Sông Seine, nhìn từ Cầu Phố Thượng
Dưới những chiếc cầu của Paris, khi đêm buông nhanh
Không đủ tiền thuê một túp lều tranh
Đôi lứa mình cứ lén lút yêu, mê đắm, em với anh Và mắt trong mắt, cùng dệt những giấc mơ xanh...
(Dưới những chiếc cầu của Paris - Jean Rodor & Vincent Scotto)
Trên thế giới, hình như không thành phố nào có nhiều cầu bằng Venise : ở đây, đường bộ đã hoàn toàn bị thay thế bằng đường thuỷ, với hệ thống kinh đào chằng chịt, thông thương khắp các ngõ ngách của thành phố có một không hai này. Vì thế, tại Venise, đứng ở đâu cũng thấy cầu, đi đến đâu cũng thấy cầu, không biết có du khách nào, thậm chí người dân bản địa nào, đã nhẩm đếm xem mình đã bước qua được bao nhiêu trong số 435 chiếc cầu nối 121 hòn đảo của trung tâm Venise, một thành phố với diện tích chỉ vỏn vẹn 415 cây số vuông hay không ?
Không thể sánh được về lượng so với Venise, nhưng Paris lại hãnh diện với phẩm chất của 37 chiếc cầu soi bóng dòng Seine, nối hai bờ tả, hữu ngạn cùng ba hòn đảo Cité, Saint-Louis và Cygnes giữa lòng thủ đô nước Pháp. 37 chiếc cầu này nằm trong danh sách hơn 250 chiếc cầu bắc qua sông Seine, dòng sông với chiều dài gần 800 km, chảy qua nhiều vùng ruộng đồng trù phú, nhiều khu rừng rậm hoang dã, nhiều thành phố lớn trước khi đổ ra biển ở cảng Le Havre. Nhưng, nói đến sông Seine, người ta thường chỉ nghĩ đến Paris, và đương nhiên, khi nói đến những chiếc cầu bắc qua dòng Seine, người ta thường chỉ nhớ đến những chiếc cầu của Paris mà thôi !
37 chiếc cầu của Paris, trừ Cầu Thượng Nguồn và Cầu Hạ Nguồn nằm trên Đại lộ Vành đai của thủ đô nước Pháp, đều có tên riêng, hình dáng riêng, lịch sử riêng. Trong khuôn khổ bài viết này, ba nhóm cầu với bộ mặt của 19 chiếc cầu gây chú ý nhất sẽ được lần lượt giới thiệu theo hướng chảy của dòng Seine ngang qua Paris, từ đông sang tây.
Có thể gộp các chiếc cầu nối quận 13 ở tả ngạn sông Seine với quận 12 ở hữu ngạn vào nhóm "Cầu Phố Thượng". Nhóm này gồm 7 chiếc cầu, có chiếc chỉ dành riêng cho đường métro chạy lộ thiên trên sông Seine (Viaduc d’Austerlitz), có chiếc vừa được tân trang với hệ thống tramway chạy quanh thủ đô nước Pháp (Pont National). Đáng chú ý nhất trong nhóm này là 4 chiếc cầu Simone de Beauvoir, Bercy, Charles de Gaulle và Austerlitz.
Cầu Simone de Beauvoir
Mang tên nữ triết gia, văn sĩ Pháp nổi tiếng của thế kỷ XX, người được xem là lý thuyết gia quan trọng của phong trào Nữ Quyền Luận và có các tác phẩm được đọc, nghiên cứu rộng rãi trên thế giới, cầu dành cho người đi bộ Simone de Beauvoir dài 304 m, nối thư viện Quốc gia François Mitterrand với công viên Bercy. Đây là chiếc cầu mới nhất của Paris, khánh thành vào tháng 07.2006, sau khi một phần của quận 13 ven sông Seine được cải tạo lại theo công trình quy hoạch đô thị mới, với việc xây dựng Thư viện Quốc gia Pháp gồm 4 cao ốc (mỗi cao ốc có 2 toà mở ra như một quyển sách, thẳng góc nhau, với 22 tầng, cao 80m), cùng các khu nhà ở, tiệm ăn, cửa hiệu, văn phòng làm việc… nằm dọc theo những con đường rộng rãi thẳng tăm tắp. Được kiến trúc sư người Áo Dietmar Feichtinger thiết kế theo hình ảnh hai đường cong giao nhau tại hai điểm, cầu Simone de Beauvoir kết hợp được sự uyển chuyển, mềm mại nữ tính và nét khoáng đạt, thanh thoát hiện đại, giữa hai chất liệu chính thép và gỗ. Ở bất cứ vị trí nào, bên này sông hay bên kia sông, dưới cầu hay trên cầu, người ta đều thấy được đây đó những đường cong của chân, thân hay thành cầu Simone de Beauvoir.
Cầu Bercy
Cầu Bercy (cùng với cầu Bir-Haikem ở nhóm "Cầu Phố Hạ" của Paris) là loại cầu 2 tầng, tầng thấp dành cho bộ hành cùng các loại xe có và không động cơ, tầng cao dành riêng cho đường métro số 6. Cầu nằm sát bên khu nhà đồ sộ của bộ Kinh tế-Tài chính, với hơn 200.000 mét vuông diện tích văn phòng, bãi đáp cho trực thăng trên nóc (được quay trong phim "Mission Impossible 6" với tài tử Tom Cruise) và cung Thể thao-Âm nhạc POBP (*) có sức chứa hơn 20.000 khán giả, nổi bật trên phố vì các phần tường nghiêng lợp cỏ.
