TÂM THỨC - VIỆT DƯƠNG NHÂN-DIỆU THI

 

"Tâm Thức"

"Vạn vật trần gian chỉ Vô-Thường

Sang hèn, vinh nhục tợ như sương

Thênh thang một cõi không biên-xứ

Tâm trí đâu còn cảnh vấn vương

Vũ trụ bao la trước gió chiều

Đưa về tâm-thức buổi cô liu

Vô-biên tâm-thức không bờ bến

Lẳng lặng trời xanh một cánh diều

Bóng sắc hợp tan con bèo nổi

Cái thân tứ đại có còn chi

Nhứt tâm nhập định vô sở hữu

Chẳng có của ta một thứ gì.

Ráng chiều lấp lánh sắc y-vàng

Nước biếc theo dòng bọt võ tan

Chân bước vân-du trời chạng vạng

Mắt nhìn phong cảnh lối mênh mang.

Tham mê năm quẩn thời sanh tử

Chẳng nhiễm sáu căn tức Niết-Bàn

Giáo hóa tùy duyên nào chướng ngại

Niềm vui tự tại giữa trần gian...’’.

(Trích ‘’Đạo Vàng Muôn Thuở - Đức Phật Thích Ca Đắc Đạo’’)

"TU LÀ GÌ ?’’

‘’Tu, nghĩa là sửa mình. Tu là giữ gìn thân khẩu ý được thanh tịnh, để nhằm loại bỏ tam độc tham-sân-si, và những tánh hư nghiệp xấu mà từ vô thủy kiếp đến nay mình đã mắc phải. Tu là để tâm bình thường thoải mái, để hơi thở nhẹ nhàng luôn giữ chánh niệm không để chút lãng xao, cũng là để cho không ô nhiểm chút bụi trần nào...

Vui trong tham dục vui rồi khổ,

Khổ để tu hành, khổ quá vui,

Nếu biết có vui là có khổ,

Thà rằng đừng khổ cũng đừng vui,

Mong sao giữ tâm không vui khổ

Mới thoát ra ngoài lối khổ vui.

(... ...)

Ở đời sống đạo hãy tùy duyên

Tâm trí an vui chẳng lụy phiền

Ngoại cảnh sáu trần không dính mắc,

Nội tâm bát thức hãy điềm nhiên

Niệm tưởng khởi lên liền buông xả,

Chân tâm vắng lặng thấy bình yên,

Ấy là chân thật cho cuộc sống

Không bị lụy phiền cảnh đảo điên...’’.

(Trích ‘’Bước Chân Xuất Thế’’)

---*---

" Tâm Xả "

‘’Qua sông đã tới được bờ

Bờ bên kia đó bây giờ là đây

Ngoảnh nhìn chốn cũ ô hay

Đâu là bờ ở bên này bên kia !’’

(Thơ Nguyễn Thị Vinh)*

Ngồi ngẩn ngơ đưa mắt nhìn ánh nắng đầu xuân qua song cửa, mà lòng buồn hiu hắt. Rồi đứng dậy nhìn lên bàn thờ Phật :

‘’Rũ sạch mùi trần cơn gió thoảng,

Trắng phau lòng đạo lúc trăng lên’’

Lảm nhảm mấy câu thơ Thiền của Dương Bá Trạc, lòng tự nhủ : ‘’Mùi trần nặng quá, gió nào đủ mạnh để đưa qua sông nổi đây ? Còn ‘lòng đạo’ thì bị Vô-minh che khuất, bụi đời bám chặt... Biết bao giờ lau chùi cho ‘trắng phau’ ? Đôi khi chùi rửa sạch được vài ba phân, tưởng là giỏi lắm ! Rồi ỷ y, lơ đểnh bị nó đóng bám trở lại dầy năm, bảy tấc...’’.

Lòng mình vẫn thường cảnh giác, cố gắng ngăn chận là đừng để ‘’tám-ngọn-gió-đời-làm-chao-động-ngọn-đèn-tâm’’. Bởi khi nghe những lời khen, chê, chỉ trích, tân bốc... Bỗng sực nhớ đến bài thơ ‘’Gươm Tâm’’:

‘’Bấy lâu nắm lưỡi Gươm-Tâm

Chặt Anh tham dục, chặt Em tham tiền

Chặt bao tình ái cuồng điên

Chặt luôn những sợi ưu phiền đứt tan...’’

