là người Ukraina, sẽ không quay lại năm nay, còn đối với người Nga thì Crimée không phải là điểm đến ưa thích.
Trước mắt, « tầm vóc quốc tế » của Crimée còn phải chờ đợi lâu. Chuyển ngân bị tê liệt, thiếu tiền mặt, phụ tùng xe hơi không còn, tòa án không hoạt động vì các thẩm phán chưa biết luật hình sự Nga !
Barack Obama vẫn xoay trục sang châu Á dù vướng Ukraina
Nhìn sang châu Á, Le Figaro có bài viết mang tựa đề « Barack Obama xoay trục sang châu Á, cho dù bận bịu với Ukraina ». Tổng thống Mỹ phải trấn an các đồng minh châu Á, đang quan ngại trước sự bất lực của Washington trước Matxcơva hay Damas, trong lúc căng thẳng tăng cao tại khu vực.
Thông tín viên của Le Figaro tại Washington cho biết, việc xoay trục sang châu Á chắc chắn sẽ diễn ra – đó là thông điệp của Tổng thống Obama, vị Tổng thống « của Thái Bình Dương » trước khi lên đường công du thăm các quốc gia đồng minh tại lục địa này. Việc chuyển trọng tâm chiến lược của Hoa Kỳ được loan báo từ năm 2011 vẫn là « ưu tiên hàng đầu » trong chính sách ngoại giao Mỹ. Việc Nga tấn công Crimée của Ukraina vẫn không thay đổi được chủ trương này. Một viên chức Nhà Trắng hôm thứ Hai 21/4 khẳng định : « Chúng tôi vẫn có thể vừa đi vừa nhai kẹo chewingum ».
Ông Barack Obama đi một vòng Nhật Bản, Hàn Quốc, Malaysia và Philippines trong bối cảnh khu vực hết sức căng thẳng. Đặc biệt là sự hung hăng của Bắc Kinh tại Biển Đông : Trung Quốc lao vào cuộc chiến chủ quyền với Philippines và Việt Nam – hai nước đang mong muốn Mỹ tăng cường hỗ trợ ; bên cạnh đó là việc tuyên bố vùng nhận dạng phòng không ở Biển Hoa Đông. Tất cả các đồng minh của Washington đang mong mỏi được trấn an, sự thụ động của Hoa Kỳ trước hồ sơ Syria và Ukraina khiến họ lo ngại.
Rõ ràng là cái bóng của Bắc Kinh đang đè lên chuyến công du này. Ý định của Mỹ trở thành đối trọng với Trung Quốc không còn là bí mật với bất kỳ ai, tuy vậy Washington vẫn biện minh là không muốn ngáng chân Bắc Kinh, nhắc lại rằng chỉ muốn « hợp tác » với khu vực. Theo Le Figaro, trong bối cảnh khủng hoảng hiện nay với Matxcơva, Obama sẽ phải cân nhắc từng từ một về mối đe dọa Trung Quốc trong chuyến công du, vì ông hiểu rõ là Putin cũng cần đến Bắc Kinh.
Lời thú tội kiểu Cách mạng văn hóa của blogger nổi tiếng
Cũng về châu Á, nhật báo Libération đề cập đến sự kiện truyền hình Nhà nước Trung Quốc tuần rồi đã dàn cảnh việc nhà ly khai Tiết Tất Quần (Charles Xue), bút danh Tiết Man Tử nhận tội. « Phóng sự » này được quay trong một trại giam, cho thấy cảnh blogger có đến 12 triệu người theo dõi đang « cải tạo tư tưởng ». Ông bị bắt vào tháng Tám với cớ « giao du với gái mại dâm », tuy thực ra chính những hoạt động trên mạng mới đưa ông vào tù.
Bị hai điều tra viên mặc đồng phục kèm sát từ tám tháng qua, kẻ tội lỗi trước camera đã nhục nhã thú nhận là từ khi mở tài khoảng Vi Bác, ông đã nhiễm thói kiêu ngạo, tự coi mình là Hoàng đế Trung Hoa vì mỗi bài viết nhận được đến 100.000 lời bình luận. Người ta hiểu rằng blogger này đã bị bắt lặp đi lặp lại nhiều lần lời thú tội cho có vẻ tự nhiên. Ống kính máy quay phim dừng lại trước một tập hồ sơ dày cộm những bản nhận tội của ông, để làm vui lòng Ban Tuyên huấn đảng Cộng sản Trung Quốc, người đã chỉ đạo trong hậu trường hoạt cảnh này.
Doanh nhân Mỹ gốc Hoa Charles Xue nằm trong số khoảng 100 nhân vật nổi tiếng nhất Trung Quốc được gọi là « Đại V » (Da V, những tài khoản lớn mà danh tính của chủ nhân đã được kiểm tra), mà các bài viết của họ được 5, 10 thậm chí 15 triệu người theo dõi. Một số có ảnh hưởng lớn đến nỗi đảng coi họ là mối đe dọa. Hôm 10/4, Ban Tuyên huấn đã triệu tập các Đại V lên, yêu cầu viết cam kết sẽ tự kiểm duyệt. Ông Xue là một trong những người hiếm hoi dám từ chối, và đã bị chọn lựa trừng trị để làm gương : chỉ vài ngày sau ông bị bắt.
