Ngày 23/11/2013, vài giờ sau khi Bắc Kinh đơn phương tuyên bố
thành lập vùng phòng không tại vùng biển nói trên, bao gồm không phận
của nhóm đảo Senkaku do Nhật Bản kiểm soát, mà Trung Quốc đòi chủ quyền
với tên gọi Điếu Ngư, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Chuck Hagel tái khẳng
định Washington sẵn sàng giúp Tokyo, nếu Nhật bị tấn công.
Theo Le Monde, chính sách « xoay trục » được nói đến từ lâu của Mỹ cho đến nay chỉ là tuyên bố. Kể từ năm 2012, Washington thường dùng từ « tái cân bằng
» (“rebalancing”) để nói đến chủ trương tăng cường hiện diện tại vùng
Châu Á Thái Bình Dương. Biến cố bất ngờ này chắc chắn sẽ trở thành một
nội dung chính trong chương trình làm việc của Phó tổng thống Joe Biden
tại Đông Bắc Á đầu tháng 12. Hiện tại, máy bay Mỹ và máy bay Nhật tiếp
tục bay qua vùng phòng không mà Trung Quốc xác lập, không cần báo trước
và cũng không bị phản ứng gì.
Theo Le Monde, việc Trung Quốc quyết định lập vùng phòng không xảy
tiếp theo một loạt các hoạt động khẳng định chủ quyền tại vùng biển
Senkaku/Điếu Ngư, mà biến cố trực tiếp kích phát các phản ứng của Trung
Quốc là tuyên bố của Nhật Bản « quốc hữu hóa » Senkaku hồi
tháng 9/2012. Vùng biển Tây Thái Bình Dương tiếp tục là nơi đối đầu âm
thầm giữa Bắc Kinh và Washington trong bối cảnh Trung Quốc gia tăng tham
vọng xây dựng một lực lượng hải quân biển xa hùng mạnh để khẳng định
điều mà họ gọi là « quyền lịch sử » trên vùng biển này.
Bầu trời Hoa Đông : Bắc Kinh phản ứng thụ động ?
Cũng về chủ đề này, tờ Les Echos có bài « Tại vùng biển Trung Quốc, Tokyo và Seoul thách thức Bắc Kinh ».
Về phản ứng thụ động của Trung Quốc trước việc Nhật Bản và Hàn Quốc bất
chấp tuyên bố, vẫn cho máy bay tuần tra qua lại khu vực « vùng phòng không
», Les Echos nhận định : Để kiểm soát được một không phận rộng lớn như
hiện nay, phải có một hệ thống phương tiện kiểm soát mà Trung Quốc hiện
không có được. Còn giới chuyên gia Tokyo thì thiên về nhận định Bắc Kinh
không có ý định gây xung đột trực tiếp, mà chủ trương áp đặt dần dần
với việc tăng cường hiện diện quân sự tại khu vực tranh chấp, và hàng
ngày quấy rối các nước láng giềng như đã làm trong quá khứ.
Les Echos cũng không quên nhắc đến những bình luận mang tính giễu cợt
của rất nhiều cư dân mạng Trung Quốc. Việc Trung Quốc đưa tầu sân bay
ra biển khơi được một blogger ví như một cách đánh lạc hướng dư luận
trong nước trước các vấn đề thực sự nóng bỏng. Một dân mạng khác thì bịa
ra một câu chuyện, rất được hưởng ứng trên mạng Weibo (Vi Bác). Vào lúc
máy bay chiến đấu của Trung Quốc sắp sửa bắn hạ chiếc B-52 Mỹ - bay vào
« vùng phòng không » mà Bắc Kinh vừa tuyên bố - phi công Mỹ đe
dọa công bố tài sản của tất cả các lãnh đạo Trung Quốc đang cất giấu
tại Hoa Kỳ. Lời đe dọa này khiến phía Trung Quốc quyết định không nổ
súng…
Cuộc chơi lớn của Obama
Liên quan đến chiến lược toàn cầu của Hoa Kỳ, trong đó chủ trương
xoay trục tại Châu Á-Thái Bình Dương là trung tâm, Le Monde có bài xã
luận « Đại cuộc của Obama ».
Bài xã luận của Le Monde mở đầu với ghi nhận một loạt các biến cố lớn
gần đây thoạt nhìn dường như không có liên hệ với nhau như : giải trừ
vũ khí hóa học trở thành giải pháp cho cuộc xung đột ở Syria, thỏa thuận
quốc tế về hạt nhân Iran, việc Hoa Kỳ đưa hai pháo đài bay B-52 đến
vùng Biển Hoa Đông thách thức Trung Quốc. Dưới cái nhìn của nhà phân
tích chính trị quốc tế, các biến cổ kể trên cho thấy chiến lược đối
ngoại của nước Mỹ đang bước vào một giai đoạn hoàn toàn mới. Đó là việc
chấm dứt một thập kỷ chiến tranh tại vùng Trung Cận Đông, để chuyển
hướng sang phía Châu Á-Thái Bình Dương.
