Tác giả bài báo cho biết chương trình trực tiếp này kéo dài
suốt hai tiếng đồng hồ trên kênh truyền hình quốc gia. Lần lượt ba tội
phạm người Miến Điện, Thái Lan, Lào và một người khác không quốc tịch bị
diễu ra trước các ống kính truyền hình, và vô số phóng viên ảnh chạy
tới chạy lui để tìm góc chụp ưng ý nhất.
Tử tù đầu tiên, Naw Kham người Miến Điện, được cho là thủ lãnh của
băng nhóm đã giết 13 thủy thủ Trung Quốc trên sông Mêkông, được đưa ra
khỏi xà lim ở Côn Minh. Tay bị còng, bị công an đội nón sắt áp tải, hai
cánh tay bị các công an viên mang găng trắng nắm chặt, người tù mỉm cười
trước các nhà báo đang chờ đợi.
Người ta tháo còng cho Naw Kham, rồi trói lại bằng một sợi dây thừng
màu nâu. Sợi thừng được khéo léo luồn qua cổ và đôi tay bắt chéo sau
lưng để buộc người tử tù phải cúi đầu xuống như là đang hối hận. Rồi đội
áp giải đưa anh ta ra ngoài, đẩy mạnh vào chiếc xe là nơi dùng để hành
quyết. Hoạt cảnh chết chóc này được ngưng tại đây, rồi lặp lại với ba tử
tù tiếp theo.
« Tất cả đều diễn ra theo luật pháp, và chỉ theo luật pháp »,
bình luận viên truyền hình không ngớt nhắc đi nhắc lại như thế. Nhưng
Libération cho biết, cách nhìn này không hề được các luật gia đồng tình.
Luật sư Lưu Hiểu Nguyên (Liu Xiaoyuan) tại Bắc Kinh nói với hãng tin
Reuters : « Bêu các tội phạm bị án tử hình ra trước công chúng như thế bị cấm đoán theo điều 252 Luật Tố tụng Hình sự Trung Quốc».
Trung Quốc đã ngưng hành quyết công khai trong thập niên 80. Trước
đó, các tử tội phải mang những tấm bảng có tên họ bị gạch bỏ bằng mực
đỏ, đi diễu trên đường phố. Vào thời ấy mỗi năm có hàng chục ngàn người
bị xử tử, thường là bằng một viên đạn bắn vào sau ót, và thân nhân họ
phải trả chi phí tượng trưng một đồng nhân dân tệ.
Việc hành quyết cũng được tiến hành tại các bệnh viện, dưới lưỡi dao
mổ của các bác sĩ để lấy đi các bộ phận nội tạng của cơ thể tử tù. Như
Thứ trưởng Bộ Y tế Hoàng Khiết Phu (Huang Jiefu) đã nhiều lần nhìn nhận,
mới cách đây vài năm, tử tội vẫn là nguồn duy nhất cung cấp nội tạng để
cấy ghép. Tháng trước, ông này cam đoan rằng từ nay tử tù Trung Quốc
chỉ cung ứng có « hơn 65% » số bộ phận cơ thể cho việc ghép tạng.
Còn các phiên xử công khai thì kéo dài đến thập niên 90, cho đến khi
Nhà nước nhận thấy là cung cách này bất lợi cho hình ảnh của Trung Quốc.
Cũng là để đánh bóng hình ảnh, mà từ cách đây hơn chục năm Bắc Kinh bắt
đầu việc xử tử bằng cách chích thuốc độc, song song với việc xử bắn.
Luật Tố tụng Hình sự cũng được sửa đổi để bảo vệ phẩm cách của phạm
nhân.
Libération đặt câu hỏi, thế thì tại sao chính quyền lần này lại chọn
lựa một bước lùi, khi tổ chức cuộc trình diễn cái chết rình rang như thế
vào hôm qua ?
Theo tác giả, thì việc người nước ngoài sát hại 13 người Trung Quốc,
được đại cường mới này xem là một sự đối đầu. Bắc Kinh đã cố dùng mọi
cách để truy lùng cho bằng được các thủ phạm, thậm chí còn nghĩ đến
phương án sử dụng máy bay không người lái vũ trang để bắn hạ họ. Cuối
cùng thì Trung Quốc cho gởi một đội biệt kích đến Lào để bắt sống, với
sự trợ giúp của chính quyền địa phương.