Lời thú nhận và xin khoan hồng của ông mang dáng dấp của thời kỳ Cách mạng văn hóa, và bài phóng sự cho biết Charles Xue sẽ được trả tự do có điều kiện. Được Libération hỏi, phải chăng việc thú tội công khai là cái giá phải trả để được tự do, luật sư của ông không muốn đưa ra lời bình luận nào.
tags: Báo chí - Kiểm duyệt - Nga - Quốc tế - Thông tin - tuyên truyền - Ukraina - Vladimir Putin - Điểm báo - Độc tài

Tuesday, April 22, 2014

ĐIỂM BÁO RFI: NHẬT BẢN - ĐỨC - CHÍNH TRỊ - Nhật, Đức và nghệ thuật xin lỗi trong ngoại giao

Thứ ba 22 Tháng Tư 2014
Thủ tướng Shinzo Abe thăm ngôi nhà của Anne Frank - Amsterdam. Ảnh ngày 23/03/2014.
Thủ tướng Shinzo Abe thăm ngôi nhà của Anne Frank - Amsterdam. Ảnh ngày 23/03/2014.
REUTERS/Cris Toala Olivares

Mai Vân
Nhân chuyến công du mà Tổng thống Mỹ Obama sẽ thực hiện từ ngày mai 23/03, lần lượt đến Nhật Bản, Hàn Quốc, Malaysia, Philippines, nhật báo Pháp Le Figaro hôm nay 22/04/2014 có bài phân tích lý thú với câu hỏi : Có nên xin lỗi trong chính sách đối ngoại hay không ?

Bài báo trở lại mục tiêu chuyến đi của ông Obama là nhằm trấn an các đối tác, đồng minh trong khu vực trong bối cảnh tình hình hành tinh đang bất ổn với hồ sơ Ukraina, với chính sách bành trướng của Trung Quốc và với hành vi khó lường của chế độ Bắc Triều Tiên.
Trong bối cảnh đó, Le Figaro thấy rằng Thủ tướng Nhật Shinzo Abe lại không tạo điều kiện dễ dàng cho Obama, khi cho gởi lễ vật lên đền Yasukuni, nơi có thờ bài vị tội phạm chiến tranh. Trong mắt Hàn Quốc – cũng như Trung Quốc – đây là biểu tượng của thời quân phiệt Nhật.
Hành động trên của ông Abe, theo Le Figaro, có nguy cơ làm yếu đi mặt trận chung của các nền dân chủ châu Á trước sự vươn lên của Trung Quốc trên mặt quân sự.
Le Figaro nhắc lại : Phía Nhật đã đưa ra giải thích rằng lãnh đạo Nhật viếng một đền thờ tử sĩ là một chuyện bình thường ở mọi nơi. Nhưng đối với tờ báo, viếng một nơi có một bảo tàng bên cạnh, thuật lại lịch sử quân sự Nhật, mà các cuộc tấn công vào Trung Quốc từ 1931, đến cuộc tấn công ở vùng Thái Bình Dương từ 1941, như cuộc chiến giải phóng các nước châu Á khỏi ách đô hộ phương Tây và lờ đi những sự cố như vụ thảm sát Nam Kinh, thì quả là một hành động khiêu khích.
Le Figaro lấy làm tiếc là Nhật không biết xin lỗi và để quá khứ tiếp tục đè nặng. Tờ báo cho là từ những năm 1970, các chính phủ Nhật đều lên tiếng xin lỗi, ngay cả về vấn đề phụ nữ giải sầu.
Nhưng khi một quốc gia quyết định xin lỗi, điều quan trọng là nằm ở việc các dân tộc nạn nhân trước đây cảm nhận như thế nào về những lời nói, về hành vi xin lỗi này.
Nhật theo Le Figaro đã không làm được như Đức : Sau khi Thủ tướng Đức Willy Brandt, năm 1970, trong một cử chỉ bất ngờ, gây xúc động mạnh, quỳ gối, chân thành, trước đài tưởng niệm ở khu Do thái tại Vacxava, thì người Đức đã được đón tiếp vui vẻ trở lại ở Đông Âu.
Khi xây dựng ở trung tâm Berlin một đài tưởng niệm nạn nhân vụ diệt chủng người Do thái thời Đức Quốc xã, thì nước Đức đã không tự hạ mình chút nào mà còn được khen ngợi nữa là khác.
Ngày nay thì Đức được tôn trọng, được người ta lắng nghe, khâm phục, không chỉ ở Châu Âu, mà cả trên thế giới. Đáng tiếc là Nhật đã không thành công như thế, đã không hội nhập được một cách hoàn toàn vào môi trường châu Á của mình.
Trong đối ngoại xin lỗi thật tình không phải là tỏ sự yếu đuối mà là tỏ sức mạnh của một nước biết trực diện đối mặt với lịch sử của mình.
Le Figaro còn cho rằng ngay cả Tổng thống Nga Vladimir Putin còn biết cách xin lỗi Ba Lan trong vụ thảm sát Katyn (1940), và cho chiếu vào giờ cao điểm trên đài truyền hình Nga phim của Wajda về sự cố này.