Le Monde giải thích, tại Trung Cận Đông, có vẻ như Mỹ đã thay đổi
chính sách hết sức đột ngột trong việc từ bỏ ý định dùng vũ lực để trừng
phạt chính quyền Damas, vì sử dụng vũ khí hóa học. Trên thực tế, trong
thời gian này Mỹ đã tiến hành các đàm phán bí mật với Iran, cho phép đạt
được một thỏa thuận ban đầu về chương trình hạt nhân của Teheran, góp
phần tháo gỡ ngòi nổ chiến tranh trong vùng.
Trong các bước tiến ngoại giao của Hoa Kỳ liên quan đến hai hồ sơ Syria và Iran, nước Nga đã trở thành một « đồng minh tình huống
» quan trọng. Liên Hiệp Châu Âu bị đẩy xuống hàng thứ yếu. Cả Nga và
Hoa Kỳ cùng có một đối thủ chung : Trung Quốc. Nga lo ngại ảnh hưởng gia
tăng của Trung Quốc tại vùng Siberi. Washington có nhiều thứ để nhân
nhượng với Nga. Trên thực tế, Hoa Kỳ đã nhượng bộ Nga nhiều trong chương
trình xây dựng lá chắn tên lửa ở phía đông của Liên Hiệp Châu Âu, và
giờ đây Washington hoàn toàn để mặc vấn đề Ukraina cho Nga và Liên Hiệp
Châu Âu giải quyết với nhau. Đây là một thay đổi mang tính bước ngoặt,
nếu so sánh với chính sách kiên quyết mở rộng Liên minh Bắc Đại Tây
Dương về phía Nga, dưới thời các tổng thống tiền nhiệm George W. Bush và
Bill Clinton.
Le Monde ghi nhận một điều trớ trêu của lịch sử : Trung Quốc quyết
định lập vùng phòng không tại Biển Hoa Đông đúng vào lúc các thương
lượng về Iran tại Genève đang hết sức căng thẳng. Hành động của Hoa Kỳ
đưa B-52 đến Biển Hoa Đông và phản ứng thụ động của Trung Quốc cho thấy
cuộc chạm trán Trung-Mỹ tại Châu Á-Thái Bình Dương chỉ vừa mới bắt đầu.
Chiến lược của Obama hiện nay tái khẳng định chủ trương khi ông mới nhậm
chức Tổng thống : « Tôi là Tổng thống Thái Bình Dương đầu tiên của Mỹ ».
Ukraine đình hoãn Hiệp ước để mặc cả với Châu Âu
Các báo Pháp dành nhiều trang cho hồ sơ Ukraina từ chối Hiệp ước liên kết. Le Monde có bài « Châu Âu muốn khôi phục danh dự sau khi bị Ukraina từ chối ». Trong những ngày gần đây, « ô nhục »
là một từ thường được nhắc đến trong nội bộ Ủy ban Châu Âu. Bởi vì, sau
sáu năm làm việc căng thẳng, chỉ còn vài ngày trước khi đi đến một thỏa
thuận được dự kiến là « mang tính lịch sử » giữa Liên Âu và
Ukraina tại Vilnius, chính quyền Ukraina đột ngột thông báo hoãn ký kết
và giải thích là để ưu tiên cho vấn đề an ninh quốc gia và quan hệ với
Nga.
Nỗ lực mở rộng của Liên Hiệp Châu Âu về phía đông, tại khu vực các
nước Cộng hòa thuộc Liên Xô cũ (không kể ba nước Cộng hòa vùng Ban
tích), hiện mới chỉ nhận được sự ủng hộ của Mondavia và Gruzia. Trước
đó, vào tháng 9/2013, Armenia cũng đình hoãn các đàm phán với Châu Âu
sau bốn năm thương thuyết. Riêng về quyết định gây chấn động của
Ukraina, Le Monde cho biết, trước đó ít hôm, Tổng thống Ukraina đã có
cuộc gặp bí mật với người đồng nhiệm Nga Putin và ngay trước lời tuyên
bố chính thức kể trên, thủ tướng Nga và Ukraina đã gặp gỡ tại
St-Petersbourg.
Kể từ Ukraina độc lập năm 1991, Liên Hiệp Châu Âu đã đổ hàng tỷ đô la
để giúp quốc gia này tái thiết và phát triển. Nhân sự kiện Ukraina từ
chối Hiệp ước liên kết với Châu Âu, Le Monde nhấn mạnh đến tính chất đầy
bất trắc của chủ trương mở rộng sang phía đông của Liên Hiệp Châu Âu.