Vậy mà đôi khi, chính tai nghe, hoặc ai nói lại những chuyện buồn-vui, làm tâm hồn cũng bị chao đảo đôi chút. Nhưng rồi kịp chụp nắm bắt ‘’cái tâm’’ lại. Bằng cách nghe ‘’Bát Nhã Tâm Kinh’’ và thụ trì quyển Kinh ‘’Kim Cương Bát Nhã Ba La Mật’’. Thường nghiền ngẩm quyển ‘’Tứ Vô Lượng Tâm’’; Từ, Bi, Hỷ có phần dễ thực hành hơn Xả. Sau đây, kính xin mạng phép chép lại gởi đến quý vị đoạn đầu và bài ‘’Tâm Xả’’ :

‘’Sanh trong cảnh người thật hy hữu. Đời sống của chúng sanh quả là khốn khổ. Chớ để lỡ mất cơ hội này’’.

(Kinh Pháp Cú)

‘’Con người là một chúng sanh huyền-bí có nhiều tiềm-năng phi-thường.

Có hai năng lực trái ngược luôn luôn tiềm tàng ngủ ngầm trong mỗi người : một, hướng về cao thượng trong sạch, đặc tánh của các thánh nhân. Và một hướng về những điều tội lỗi, nhơ bẩn của kẻ sát nhân tàn bạo. Cả hai tiềm lực này đều có thể phát sanh bất ngờ với một sức mạnh vô cùng hùng hậu. Xuất xứ từ đâu ? Chúng ta không đặng rõ. Ta chỉ biết rằng nó luôn luôn nằm trong ta, nhiều hay ít, mạnh hay yếu, tùy trường hợp.

Trong guồng máy phức tạp của con người, có cái tâm vô cùng dũng mãnh. Tâm chứa đựng một kho tàng đức hạnh và một hầm tật xấu. Người biết vun bồi đức hạnh là một phước lành cho nhân loại. Kẻ bị tật xấu chi phối là một đại họa.

Những ai có chí hướng trở thành bậc vĩ nhân, cao thượng, và hữu ích, nhữnh ai muốn vượt lên đám đông quần chúng để phục vụ nhân loại bằng cách nêu gương lành trong sáng và ban bố những lời dạy hữu ích, những ai muốn tận dụng cơ hội quí báu được sanh làm người, đều hết sức gia công gội rửa những tật xấu còn lại và phát triển những đức hạnh đang ngủ ngầm trong tâm.

Khai thác hầm mỏ là một điều khó. Để tìm mỏ kim cương, mỏ dầu hay một nhiên liệu quí báu khác, con người phải tốn hao biết bao tiền của và công lao, phải trải qua biết bao hiểm nguy gian khổ, có khi phải nguy hiểm tánh mạng, để đào sâu vào lòng đất. Nhưng, để khai thác kho tàng vô giá đang ngủ ngầm bên trong con người, ta chỉ cần kiên trì cố gắng và nhẫn nại gia công. Mỗi người, dầu trai, dầu gái, sang hay hèn, đều có thể cố gắng và nhẫn nại để thâu thập sự nghiệp quí báu kia, vì đó không phải là một di sản do ông cha truyền lại.

Thế thường ta coi tật xấu của con người là thiên tánh ngẫu nhiên bộc phát. Âu cũng là một điều lạ !

Cũng lạ thay, tuy rằng đối chiếu với tật xấu có một đức tánh xác thực mà mỗi người đều có thể thọ hưởng, ta lại không coi đức tánh ấy là thông thường, phải có.

Sân hận (dosa) là một tật xấu có sức tàn phá vô cùng khốc liệt. Đối diện với lòng sân, tâm ‘’Từ’’ (mettã) là một đức độ nhẹ nhàng êm dịu làm cho con người trở nên cao-thượng, tuyệt luân.

Hung bạo (himsã), một tật xấu khác đã gây biết bao tội ác và những điều tàn bạo trên thế gian. Tâm ‘’Bi’’ (karunã) là vị thuốc có thể tiêu trừ bịnh hung bạo.

Ganh tỵ (issã) là chất độc cho cơ thể vừa là động lực thúc đẩy con người vào những sự nhơ bẩn và những tranh chấp hiểm nguy. Phương thuốc nhiệm mầu và công hiệu nhất để trị bịnh ganh tỵ là tâm ‘’Hỷ’’ (muditã).

Bám víu vào những gì ưa thích và bất toại nguyện với những điều không vừa lòng làm cho tâm mất bình thản. Do sự phát triển tâm ‘’Xả’’ (upekkhã) hai tệ đoan trên sẽ bị tiêu diệt dần dần.

(... ... ...)

''Tâm Xả''

Xả (Upekkhã) là đức tánh thứ tư trong Tứ-Vô-Lượng-Tâm, khó thực hành nhất mà cũng cần thiết nhất trong bốn đức tánh cao-thượng.