Pháp : Con tin được thả và vấn đề tiền chuộc
Đa số báo hôm nay hầu như đăng cùng một bức ảnh trên trang nhất : Bốn nhà báo Pháp bị bắt làm con tin ở Syria được trả tự do và an toàn về đến Pháp. Ảnh chụp cùng với Tổng thống François Hollande và Ngoại trưởng Laurent Fabius ra tận sân bay Villacoublay đón họ.
Nếu Le Monde chỉ nói đến « 4 người Pháp ra khỏi địa ngục Syria », thì báo Libération bên trên bức ảnh cho biết là đã tìm hiểu « hậu trường vụ trả tự do » : 4 con tin được trở về đã đặt lại vấn đề bắt cóc như một phương thức "kinh doanh" ở các vùng có tranh chấp. Trong khi đó, Le Figaro tiết lộ kế hoạch của Pháp chống các đường dây thánh chiến.
Tại Syria các thành phần nổi dậy tranh nhau bắt cóc con tin, nhóm bắt 4 con tin vừa được trả tự do, được xem là cực đoan nhất, mang tên Nhà nước Hồi giáo tại Irak và Cận đông – gọi tắt là EIIL hay Daesh. Nhóm này nổi tiếng trong các vụ bắt cóc, không phải chỉ để tống tiền mà còn sử dụng con tin làm bia đỡ đạn.
Theo Libération, những con tin lọt vào tay họ xem như mạng sống khó bảo toàn, họ vừa cuồng tín, vừa vô cùng kín đáo, ít sơ hở. Bốn con tin Pháp đã được trả tự do sau nhiều cuộc thương lượng gay go. Theo một số nguồn tin, có lúc như không còn hy vọng, nhưng cuối cùng đã đạt kết cục mỹ mãn. Điều này, theo tờ báo, có lẽ cho thấy là nhóm EIIL có phần nào bị suy yếu.
Đối với Libération, thì dĩ nhiên bí mật vẫn phần nào bao trùm trên việc các con tin được trả tự do, và mọi người cũng tôn trọng nó, vì có liên quan tới an nguy của những người còn bị bắt. Libération nhắc lại còn hơn một chục con tin người phương Tây trong tay nhóm EIIL, tuy nhiên cũng có nhiều người đi theo nhóm thánh chiến này : Trong số những ‘cai ngục’ của các con tin người Pháp, có 4 người Pháp khác và một người Bỉ đi theo thánh chiến. Họ đều bịt mặt. Các con tin bị cảnh cáo, nếu nhìn thấy mặt họ thì sẽ bị giết ngay.
Do đó, Le Figaro hôm nay, trong hàng tựa đầu, nói đến « Kế hoạch của Pháp chống các đường dây thánh chiến ». Tờ báo tiết lộ những hướng chính mà chính phủ sẽ đưa ra trong cuộc họp vào ngày mai, 23/04 để ngăn chặn hiện tượng thanh niên Pháp gia nhập hàng ngũ thánh chiến ở Syria.
Khoảng 20 biện pháp được dự trù, từ việc trẻ vị thành niên phải được giấy phép khi ra khỏi Pháp, cho đến việc theo dõi hành động của các thanh niên lui tới những đền Hồi giáo có xu hướng quá khích, lập ra một cơ chế trao đổi, giúp đỡ các em.
Hiện nay, theo le Figaro, hàng trăm thanh niên Pháp đã đi Syria tham gia thánh chiến. Riêng trong tháng Giêng đã có khoảng 250 em. Trong đó nhiều em độ tuổi 15, 16, có em 14 tuổi.
Các đường dây tuyển mộ sử dụng nguời quen gia đình, quen biết với bạn bè để dụ dỗ các em. Sau đó là những buổi "tẩy não", ca ngợi các em được tôn là những người được ơn trên "chọn" cho cuộc thánh chiến. Những em đi theo, thường là tâm lý không vững vàng hay có những mối bất bình trong gia đình, học đường...
Vụ đắm phà ở Hàn Quốc : Nỗi đau của gia đình các nạn nhân
Về Châu Á, hai báo Le Monde và Le Figaro tiếp tục theo dõi vụ chiếc phà Sewol bị chìm ở Hàn Quốc, tuần qua. Le Figaro nói đến một thảm kịch quốc gia, trong lúc Le Monde nhìn cảnh hoang mang của người thân nạn nhân tai nạn.
Cả hai tờ báo mô tả cảnh đau khổ những người không rời bến cảng Jindo, chờ đợi tin, trông mong người sống sót, nhưng lại thấy cảnh thợ lặn của quân đội, của lực lựợng tuần duyên và cả người dân thường lần lược đưa thi thể người còn kẹt trong phà.
Le Monde còn mô tả cảnh những bà mẹ hỗn loạn, vì có những danh sách nêu sai, nêu tên con mình còn sống nhưng cuối cùng thì nhìn ra được trên bức màn hình lớn xác con mình mà thợ lặn đưa ra khỏi phà.
Thủy thủ đoàn chiếc phà bị ‘kết tội’ nghiêm khắc, vì không những đã rời bỏ phà, bỏ rơi hành khách, mà cuộc điều tra còn cho thấy người lái tàu chưa từng đi qua ngã tắt nguy hiểm mà chiếc phà đã sử dụng vì khởi hành muộn. Hơn nữa thủy thủ đoàn cũng không được huấn luyện trong việc cứu hộ.
