Bắt đầu là những tờ bạc 200 đồng. Tôi tin rằng đây là tờ bạc khiêm
nhượng nhất còn lưu hành ngoài chợ tuy ngày càng hiếm đi. 200 là đơn vị
tính không hề nhỏ, nhưng khi con số đó nằm trên tờ giấy được gọi là tiền
đồng Việt Nam thì nó trở nên lẻ loi đến thảm hại. Không một món hàng
nào ngoài chợ có cái giá 200 đồng bạc. Nó chỉ dành để thối lại mà phải
nhiều tờ nhập lại mới đủ làm cái công việc thối cho khách hàng. 5 tờ thì
thành 1.000 và 10 tờ thì thành 2.000…Cứ thế, những tờ bạc 200 đồng chỉ
sống sót khi được nằm chung với nhau, chúng ký sinh lẫn nhau và sống đời
sống tầm gửi chờ ngày biến mất.
Mỗi lần nhìn những tờ bạc nhỏ nhoi ấy tôi lại thấy thấm thía thân phận
của chính mình. Ba tôi thường nói tờ bạc lẻ nói lên cả một quá trình của
một chế độ với biến thiên lịch sử lẫn kinh tế xã hội của nó. Trị giá
đồng tiền lẻ càng lớn thì đời sống của xã hội càng vững vàng vì nền kinh
tế tận dụng từng chút giá trị của đồng bạc lẻ nói lên sự ổn định của xã
hội và đôi khi cả chính trị nữa.
Sau hai đợt đổi tiền với ý đồ ngây thơ là nâng giá trị của đồng tiền lên
nên ban đầu những tờ bạc mệnh giá từ 200 lên tới 2.000 tự nhiên được
nâng cao giá trị. Thế nhưng giá trị thật của tờ bạc không nằm ở con số
mà ở tình trạng GDP của quốc gia. Việt Nam có lẽ là một trong những nước
có những đồng bạc lẻ vô giá trị trên bàn làm việc của ngân hàng tuy
chúng vẫn được những chị hàng rong vui vẻ chấp nhận. Thân phận của những
đồng tiền lẻ ấy vẫn còn một chút an ủi vì ít ra chúng còn được những
bàn tay kham khổ của giai cấp thấp nhất xã hội vuốt ve mỗi buổi tối khi
trở về từ mọi hóc hẻm của thành phố.
Người ta không chú ý đến những đồng tiền lẻ nhưng nếu được tống khứ nó
đi bằng một nắm tiền để đổi lấy một tờ vé số chẳng hạn thì lại cảm thấy
hân hoan hạnh phúc. Tâm lý vứt bỏ một vật kém giá trị bằng cách đổi lấy
một vật có giá trị ngang với một tờ giấy lộn làm cho không ít người sung
sướng. Tâm lý thắng lợi tinh thần này không những gắn liền với cách ứng
xử của nhiều người mà nó còn thể hiện trong không ít chính sách hiện
nay mà xã hội đang kêu rêu chống đối.
Chính sách xuất khẩu lao động có thể là một ví dụ tốt cho hình thái này.
Người nghèo khó và không còn cơ hội nào nữa mới chấp nhận làm thân phận
đi làm thuê ở nước ngoài. Họ như những đồng tiền lẻ mà giá trị được các
công ty kinh doanh đem ra trao đổi để thu về những gói lợi nhuận nhưng
không hề để ý đến quyền lợi của người làm thuê. Bao nhiêu cũng tốt và
bao nhiêu cũng bán. Các công ty xuất khẩu lao động không hề bị theo dõi
xem việc làm của họ có phù hợp với lợi ích của người lao động hay không
bởi chính sách tận bán không cần hậu mãi của nhà nước đã và đang khuyến
khích cho không ít kẻ trục lợi trên những con người nghèo khổ này.
Chính sách này cho thấy tư duy của nhà nước luôn nghĩ rằng những con
người không nghề nghiệp kia được làm việc, được hưởng lương là một điều
may mắn và vì vậy cho dù quyền lợi của họ có bị xem thường một chút thì
cũng không đáng quan tâm. Họ giống như những đồng tiền lẻ được mang đi
đổi lấy một lợi nhuận nào đó và điều này được xem là thắng lợi, thắng
lợi tinh thần.
Ngược lại với những đồng tiền lẻ là những loại tiền mệnh giá tối đa. 500
ngàn là tờ bạc của người giàu hay ít ra cũng là niềm mơ ước của người
nghèo. Báo chí hồ hởi viết những bài phóng sự ca tụng mức độ ăn chơi
trác táng của những kẻ mới giàu làm cho người nghèo vừa nhục lại vừa
đau. Họ ngồi đếm những đồng tiền lẻ và ngạc nhiên tự hỏi tại sao mình có
thể sống sót qua bao nhiêu năm trời dưới cái nghèo đói triền miên như
vậy?
Trong khi đó những khuôn mặt được gọi là đại gia với những thước tiền
không đếm xuể không hề có một chút ấn tượng nào về loại tiền khó đếm chỉ
dành cho người nghèo này. Họ chỉ có ấn tượng với những chiếc xe ngoại
quốc sang trọng cực kỳ. Họ ấn tượng với những thứ sản phẩm kỳ cục được
thổi lên và tán tụng lẫn nhau trong cùng giới. Những cây cảnh tầm thường
được chăm chút rồi thổi phồng qua phương tiện báo chí để giá cả trở
thành hàng trăm tỷ chỉ có thể lừa gạt trong giới của họ. Họ phù phiếm
ngồi trong những phòng lạnh sang trọng nói về thế giới chung quanh với
tâm thức và tư duy của những bác nông dân được mùa. Giọng điệu của họ dễ
làm cho người có học tởm lợm nhưng lại được những người chuyên sài tiền
lẻ ngưỡng phục. Sự ngưỡng phục không phải từ ý thức muốn làm giàu mà từ
tâm lý trống rỗng của chiếc bao tử.
Nếu một lúc nào đó các đại gia tình cờ cầm tờ giấy bạc 200 đồng lên và
thấm thía từng giọt mồ hôi vẫn còn phảng phất trên ấy thì có lẽ việc
vung tiền của họ sẽ giảm bớt. Những tờ giấy bạc nhỏ nhoi ấy có thể như
một trang kinh thánh bị rơi ra nhưng có khả năng nhắc nhở cho người ta
rằng tiền có thể mua mọi thứ nhưng không thể mua được bình an trong tâm
hồn.
Đừng tưởng là đại gia thì không có điều gì làm họ sợ hãi. Đồng tiền của
họ chỉ có thể thu phục bọn giá áo túi cơm, sống bám vào hành vi bất
chính và do đó khi một luồng sóng cách mạng tràn về thổi bay những rác
rến ấy thì không ít đại gia sẽ lộ mặt với những thước tội không thể đếm
hết mà trong đó tội móc nối với quyền lực để làm giàu trên những người
sài bạc lẻ là một.
Người làm giàu bất chính lo sợ rất nhiều thứ nhưng điều họ sợ nhất là
một ngày nào đó họ phải tiêu những đồng tiền lẻ mà bấy lâu nay họ không
bao giờ để ý.
Cánh Cò
http://www.rfavietnam.com/node/1191
Cánh Cò
http://www.rfavietnam.com/node/1191
3 Ý kiến:
hay lăm23:02 Ngày 14 tháng 5 năm 2012rất hay. xin cám ơn tác giảTrả lời- 1 cống
