💖🌹😢😢😢🌹💖
Tuy Nguyen
*VĨNH BIỆT HỒ TRƯỜNG AN (1938-2020)
(MỘT CỘNG TÁC VIÊN CỦA VĂN NGHỆ TUẦN BÁO)
Nhà văn, nhà báo lão thành Hồ Trường An, một cộng tác viên lâu năm của Văn Nghệ Tuần Báo, đã qua đời tại Troyes (Pháp quốc) hôm 27.1.2020, nhằm ngày mùng 3 Tết Nguyên Đán.
Ông tên thật là Nguyễn Viết Quang, một nhà văn lừng lẫy có tên tuổi từ trước năm 1975 ở Sài Gòn. Ông là em ruột của nhà văn Nguyễn Thị Thụy Vũ (hiện nay sinh sống ở Lộc Ninh).
Ông qua đời ở tuổi 82, sau một thời gian dài bị bệnh, phải ngồi xe lăn, và liệt cả bàn tay phải. Tuy vậy, cách đây một năm, ông vẫn cố gắng viết và gửi bài đều đặn cho Văn Nghệ Tuần Báo, qua loạt bài "Chân Dung Những Tiếng Hát Yêu Thương".
Loạt bài này ông đang viết dở dang thì phải tạm ngưng, bởi cánh tay trái còn lại cũng trở chứng co rút, khiến bài đầy rẫy lỗi chính tả.
Tuy vậy, tôi vẫn khuyến khích ông tiếp tục, bởi bỏ dở thì không có ai có thể viết tiếp phần còn lại. Cũng như tình hình tài chánh của ông lúc ấy trở nên khó khăn hơn - khi phải tự mua thuốc điều trị mà không nhận được sự tài trợ y tế miễn phí như ở Úc.
Ông kể với tôi, nghĩ sao viết vậy, nên chắc chắn có nhiều lỗi cần phải có "thầy cò" sửa chữa. Tôi nhận lời, và nói ông khỏi lo, bởi tôi đã làm việc ấy với tất cả bài viết của các cộng tác viên gửi về tòa soạn, suốt mấy chục năm qua (nên chẳng có gì khó khăn).
Mỗi lần báo có bài của ông in xong, tôi đều gửi cho ông một bản. Ông rất hài lòng, bởi ngoài sửa lỗi chính tả, tôi còn tìm ra những đoạn trùng lặp, hoặc tác giả viết sai về một ca sĩ nào đó.
Thí dụ như có lần viết về Trang Mỹ Dung, ông viết cô ca sĩ này đã qua đời ở Việt Nam, trong khi Trang Mỹ Dung vừa tới Úc ca hát.
Lần nữa, ông viết ca sĩ Lệ Thu bị té lọi tay, nhưng thực ra lại là tai nạn trèo cây hái trái của nữ ca sĩ Thanh Tuyền.
Lúc còn khỏe, ông có một trí nhớ siêu đẳng khi viết về bất cứ một giọng ca nào mà ông đã gặp, hay đã nghe họ hát. Những điều nhận xét của ông, thường là khắt khe, ít khen (ngoại trừ người đó hát quá hay), khiến gây nhiều "ân oán giang hồ" với giới nghệ sĩ.
Tuy nhiên chính vì có tinh thần "Bao Công" ấy, mà ông được giới văn nghệ sĩ rất kiêng nể.
Ngoài chuyện viết về các giọng hát, ông còn nổi tiếng về văn phong "rặt" miền Nam khi viết chuyện miệt vườn. Ông viết tài tình đến độ, được các nhà phê bình văn học liệt ông vào hàng ngũ các nhà văn miền Nam tên tuổi như Sơn Nam, Bình Nguyên Lộc, Hồ Biểu Chánh, Lê Xuyên...
Các tác phẩm đồng quê của ông thường thiên về phụ nữ (là nhân vật chính của chuyện). Điều đó đã bộc lộ giới tính (tiềm ẩn) của ông, bởi ông là một người đồng tính.