Le Figaro cũng nhắc lại yếu tố này, gắn nó với sự kiện là phải mất một khoảng thời gian quý báu : suốt hơn nửa tiếng đồng hồ sau khi báo hiệu cấp cứu, hành khách được lệnh ngồi yên, trong lúc mà phà nghiên một bên và bắt đầu chìm.
Theo tờ báo đây là thảm kịch nghiêm trọng nhất xẩy ra ngoài khơi Hàn Quốc từ hai thập niên nay, và người dân oán hận không chỉ thủy thủ đoàn mà cả chính quyền, đã hành xử tồi nên khiến nhiều người chết.
Vì không tập trung thông tin, cho nên Chính quyền đưa ra thông báo lộn xộn, người dân có cảm giác đi trong sương mù, bị bỏ rơi. Nhiều người tuyên bố thẳng thừng không còn tin tưởng vào chính phủ nữa. Cảm nhận được sự tức giận nguy hiểm này, Tổng thống Hàn Quốc đã lên tiếng vào hôm qua, quy tội thuyền trưởng và thủy thủ đoàn.
Le Figaro nhận thấy thảm kịch phà Sewol là một cú sốc rất lớn đối với một đất nước Hàn Quốc rất nhạy cảm. Nằm trong tổ chức các quốc gia phát triển OCDE – (Tổ chức Hợp tác Phát triển Kinh tế), Hàn Quốc đã cố khẳng định chỗ đứng của mình trên trường quốc tế, nhưng tai nạn Sewol đã phơi bày những thiếu sót về an toàn, phối họp hoạt động, thông tin yếu kém. Hiện nay cũng chưa chắc tai nạn là do đụng phải mỏm đá !
Trung Quốc : Tín hiệu cáo chung của mô hình kinh tế gia công
Trên bình diện kinh tế, báo Les Echos trở lại vụ đình công xưởng gia công giày cho Nike, Adidas, Asics ở Đông Quan, nhận thấy mô hình gia công hiện nay ở Trung Quốc khó thể tồn tại lâu dài. Dưới tựa đề « Trung Quốc đối mặt với chi phí sản xuất ngày càng cao », Les Echos nhắc lại khía cạnh mới trong phong trào đình công của hơn 10.000 công nhân xưởng gia công của một công ty Đài Loan ở Đông Quan : Họ đình công không phải để đòi tăng lương mà đòi các quyền lợi xã hội – bảo hiểm y tế, xã hội – sao cho tương xứng với đồng lương.
Tờ báo cho là vụ đình công ở Đông Quan cho thấy rõ tương quan lực lượng giữa công nhân và chủ nhân ở miền nam Trung Quốc, nơi mà lương bổng đã tăng nhiều trong những năm gần đây, buộc một số nhà sản xuất trong ngành dệt may và đồ chơi phải đóng cửa.
Số lượng đình công ngày càng nhiều, từ đầu năm 2014 đến nay đã tăng như thế là 1/3 so cùng thời kỳ năm ngoái. Giới chủ xí nghiệp tại đây đều có cùng kết luận : Giá sản xuất đã tăng nhanh đến nỗi mà mô hình gia công giá rẻ không còn có thể áp dụng ở Quảng Đông, nơi được xem như cái nôi của sự khởi sắc kinh tế của Trung Quốc.
Một số nhà sản xuất đã đổi chiến lược, hoặc đi vào những vùng nghèo hơn như Quảng Tây, nơi giá nhân công còn dưới 2000 yuan/tháng - trong khi ở Quảng Đông, trung bình là 3000 – hoặc đầu tư nhiều vào việc tự động hóa sản xuất, giảm bớt nhân công nếu tiếp tục ở lại Quảng Đông.
Nhưng theo les Echos, chưa chắc là ở những vùng mới đến, giá sản xuât sẽ còn thấp trong thời gian tới, mà lương hướng sẽ tăng lên, chuyên chở từ những vùng này cũng tốn kém hơn.
Tóm lại trong những ngành không đòi hỏi kỹ thuật cao như vải sợi hay đồ chơi, mô hình gia công, tạo nên sự thành công của Trung Quốc trong thời gian qua, không còn hiệu quả nữa. Theo Les Echos thì không còn cách nào khác là nâng cấp sản xuất.
Trung Quốc : Gấu trúc không bằng mỏ phốt phát ?
Trong lãnh vực môi trường, báo Le Monde hôm nay rất chú ý đến một thực tế ở Trung Quốc được tờ báo nêu bật thành tựa : « Tại Tứ Xuyên, việc bảo vệ gấu trúc bị hy sinh cho ngành khai thác mỏ ». Đặc phái viên Harold Thibault của nhật báo Pháp, được cử đến tỉnh ở miền Tây nam Trung Quốc này không ngần ngại tố cáo : « Số phận của khu bảo tồn thiên nhiên Cửu Đính (Jiuding) chứng tỏ giọng điệu nước đôi của Bắc Kinh trong địa hạt môi trường ».
Phóng viên của Le Monde đã đến thăm một khu khai thác mỏ phosphate tại Trấn Thanh Bình (Qingping), tỉnh Tứ Xuyên, tọa lạc ngay giữa khu bảo tồn thiên nhiên vùng núi Cửu Đính, trên nguyên tắc được dùng làm nơi bảo vệ loài gấu trúc quý hiếm.