Được xây dựng từ thế kỷ XIX (1861-1864) thay cho chiếc cầu treo ở cùng vị trí, cầu Bercy, với chiều dài 175m và chiều rộng 40m như hiện nay, được lên tầng năm 1905 để đường métro số 6 vượt sông Seine ở đoạn này. Cầu có các khoanh tròn phù điêu với vòng lá nguyệt quế và chữ N, biểu hiệu của tổng thống-hoàng đế Napoléon III.
(*) POPB : Palais des Omnisports de Paris Bercy
Cầu Charles de Gaulle
Như một nét kẻ trắng thẳng tắp dài 207m qua sông Seine, nối hai nhà ga quan trọng của Paris, ga Austerlitz bên tả ngạn với ga Lyon bên hữu ngạn, cầu Charles de Gaulle thuộc lớp cầu "trẻ", được hai kiến trúc sư Louis Arretche và Roman Karasinsky hoàn tất sau ba năm xây dựng (1993-1996).
Du khách đến thăm nước Pháp, có người "hoang mang" khi thấy đâu đâu, từ làng nhỏ đến phố lớn, đều có một con đường hay một công trình kiến trúc mang tên Charles de Gaulle. Riêng Paris, đã có quảng trường Charles de Gaulle-Étoile với Khải Hoàn Môn, phi trường quốc tế Charles de Gaulle-Roissy, bến sông Charles de Gaulle (dọc sông Seine, nơi điện Louvre) và chiếc cầu Charles de Gaulle này. Đủ để thấy sự bày tỏ lòng tri ân của người dân đối với vị tướng (sau này trở thành tổng thống) đã góp công giải phóng nước Pháp khỏi ách phát-xít Đức trong Đệ Nhị Thế chiến.
Riêng người Việt, khi đứng trên cầu Charles de Gaulle nhìn về ngọn tháp cao 67m với bốn mặt đồng hồ khổng lồ của ga Lyon, không ít người đã ngâm nga mấy câu thơ được phổ biến rộng rãi qua ca khúc "Tiễn em" của Phạm Duy :
Ga Lyon đèn vàng
Tuyết rơi buồn mênh mang
Cầm tay em muốn khóc
Nói chi cũng muộn màng…
(Chưa bao giờ buồn thế - Cung Trầm Tưởng)
Khách nhàn du dạo dọc bờ sông Seine, khi đi dưới bụng cầu Charles de Gaulle ghép bằng những tấm thép trắng dài, sẽ có cảm tưởng như đang luồn dưới cánh một chiếc phi cơ vĩ đại.
Cầu Austerlitz
Có đến hai chiếc cầu mang tên Austerlitz cùng song song bắc qua sông Seine ở đoạn này : cầu sắt (Viaduc d’Austerlitz) dành riêng cho đường métro số 5 ra vào ga Austerlitz và cầu Austerlitz bằng đá dài 174m, hướng vào đại lộ Bệnh viện (Boulevard de l’Hôpital) bên tả ngạn. Được xây dựng vào giữa thế kỷ XIX, cầu có nhiều phù điêu hình đầu sư tử, cờ và các loại vũ khí tượng trưng cho nền Cộng Hoà, nhưng lại mang tên vùng đất thuộc Tiệp, nơi ghi dấu chiến công hiển hách của hoàng đế Napoléon Đệ Nhất, đại thắng liên quân Áo-Nga vào năm 1805.
Từ cầu Austerlitz, nếu đổ dọc theo đại lộ Bệnh viện, phía trái, người đi bộ sẽ thấy một phần của ga Austerlitz, bên phải là vườn Bách thảo với cả chục ngàn loại cây cỏ khắp thế giới mọc trong-ngoài các nhà kính, cùng nhiều bảo tàng chứa xương khủng long, cá voi, chim dodo và các loài thú đã tuyệt chủng..., các loại đá quý, các bộ sưu tầm côn trùng, bên cạnh chim chóc, voi, hươu cao cổ, tê giác... nhồi (khoảng 67 triệu tiêu bản) được sắp xếp sống động với hệ thống đèn rọi tân tiến.
Để xứng với cái tên đại lộ Bệnh viện, khi tiếp tục dạo bước, du khách sẽ thấy bệnh viện Pitié-Salpêtrière, lớn nhất nước Pháp, bao gồm 90 toà nhà và vườn cây trên một diện tích 33 mẫu, được vua "Mặt Trời" Louis XIV cho xây dựng từ giữa thế kỷ XVII, đã gợi hứng cho nhiều quyển tiểu thuyết ra đời và là hậu cảnh của nhiều bộ phim Pháp. Đây cũng là nơi các sinh viên khoa Y của trường đại học Sorbonne học hỏi, nghiên cứu và thực tập. Điểm đến của đại lộ Bệnh viện chính là quảng trường Italie (Place d’Italie), nơi bắt đầu xuất hiện nhiều tiệm ăn Việt, Thái, Hoa, Nhật, Hàn... hướng vào Chinatown của Paris.
Thiais 09.2022
(hết phần 1/4)