Bài báo kết luận, nhằm chứng tỏ sự hiệu quả và kiên quyết của mình,
Bắc Kinh đã quyết định rửa nhục cho đến cùng, và bằng mọi giá !
Thái Lan : Hòa bình với phe Hồi giáo còn mong manh
Cũng liên quan đến châu Á nhưng tại Thái Lan, nhật báo Le Monde chú ý
đến sự kiện chính quyền ký một thỏa ước khá mong manh với phe Hồi giáo
ly khai ở miền Nam. Các vụ nổi dậy tại vùng này đã làm cho 5.500 người
chết trong vòng 8 năm qua.
Tờ báo nhắc lại sự kiện hôm 28/2, chính quyền Thái Lan đã ký với Mặt
trận Quốc gia Cách mạng (BRN-C), nhóm nổi dậy Hồi giáo vũ trang năng
động nhất ở miền Nam, một hiệp ước « lịch sử » nhằm mang lại hòa bình
cho khu vực này. Việc thương thuyết diễn ra tại Malaysia, nơi mà một số
thủ lãnh các nhóm đối lập vũ trang coi như căn cứ địa. Nhưng theo Le
Monde, điều này không có nghĩa là một nền hòa bình lâu bền sẽ đến ngay
trong ngày mai, tại ba tỉnh miền Nam, vì còn ít nhất ba phong trào nổi
dậy khác đang chiến đấu.
Cuộc chiến tranh du kích đã chuyển thành bạo lực từ năm 2004 có gốc
rễ từ lịch sử : năm 1902, Pattani, nước chư hầu của vương quốc Thái Lan
bị Bangkok thôn tính. Trong thập niên 40, rất nhiều vụ bạo động đã nổ ra
với những người ly khai Hồi giáo, rồi lắng xuống trong thập niên 80 và
lại bùng nổ trở lại từ 8 năm qua.
Xung đột chủ yếu tại ba tỉnh giáp ranh Malaysia là Pattani, Yala và
Narathiwat, nơi có đến 80% dân số theo Hồi giáo và nói thổ ngữ yawi, một
thứ tiếng gần gũi với tiếng Mã Lai. Nhiều người cho rằng họ là những
công dân hạng hai, phẫn nộ trước việc ngôn ngữ của họ không được dạy tại
trường. Sự thô bạo của lực lượng an ninh chỉ làm cho trầm trọng thêm
vấn đề.
Tuy nhiên phe nổi dậy, mà số chiến binh được ước lượng khoảng 9.000
người, không có quan hệ cụ thể với chủ nghĩa Hồi giáo khủng bố theo kiểu
Al Qaida. Các yêu sách của họ thường mù mờ, tập trung cho bản sắc chủng
tộc hơn là kêu đòi thánh chiến ; hơn nữa các phong trào vũ trang cũng
chia rẽ với nhau, đôi khi còn có liên hệ với mafia địa phương.
Hy vọng hòa bình, theo Le Monde, hãy còn xa, vì các lãnh đạo Mặt trận
Quốc gia Cách mạng chưa chắc kiểm soát được các chiến binh nổi dậy trẻ ở
địa phương, vẫn thường tổ chức tấn công vào quân đội Thái. Một quan sát
viên của Human Rights Watch tại châu Á nhận định, chính phủ Thái Lan
còn phải nỗ lực rất nhiều để chiếm được lòng tin của người Hồi giáo.
Cắt giảm ngân sách tự động : Trò chơi vô trách nhiệm tại Washington
Nhìn sang Hoa Kỳ, bài xã luận của Le Monde về việc nước Mỹ bị cắt
giảm ngân sách tự động vì bất đồng tại Quốc hội, đã bực tức viết : « Một trò chơi vô trách nhiệm ở Washington ».
Le Monde mỉa mai nhận định, người ta cứ ngây thơ tưởng rằng Quốc hội
Mỹ chỉ toàn những người có trách nhiệm ; hình dung ra các vị nghị sĩ đã
tuyên thệ, luôn quan tâm đến lợi ích chung của nước Mỹ, và thậm chí cả
bên ngoài biên giới Hoa Kỳ. Sai lầm thay ! Những người đại diện cho nhân
dân Mỹ đã mang lại một hình ảnh thảm hại cho nền dân chủ của họ.