Ghi nhận đầu tiên của nhà báo Pháp là công việc khai thác, với hàng đoàn xe tải lên xuống các con đèo, với xe ủi, xe kéo rất ồn ào tại khu mỏ, chưa kể đến các tiếng nổ inh tai của các thanh thuốc nổ được dùng để phá núi, tất cả các điều kiện này hoàn toàn không phù hợp chút nào cho việc bảo vệ môi trường sống cho loài gấu trúc, vốn đã phải chạy đi nơi khác vì hãi sợ.
Theo Le Monde, cho dù chính quyền trung ương Bắc Kinh có ra sức lặp đi lặp lại quyết tâm của họ trong việc bảo vệ môi trường, thì số phận của khu bảo tồn thiên nhiên Cửu Đính San này ở tỉnh Tứ Xuyên, đã chứng minh điều ngược lại, nhất là trong trường hợp khu vực có một nguồn tài nguyên có giá trị.
Tại vùng đã từng bị trận động đất năm 2008 tàn phá, mỏ phosphate là một vận may đáng kể. Giới làm phân bón từ phosphate đã tìm ra những lý lẽ lọt tai thuyết phục chính quyền cho họ quyền mở rộng địa bàn khai thác mỏ, một cách hoàn toàn hợp pháp, ngay giữa khu bảo tồn trên nguyên tắc được lập ra để bảo vệ các con gấu trúc.
Tờ báo nêu bật ví dụ của Tập đoàn hóa chất Hoành Đạt (Hongda), vào mùa hè năm 2012 đã khéo luồn lách để giành được quyền khai thác một diện tích rộng 325 hecta ngay giữa khu bảo tồn. Các đơn xin đặc quyền khai thác trong các khu bảo tồn thiên nhiên ở Tứ Xuyên rất nhiều, và tệ nạn chiếm đất bảo tồn để khai thác mỏ đã tới tai chính quyền trung ương từ rất lâu. Vấn đề này tuy nhiên chưa thể giải quyết vì đụng chạm đến quyền lợi của nhiều người.
Cho dù giới lãnh đạo Trung Quốc, cụ thể là Thủ tướng Lý Khắc Cường, đã hô hào khởi động một « cuộc chiến chống ô nhiễm », tình trạng mập mờ vẫn tiếp diễn và nhiều người chống lại, nhân danh việc bảo vệ môi trường đã bị đàn áp.
Le Monde cho biết là tại thành phố Mậu Danh, miền Đông Nam Trung Quốc, vào đầu tháng Tư này, những người biểu tình phản đối việc mở một nhà máy hoá dầu trong vùng bị công an dùng dùi cui đánh đập thô bạo.
Phóng sự của báo Le Monde kết thúc bằng lời chứng của một thợ mỏ kỳ cựu tại trấn Thanh Bình. Khi được hỏi là ông ta có biết gì về khu bảo tồn thiên nhiên hay không, người này trả lời là có, nhưng lại rất ngạc nhiên trước câu hỏi vì theo ông « tất cả nơi đây đều thuộc về công ty hầm mỏ ».
tags: Châu Á - Chính trị - Lịch sử - Nhật Bản - Quốc tế - Điểm báo - Đức

“Sàigòn thất thủ” - Komori Yoshihisa (chuyển dịch của Khôi Nguyên).

FB Sao Linh9 người khác đã được đánh dấu trong hình ảnh của Thùy Trang.
“Sàigòn thất thủ” , Komori Yoshihisa
Komori Yoshihisa & Khôi Nguyên @ HVR
---
Giới thiệu:
“Sàigòn thất thủ” là tựa đề một loạt ký sự được đăng tải liên tục suốt gần một tháng trên Nhật Báo Sankei trong mục “Đặc Phái Viên của Thế Kỷ 20” từ ngày 29/10 cho đến ngày 27/11/1998. Người thực hiện loạt ký sự này là ký giả Komori Yoshihisa, một đặc phái viên kỳ cựu của Nhật Bản đã có mặt tại Sài Gòn trước và sau thời điểm 30/4/1975. Ông Komori Yoshihisa từng là ký giả của tờ báo Mainichi được biệt phái đến Sài Gòn từ năm 1972 với tính cách là trưởng ban biên tập tại Sài Gòn. Sau đó, đến năm 1987, ông chuyển sang làm việc cho tờ báo Sankei.
Cũng qua loạt bài viết liên quan đến sự kiện “Sài Gòn Thất Thủ”, năm 1976 ông Komori Yoshihisa đã nhận được giải thưởng danh giá “Phóng Viên Quốc Tế” Vaugh/Ueda Prize do hai cơ quan truyền thông Mỹ- Nhật UPI và Dentsu sáng lập. Hiện nay, ông đã 72 tuổi và nổi tiếng là một nhà bình luận thời cuộc thế giới kiêm công việc giáo sư danh dự tại trường đại học quốc tế Akita ở Nhật Bản. Ngoài ra, ông cũng từng được biết là một võ sư hướng dẫn môn Nhu Đạo tại đại học Georgetown ở thủ đô Washington, Hoa Kỳ.