Sau đây là một đoạn văn mà ông tả về cô Hai Phụng:
"Cô Hai Phụng vóc mình dong dỏng, nước da ngăm đen nhưng tóc cô mềm và nhuyễn, dợn sóng trước trán, mắt cô ướt rượt, nụ cười cô có duyên phô hàm răng trắng muốt như hột dưa leo. Cô mặn mòi xinh đẹp lắm. Hễ cô liếc tên trai làng nào thì tên đó bủn rủn mới có một, nhưng khi cô cười thì hắn bàng hoàng tới mười".
"Ý là cô chỉ mới biết đọc biết viết, cô lại không biết đọc tiểu thuyết, không mấy khi được coi hát bội, hát cải lương, nhưng cách nói chuyện của cô vừa nhõng nhẽo vừa mơn trớn làm tự ái đờn ông được vuốt ve. Rốt cuộc hắn sướng rơn cả người, hồn phách tâm trí hắn bị cô hớp hết vô cái miệng xạo đía của cô".
Hồi còn ở Việt Nam, vì là một sĩ quan trong QLVNCH (ông tốt nghiệp khóa 26 (1968) trường Sĩ quan Thủ Đức) nên ông đã phần nào che dấu "thân phận" của mình vì binh nghiệp, và sợ người đời cười chê và khinh rẻ. Nhưng từ khi đến Pháp, ông đã công khai và không còn e dè gì khi nói về con người thật, nơi mà phần đàn bà chiếm lĩnh và ngự trị.
Cái nữ tính ấy được ông bộc lộ qua hàng chục chuyện kể, về thời xa xưa của miền sông nước Cửu Long, với thân phận người đàn bà từ thời phong kiến đến cận đại. Các câu chuyện ấy, lôi cuốn như chuyện kể về đêm của người đàn bà thôn dã lắm chuyện, làm cho người đọc say mê ngay từ những trang đầu - bởi nó có lắm chi tiết ly kỳ, mà chỉ qua ngòi bút của ông nó mới được triển nở.
Để tưởng nhớ Hồ Trường An, tôi xin ghi lại bài thơ "Vườn cau Quê Ngoại" của ông, nơi mà chỉ những người dân quê mới có thể có những cảm nhận chơn chất và hiền hòa đến như vậy.
VƯỜN CAU QUÊ NGOẠI
Đêm qua vườn ngoại tàu cau rụng
Vàng ố loang từng bẹ lá khô
Mo xám quắt queo bao cữ nắng
Hồn xanh phai lạt giữa mơ hồ.
Thềm vắng, xế nay ngồi vót chổi
Ngoại đưa cần mẫn chiếc dao dâu
Chừng nghe tiếng chổi khua sàn sạt
Quét rụng niềm vui tự thuở đầu.
Sống lá từng tàu cau chuốt mỏng
Dẻo mềm lạt buộc chổi tinh khôi
Ngoại từ xanh tóc nay đầu bạc
Vót chổi bao năm một chỗ ngồi.
Đêm qua bão rớt, bông cau rụng
Mai mốt buồng cau thưa trái non
Vững mạnh nọc trầu bên mé nước
Dài giây, tủa rễ, lá xanh rờn.
*Nguyễn Vy Túy
*TIỂU SỬ CỦA HỒ TRƯỜNG AN:
Ông tên thật là Nguyễn Viết Quang. Sinh ngày 11/11/1938 tại Long Đức Đông, tỉnh Vĩnh Long. Tốt nghiệp Khóa 26 (1968) Trường Bộ Binh Sĩ Quan Thủ Đức. Trưởng ban Chiến Tranh Chính Trị tại hai Chi Khu Trị Tâm và Lái Thiêu (tỉnh Bình Dương) từ năm 1969 tới năm 1971. Sau đó phục vụ tại Ban Thông Tin Báo Chí Quân Đoàn III và Quân Khu 3 (tỉnh Biên Hòa) cho tới tháng 4/75.