Cũng về chủ đề này, Le Figaro có bài « Châu Âu mất hứng sau cú lắc đầu của Kiev ».
Bài viết mô tả phần tiếp của quyết định làm mất mặt Châu Âu của
Ukraina. Tối qua, dù hiệp định không được ký kết, Tổng thống Ukraina
cũng quyết định tham gia bữa ăn tối với các lãnh đạo Châu Âu. Trong
tuyên bố cuối cùng của hội nghị thượng đỉnh tại Vilnius, Châu Âu và
Ukraina « cam kết » sẽ phê chuẩn hiệp định trong tương lai,
nhưng hiện tại chưa xác định rõ là vào thời điểm nào. Le Figaro nhận
định, thái độ của lãnh đạo Ukraina cho thấy việc ký kết hiệp định với
Châu Âu là một cơ hội mặc cả mà Kiev hy vọng thu được nhiều nhân nhượng
hơn từ khối 28 nước.
Di sản Thaksin : Sự phân hóa sâu sắc của xã hội Thái Lan
Liên quan đến Đông Nam Á, các cuộc biểu tình phản đối và ủng hộ chính
phủ Thái Lan là chủ đề thời sự được Libération chú ý. Bài phân tích
mang tựa đề « Bangkok nổi dậy… » của thông tín viên Arnaud Dubus gửi về từ Bangkok, ghi nhận « di sản của cựu thủ tướng Thaksin tiếp tục chia rẽ đất nước Thái Lan
». Tuy nhiên, làn sóng phản kháng chống lại chính phủ Thái Lan rất khác
với các cuộc cách mạng mới đây trên thế giới bởi tính chất phức tạp của
nó. Về mặt hiện tượng, có sự đối đầu giữa những người chống và những
người ủng hộ cựu thủ tướng Thaksin hiện đang phải sống lưu vong, sau cú
đảo chính quân sự 2006.
Song le, theo một số nhà phân tích, cựu thủ tướng Thaksin chỉ là
người vén lên một bất ổn sâu sắc trong xã hội Thái Lan, một đất nước
đang đứng giữa một bên là một mô hình xã hội truyền thốn – bị một giai
tầng tinh hoa chi phối -, và bên kia là một mô hình chính trị xã hội mới
còn chưa thành hình. Điều căn bản ở đây là, hoàng gia Thái Lan – thế
lực trung tâm của giai cấp tinh hoa – hiện tại vẫn đứng trên pháp luật.
Mọi phê phán nhắm vào hoàng gia Thái đều có nguy cơ bị luật chống khi
quân của Thái Lan trừng phạt. Tuy nhiên, theo một nhà luật học, kể từ
cuộc đảo chính 2006, bất chấp luật này ngày càng có nhiều người sẵn sàng
chỉ trích hoàng gia.
Pháp : Thất nghiệp bắt đầu giảm sau 2,5 năm rưỡi tăng liên tục
Trở lại nước Pháp, thất nghiệp bắt đầu giảm là chủ đề trên trang nhất của nhiều nhật báo Pháp. « Thất nghiệp : Đảo ngược, chính là bây giờ »
là hàng tựa của Libération. 20.000 người thất nghiệp ít hơn vào tháng
10, tức giảm 0,6%. Thất nghiệp là ám ảnh chính của nước Pháp. Đây là lần
đầu tiên sau hai năm rưỡi, con số người thất nghiệp loại A, tức thất
nghiệp toàn phần giảm xuống.
Tờ báo khẳng định lời hứa của Tổng thống Hollande về đảo ngược xu thế
thất nghiệp gia tăng vào cuối năm 2013 nay đã bắt đầu trở thành hiện
thực, cho dù xu hướng này không liên quan đến tất cả các nhóm xã hội. Về
chủ đề này, Le Figaro đưa ra một nhận xét khác qua hàng tựa : « Các việc làm được (Nhà nước) trợ giúp đã giúp ông Hollande ».
Những giải thích mâu thuẫn xung quanh phát biểu của Tổng thống Hollande « về việc còn cần phải nhiều tháng nữa mới có thể đảo ngược được xu thế thất nghiệp » - ít giờ trước khi có thông tin chính thức về thất nghiệp giảm - cũng là chủ đề được báo chí bình luận nhiều.
Theo Le Monde, số lượng người thất nghiệp ghi nhận được căn cứ trên việc giảm các đăng ký tìm việc làm mới tại Pôle emploi.
Trong vòng một tháng, số lượng người đăng ký tìm việc mới sau khi kết
thúc một hợp đồng CDD (hợp đồng có thời hạn) giảm 5,3%. Đồng thời, số
lượng đăng ký các khóa học nghề tăng lên.