Vì được chứng kiến biết bao sự kiện lịch sử liên quan đến chuyện Việt Cộng cưỡng chiếm miền Nam Việt Nam cũng như nội tình của chính phủ Sài Gòn lúc đương thời, ông đã có cái nhìn rất trung thực và đứng đắn về cuộc chiến Việt Nam -vốn rất phức tạp trong một tình thế tương tranh gay gắt mà phe Cộng sản chiếm phần ưu thế lúc bấy giờ, hơn nữa còn bị đảng Cộng sản Việt Nam xuyên tạc bóp méo để đánh lừa dư luận thế giới. Nhận thấy tính cách giá trị lịch sử của loạt bài này, dù đã được viết hơn 15 năm trước, xin giới thiệu phần trích lược trong số 23 bài ký sự của ông Komori Yoshihisa qua phần chuyển dịch của Khôi Nguyên.
Cũng cần nhắc lại, trước đây các phần chuyển dịch này của Khôi Nguyên từng được một số báo chí, trang web người Việt hải ngoại đăng tải và đọc lại.

Kỳ 1: “Kẻ ở, người đi và một sự thật bình thường”

“Nếu 500 ngàn trong tổng số 3 triệu dân Sài Gòn cầm súng chiến đấu với một tinh thần quyết tử thì chắc là quân cộng sản Bắc Việt phải chuốc lấy những thất bại nặng nề, và Sài Gòn sẽ trở thành một Stalingrad thứ hai. Lúc đó, dư luận thế giới bắt buộc phải quan tâm để đưa đến những cuộc thương thuyết về vấn đề ngưng chiến tại Việt Nam”.
Ngồi trước mặt tôi và sau lưng là những người lính cận vệ trong bộ quân phục Không Quân hùng dũng, cựu tướng Nguyễn Cao Kỳ với một giọng chắc nịch và quả quyết, đã nói như vậy trong buổi phỏng vấn vào ngày 25/4/1975 tại nhà thờ Lộc Hưng ở ngoại ô thành phố Sài Gòn.
Ông Kỳ vốn là một nhân vật nổi tiếng vì trước đó đã giữ những chức vụ quan trọng trong chính quyền miền Nam như Tư Lệnh Không Quân, Thủ Tướng, Phó Tổng Thống. Ông đã được biết qua báo chí thế giới bằng hình ảnh một người đàn ông có dáng gầy, cao vừa phải, dung mạo đẹp trai, và nhất là bộ ria đen nhánh. Vợ ông là một phụ nhữ xinh đẹp, xuất thân từ giới tiếp viên hàng không.
Tuy nhiên, từ năm 1971, trong cuộc tranh đua quyền lực, ông Kỳ đã bại dưới tay ông Nguyễn Văn Thiệu, một nhân vật từng sát cánh với ông lúc trước. Vì thế, ông đã bị hất văng ra khỏi chính trường miền Nam. Sau đó, người ta ít thấy ông Kỳ xuất hiện và cho đến gần thời điểm nguy ngập vào mùa Xuân năm 1975, ông Kỳ đã lên tiếng chỉ trích những thất sách về mặt quân sự cũng như sự thối nát về mặt chính trị của chính quyền Sài Gòn.
Vào ngày 25/4/1975 nói trên, trong một buổi tập họp được Ủy Ban Hành Động Cứu Nước do linh mục Trần Hữu Thanh lãnh đạo đứng ra tổ chức, ông Kỳ đã đến tham dự và phát biểu. Khi ông Kỳ dùng xe jeep đến nhà thờ Lộc Hưng thì nơi đây đã có gần 3 ngàn giáo dân tụ tập sẵn ngoài sân từ bao giờ. Địa phận Lộc Hưng vốn là nơi cư trú của đa số người Công Giáo miền Bắc tỵ nạn Cộng sản di cư về đây từ năm 1954. Trước khi đến đây, ông Kỳ đã nhận trả lời phỏng vấn của những phóng viên ngoại quốc như chúng tôi.
“Nếu đồng báo nhất trí đoàn kết, thì chúng ta sẽ còn con đường sống. Chúng ta phải cương quyết chiến đấu cho đến hơi thở cuối cùng. Quân cộng sản chỉ chờ đợi nơi chúng ta tự chia rẽ và tự tan rã mà thôi. Tôi sẽ ở lại Sài Gòn và chiến đấu cho tới chết. Tôi muốn nói lên quyết tâm này với dân chúng Sài Gòn. Những người bỏ chạy ngay bây giờ trước khi quân địch tấn công vào đều là những kẻ hèn nhát”.
Đứng trên bục gỗ trước máy phóng thanh, lời kêu gọi của ông Kỳ vang dội đến mấy ngàn giáo dân Công Giáo như càng làm tăng thêm dũng khí cho họ.
Lúc này, quân Bắc Việt đã tràn đến những cứ điểm phòng thủ cuối cùng quanh vòng đai Sài Gòn sau khi nuốt gọn Xuân Lộc. Và Sài Gòn đang trong tình trạng hồi hộp, căng thẳng về một cuộc tổng công kích cuối cùng của quân Bắc Việt vào ngay lòng thủ đô. Tuy vậy, lúc nghe ông Kỳ diễn thuyết, tôi cũng cảm thấy yên tâm phần nào vì miền Nam vẫn có thể tránh khỏi một cuộc chiến bại toàn diện.