Trong nước, đã cộng tác với các báo: Bách Khoa, Tin Văn, Tin Sách, Tranh Thủ, Tiền Phong, Tiền Tuyến, Tiểu Thuyết Thứ Năm, Bút Hoa.. Ra hải ngoại, cộng tác với các báo: Quê Mẹ, Hồn Nước, Đất Mới, Văn, Văn Học Nghệ Thuật, Văn Học, Bút Lửa, Lạc Hồng, Viên Giác, Đẹp, Tự Do (Texas), Tự Do (Canada), Chiêu Dương, Văn Nghệ, Xây Dựng, Lửa Việt, Làng Văn, Hợp Lưu, Thế Kỷ 21, Hải Ngoại Nhân Văn, Cỏ Thơm...
*Các tác phẩm của Hồ Trường An
Truyện dài:
Phấn Bướm (1986), Hợp Lưu ( 1986), Lớp Sóng Phế Hưng (1988), Lúa Tiêu Ruộng Biền (1989), Ngát Hương Mật Ong (1989), Còn Tuôn Mạch Đời (1990), Lối Bướm Đường Hương (1991), Tình Trong Nhung Lụạ (1991), Ngát Thơm Hoa Bưởi Bông Trà (1992), Tình Đẹp Đất Long Hồ (1993), Trang Trại Thần Tiên (1993), Vùng Thôn Trang Diễm Ảo (1994), Thuở Sen Hồng Phượng Thắm (1995), Chân Trời Mộng Đẹp (1995), Bãi Gió Cồn Trăng (1995), Bóng Đèn Tà Nguyệt (1995), Tình Sen Ý Huệ (1999), Hiền Như Nắng Mới (2001), Chiếc Quạt Tôn Nữ (2002), Màn Nhung Đã Khép (2003), Đàn Trăng Quạt Bướm (2005), Trở Lại Bến Thùy Dương (2009).
Tập Truyện:
Chuyện Quê Nam (1991), Tạp Chủng (1991), Hội Rẫy Vườn Sông Rạch (1992), Chuyện Miệt Vườn (1992), Đồng Không Mông Quạnh (1994), Gả Thiếp Về Vườn (1994), Đêm Xanh Huyền Hoặc (1994), Chuyện Ma Đất Tân Bồi (1998), Tập Truyện Ma (2001), Quà Ngon Đất Quê Nam (2003), Trăng Xanh Bên Trời Huế (2009), Truyền Kỳ Trên Quê Nam (2009).
Ký Sự, Bút Khảo, Bút Ký:
Giai Thoại Hồng (1988), Thông Điệp Hồng (1990), Cõi Ký Ức Trăng Xanh (1991), (Chân Trời Lam Ngọc I (1993), Chân Trời Lam Ngọc II (1995), Sàn Gỗ Màn Nhung (1996), Cảo Thơm ( 1998), Theo Chân Những Tiếng Hát (1998), Tác Phẩm Đẹp Của Bạn (2000), Chân Dung Những Tiếng Hát I (2000), Chân Dung Những Tiếng Hát II (2001), Lai Láng Dòng Phù Sa (2001), Thập Thúy Tầm Phương (2001), Chân Dung 10 Nhà Văn Nữ (2002), Tập Diễm Ngưng Huy (2003), Chân Dung Những Tiếng Hát III (2003), Bảy Sắc Cầu Vồng (2004), Giai Thoại Văn Chương (2006), Náo Nức Hội Trăng Rằm (2007), Thắp Nắng Bên Trời (2007), Quê Nam Một Cõi ( 2007), Giữa Đất Trời Giao Hưởng (2008), Non Cao Vực Thẳm (2011), Ảnh Trường Kịch Giới (2012), Trên Nẻo Đường Nắng Tới.
Tập Thơ:
Thiên Đường Tìm Lại (2002), Vườn Cau Quê Ngoại (2003).