Do không thể thỏa thuận được với nhau, ngân sách Hoa Kỳ đã bị cắt tự
động một cách thô bạo hôm qua, trên toàn lãnh thổ. Các lãnh vực thiết
yếu như quốc phòng, các dịch vụ công từ hải quan, sân bay, trường học,
bệnh viện, công viên…đều bị ảnh hưởng. Ngân sách liên bang từ nay đến
tháng 9 sẽ bị cắt giảm 85 tỉ đô la, và hàng năm 109 tỉ đô la cho đến năm
2021. Hàng trăm ngàn công chức, đặc biệt là thuộc Lầu Năm Góc, sẽ phải
nghỉ việc không lương.
Vì sao nên nỗi ? Không đồng thuận về chiến lược chống thâm hụt ngân
sách, các dân biểu đã tự trói tay vào tháng 8/2011. Họ thông qua đạo
luật « bức tường ngân sách » có hiệu lực từ ngày 01/03/2013, mà nội dung
theo Le Monde là thô bạo và vô nghĩa, nhằm buộc các thành viên phải
thỏa hiệp với nhau thay vì áp dụng một đạo luật như thế.
Nhưng họ đã không thỏa thuận được. Tổng thống Dân chủ Barack Obama
không tưởng tượng được rằng phe Cộng hòa, vốn lớn tiếng đòi bảo vệ an
ninh đất nước, lại có thể tự chặt chân tay ngành quốc phòng như thế. Còn
các đại biểu Cộng hòa thì nghĩ rằng ông Obama của phe Dân chủ không khi
nào chấp nhận cắt giảm mạnh ngân sách dành cho y tế, giáo dục, trợ cấp
nông nghiệp. Cả hai phe đều lầm lẫn, và luật bắt đầu có hiệu lực.
Tờ báo nhắc lại, ở đây phe Cộng hòa phải gánh phần trách nhiệm lớn
nhất về tình cảnh hiện nay. Ông Obama đã đề nghị một giải pháp dung hòa :
vừa giảm chi tiêu công, vừa tăng thuế đánh vào những người Mỹ giàu có
nhất. Nhưng vì lý tưởng mù quáng, vì chủ nghĩa giáo điều không khoan
nhượng, phe Cộng hòa hiện chiếm đa số ở Thượng viện, đã bác bỏ hoàn toàn
việc tăng thuế.
Quỹ Tiền tệ Quốc tế và Liên hiệp châu Âu đã bày tỏ sự quan ngại. Việc
cắt giảm ngân sách làm kinh tế Hoa Kỳ khó thể tái khởi động, tăng giảm
phát tại châu Âu. Theo Le Monde, vẫn còn thời gian để hai đảng lớn ngồi
lại với nhau, đây là vấn đề danh dự của nước Mỹ.
Đức : Đất hứa của thanh niên thất nghiệp Nam Âu
Còn tại châu Âu, Le Monde quan tâm đến « Người thất nghiệp Nam Âu, lực lượng nhập cư mới ».
Tỉ lệ thất nghiệp tại khu vực đồng euro đã đạt mức kỷ lục mới, và khủng
hoảng tại các nước đang ngập trong nợ nần đã tạo ra một làn sóng di cư
về Bắc Âu, nhất là về phía nước Đức.
Tờ báo điểm qua một số trường hợp các trí thức trẻ ở Hy Lạp, Tây Ban
Nha…bị mất việc ở quê nhà đã tìm được việc làm ổn định tại nước Đức –
quốc gia có nền kinh tế hùng mạnh nhất châu Âu hiện nay, nhưng dân số
đang bị lão hóa. Hàng chục ngàn thanh niên các nước Nam Âu đã đến Đức
tìm việc trong ba quý đầu năm 2012 – một thế hệ người di cư mới trẻ hơn,
nhiều bằng cấp hơn những lớp trước.
Theo tính toán của các chuyên gia, mỗi năm nước Đức cần thêm ít nhất
400.000 lao động mới để bù đắp cho số nguồn lực đang già đi. Các công ty
Đức hiểu rõ lợi ích của các lao động trẻ Nam Âu, đã thu hút họ bằng
nhiều biện pháp từ dạy tiếng Đức, hỗ trợ các thủ tục hành chính cho đến
tìm nhà.
Tuy vậy tình hình không phải toàn một màu hồng, không ít người thất
nghiệp không có năng lực chuyên môn, không tiền bạc, không quen biết đã
phải quay về nước. Bên cạnh đó, tình trạng chảy máu chất xám nơi giới
trẻ cũng là một thiệt thòi lớn cho các nước Nam Âu đang gặp khủng hoảng.