Thế nhưng vào sáng ngày 29/4/1975 ông Kỳ đã dùng trực thăng tháo chạy ra ngoại quốc, bỏ lại sau lưng những lời thề hứa chiến đấu quyết tử mà ông từng hùng hồn tuyên bố trước đó bốn ngày.
Từ lúc ông Kỳ bỏ chạy cho đến giây phút cuối cùng khi Sài Gòn rơi vào tay quân Bắc Việt, chỉ đúng một ngày. Trong khoảng thời gian này, số những tướng lãnh cùng binh sĩ VNCH ở lại chiến đấu cũng không phải là ít và có những vị tướng đã hy sinh.
***
Dọc theo quốc lộ 13, cách Sài Gòn khoảng 50 km về hướng Bắc là căn cứ Lai Khê do sư đoàn 5 VNCH trấn giữ. Đây là một trong năm sư đoàn được phối trí theo thế chiến lược bảo vệ vòng đai thủ đô Sài Gòn. Lúc này, Tổng Tham Mưu chỉ huy quân Bắc Việt là tướng Văn Tiến Dũng đã huy động tất cả 5 quân đoàn gồm 15 sư đoàn với quân số khoảng 200 ngàn để chọc thủng những tuyến phòng thủ vòng đai cuối cùng hầu tiến chiếm Sài Gòn.
Đúng vào buổi sáng 30/4/1975, sư đoàn 5 của VNCH đã phải hứng chịu những áp lực nặng nề trước sức tấn công mãnh liệt của quân đoàn 1 Bắc Việt, cuối cùng vì lực lượng quá ít so với quân số hùng hậu của quân Bắc Việt, sư đoàn 5 tan vỡ và vị Tư Lệnh sư đoàn là tướng Lê Nguyên Vỹ đã tự kết liễu vận mạng bằng cái chết hiên ngang, bất khuất.
Mặt khác, tại cứ địa Củ Chi cách Sài Gòn khoảng 30km về hướng Tây Bắc, sư đoàn 25 của VNCH cũng bị tấn công dữ dội và ngã gục trước quân đoàn 3 Bắc Việt. Tư Lệnh sư đoàn là tướng Lý Tòng Bá vì muốn bảo vệ sinh mạng binh sĩ nên đã chịu hàng và bị bắt làm tù binh.

Ngay cửa khẩu của khu vực đồng bằng sông Cửu Long là căn cứ Tân An nằm ở hướng Tây Nam Sài Gòn được sư đoàn 22 VNCH trấn thủ cũng không tránh khỏi sự tấn công mãnh liệt của lực lượng Bắc Việt và đã bị tiêu diệt. Kế đến là lực lượng những binh sĩ còn lại của sư đoàn 18 dưới sự chỉ huy của tướng Lê Minh Đảo đang trấn đóng tại phía Đông Sài Gòn đã bị đột kích bằng chiến thuật biển người của quân đoàn 2 Bắc Việt. Sau khi thất thủ, tướng Lê Minh Đảo bị bắt làm tù binh.
Trong tình thế hiểm nghèo này, chỉ còn lại lực lượng duy nhất của sư đoàn 7 ở Mỹ Tho là tương đối có khả năng kéo về Sài Gòn tiếp ứng nhưng vì các trục lộ giao thông đã bị địch quân cắt đứt nên ngay sau khi Sài Gòn thất thủ, sư đoàn 7 VNCH cũng đành phải đầu hàng.
(*ghi chú của HVR: Tư lệnh SĐ7BB, Tướng Trần Văn Hai đã tự vẫn ngay trong doanh trại đơn vị)
Tiếp theo tại Cần Thơ, Bộ Tư Lệnh Quân Khu 4 của VNCH là nơi kiểm soát toàn bộ khu vực đồng bằng sông Cửu Long, đã tận lực trong việc bảo vệ và tiếp ứng cho hai sư đoàn 9 và 21 đang bị uy hiếp trầm trọng, nhưng kết cuộc cũng đành phải bó tay. Vị Tư Lệnh quân khu là tướng Nguyễn Khoa Nam cùng Tư Lệnh Phó là tướng Lê Văn Hưng đã chọn cái chết để bảo vệ khí tiết ngay tại căn cứ Cần Thơ.
Đối với tôi, thì việc trong hàng ngũ những tướng lãnh và nhân viên cao cấp của chính quyền miền Nam, người nào bỏ chạy, người nào ở lại tử thủ đã trở thành đối tượng cho sự suy nghĩ về những phương cách xử thế ở đời và là một bài học kinh nghiệm cho bản thân.
Những người thường hô hào chiến đấu chống cộng tới cùng, hoặc kêu gọi sự đoàn kết và lòng yêu nước theo chủ nghĩa dân tộc một cách kịch liệt nhất, lại là những người chạy trốn sớm nhất. Ngược lại, những người có vẻ như thân Mỹ hay thân Pháp lẽ ra phải nhanh chân chạy thoát thì lại hy sinh ở lại chiến đấu. Thêm một lần nữa, tôi cảm nhận được một sự thật rất bình thường là “nếu chỉ dựa vào lời nói của một người, ta sẽ không thể phán đoán hành động của họ như thế nào”.
Sau ngày Sài Gòn thất thủ hai năm, tôi được chuyển sang làm đặc phái viên ở Hoa Kỳ và đã có dịp ghé thăm nơi ở mới của ông Nguyễn Cao Kỳ tại California.
Từ lúc được chính phủ Hoa Kỳ tiếp nhận cho định cư, ông Kỳ đã mở một siêu thị để kinh doanh ở gần thành phố Los Angeles cách nhà ông khoảng chừng 20km, một ngôi nhà thuộc hạng sang trọng đối với tiêu chuẩn của vùng này. Sau khi nhấn chuông, tôi được ông Kỳ đích thân mở cửa đón tiếp. Trong bộ quần áo màu vàng nâu, ông Kỳ có dáng vẻ của một vị trưởng giả và nếu gọi là có sự thay đổi nơi ông thì có lẽ chỉ là màu của bộ ria nay đã trở thành màu tro nhạt.
Ông tiếp tôi tại phòng khách và nhận trả lời cuộc phỏng vấn. Sau khi kể lại những khó khăn ban đầu từ lúc ông cùng vợ và 6 người con 4 trai 2 gái đặt chân tới đây, ông hồi tưởng lại chuyện chiến tranh: “Tôi đã từng chủ trương rằng, hòa hợp hòa giải với thế lực cộng sản kết cuộc chỉ là một ảo tưởng. Điều này hoàn toàn đúng. Vì vậy, đối với cộng sản chỉ có chọn lựa một trong hai con đường: hoặc đầu hàng, hoặc chiến đấu tới cùng. Về điểm này có thể nói là những nhận thức của Tổng Thống Thiệu rất đúng đắn và chính xác”.
Tuy nhiên, ông Kỳ đã không chiến đấu tới cùng với cộng sản.
Việc ông vừa tuyên bố sẽ tử thủ tại Sài Gòn sau đó lại bỏ chạy như vậy, quả thật đã khiến tôi khó đề cập đến vì thái độ biểu hiện của ông quá chai cứng: “Tôi đã cố gắng đến cuối cùng và biết rằng miền Nam sẽ hoàn toàn thất trận nên phải ra đi. Vả lại, tôi cũng chỉ là một dân thường mà thôi. Nếu như lúc đó tôi ở vào vị trí trọng yếu của chính quyền thì chắc chắn tôi sẽ ở lại tử thủ. Tuy vậy, đối với những chiến sĩ VNCH đã chiến đấu đến giờ phút cuối thì tôi rất kính phục và không biết phải dùng lời lẽ gì để biểu hiện cho sự kính phục này”.
Nói tóm lại, những lời biện minh, giải thích của ông Kỳ cho dù nghe ở một góc độ nào chăng nữa, quả thật người ta cũng không cảm nhận được ý nghĩa gì cả!
Kỳ 2: “Xuân Lộc, một chiến thắng ngắn ngủi làm nức lòng dân”
Xuân Lộc là một thành phố chính yếu của tỉnh Long Khánh, có vị trí cách thủ đô Sài Gòn khoảng 60km về hướng Đông Bắc. Ở vào thời điểm cuối cùng của cuộc chiến Việt Nam thì trận đụng độ tại nơi này giữa quân đội Bắc Việt và VNCH được coi như là một trận chiến khốc liệt nhất trước khi miền Nam Việt Nam hoàn toàn bị thất thủ. Đây là trận chiến duy nhất mang tính cách quy mô toàn diện trong giai đoạn cuối của kế hoạch xâm chiến miền Nam, qua đó quân Bắc Việt đã tận dụng hết toàn bộ lực lượng quân chính quy với những hỏa lực hùng hậu nhất nhằm tấn công triệt để quân đội VNCH hầu tạo thế quyết định chiến trường.
Nhưng có một điều mỉa mai và đau lòng đối với chính quyền Sài Gòn là qua trận chiến ác liệt này mặc dù sư đoàn 18 bộ binh của VNCH dưới sự chỉ huy của dũng tướng Lê Minh Đảo đã chiến đấu thật kiên cường và đẩy lui những đợt sóng tấn công ào ạt của địch hoàn thành sứ mạng bảo vệ Xuân Lộc trong một chiến thắng oanh liệt cũng như chiến thắng này đã đưa tên tuổi của tướng Lê Minh Đảo trở thành một vị anh hùng trong quân sử VNCH, nhưng chỉ một thời gian ngắn ngủi sau đó chính quyền Sài Gòn phải sụp đổ tan tành.
Thành phố Xuân Lộc có khoảng 100 ngàn dân cư, được những đồn điền cao su dày đặc bao bọc xung quanh. Trong thành phố, người ta thấy có rất nhiều tiệm buôn nho nhỏ xen kẽ với nhà cửa dân chúng và sự nổi bật của những ngôi nhà thờ nghiêm trang, cung kính như làm tăng thêm phần thanh nhã, êm đềm vốn là đặc tính của phong cảnh nơi này. Tôi cũng đã có nhiều dịp dùng xe đi ngang thành phố Xuân Lộc mỗi khi phải thực hiện phóng sự tại các tỉnh cao nguyên Trung phần và các thị trấn ven biển của miền Trung.
Mức độ tấn công của quân Bắc Việt vào Xuân Lộc đã thực sự trở nên ác liệt từ ngày 9/4/1975, tức thời điểm trước khi Sài Gòn thất thủ đúng 3 tuần lễ.