Phạn ngữ Upekkhã do hai căn nguyên ‘’upa’’ và ‘’ikkha’’. Upa là đúng đắn, chân chánh, vô tư. Ikkha là trông thấy, nhận định, suy luận. Vậy Upekkhã là trông thấy đúng đắn, nhận định chân chánh, hoặc suy luận vô tư, tức là không luyến ái cũng không ghét bỏ, không ưa thích cũng không bất mãn.

Xả (Upekkhã) ở đây không có nghĩa lạnh lùng lãnh đạm, không màng đến thế-sự cũng không phải cảm giác vô ký, không vui thích không phiền não.

Khinh rẻ, phỉ báng, nguyền rủa là thường tình. Hạng người trong sạch đạo đức thường bị chỉ trích và khiển trách. Giữa cơn giông tố của trường đời, người cao thượng luôn luôn giữ tâm bình thản.

Được, thua, thành, bại, ca tụng, khiển trách, hạnh phúc và phiền não là những việc thường xẩy ra trong đời làm xúc động con người. Được ca tụng thì vui thích, bị khiển trách thì buồn rầu là lẽ thường. Nhưng, giữa cuộc thăng trầm của thế sự, Đức Phật dạy ta, luôn luôn thản nhiên, hành tâm Xả, vững chắc như tảng đá to sừng sựng giữa trời.

Túc Sanh Truyện (Jãtaka) chép rằng :

‘’Trong hạnh phúc, trong phiền não, lúc thăng, lúc trầm, ta phải giữ tâm như đất.

Cũng như trên đất ta có thể vứt bất luận vật gì, dầu chua, dầu ngọt, dầu sạch, dầu dơ, đất vẫn thản nhiên, một mực trơ trơ. Đất không giận cũng không thương’’.

Đời sống của Đức Phật là một gương sáng về tâm Xả cho những ai còn luân chuyển trong vòng tam-giới (dục giới, sắc giới và vô sắc giới).

Chưa từng có vị giáo-chủ hoặc một nhân vật nào bị chỉ nghiêm-khắc, bị đả kích, sỉ-nhục hoặc bị lăng mạ nhiều như Đức Phật. Đức Phật lại cũng là người được tán dương, sùng bái và tôn kính nhất.

Ngày kia, trong khi Đức Phật đi trì-bình khất thực, có một đạo sĩ bà-la-môn ngạo-mạn kêu Ngài là người cùng đinh và đối xử với Ngài hết sức vô lễ, Ngài thản nhiên chịu đựng và ôn-hòa giải-thích cho đạo-sĩ thế nào là cùng đinh và vì sao chẳng nên khinh rẻ hạng người này. Vị đạo-sĩ lấy làm khâm phục.

Một lần khác có người thỉnh Đức Phật đến nhà trai tăng. Khi Đức Phật đến, chủ nhà lại dùng lời vô lễ, đối xử với Ngài một cách thậm tệ. Nhưng Đức Phật không tức giận, ôn-hòa hỏi chủ nhà :

- Nếu ông biết có khách đến nhà viếng ông, ông làm sao ?

- Tôi sẽ sửa soạn một bữa cơm để đãi khách.

- Tốt lắm,Đức Phật nói, nhưng nếu khách không đến thì sao ?

- Tôi sẽ cùng vợ con chia nhau bữa cơm.

- Tốt lắm, này bạn, hôm nay bạn mời Như-Lai đến nhà để đãi ăn. Bạn đã dọn lên cho Như-Lai những lời thô lỗ cộc cằn. Như-Lai không nhận. Vậy xin bạn hãy giữ lấy.

Lời nói này đã làm thay đổi hẳn thái độ của chủ nhà.

‘’Không nên trả thù. Khi bị nguyền rủa, mắng chửi, phải biết làm câm như cái mõ bễ. Được như vậy tức là đã đắc đạo quả Niết-Bàn, mặc dù trong thực tế chưa đắc’’.

Đó là những lời vàng ngọc mà Đức Phật khuyên ta nên ghi nhớ hằng ngày trong kiếp vô-thường biến đổi này.

Trong xứ nọ, có lần một mạng phụ phu-nhơn xúi giục một người say rượu đến nhục mạ Đức Phật thậm tệ đến đỗi Đại Đức Ananda không thể chịu được, yêu cầu Đức Phật sang qua xứ khác. Nhưng Đức Phật không đổi chỗ và cũng không hề xúc động.

Một người đàn bà khác giả có mang để vu oan Đức Phật giữa công chúng. Một phụ nữ khác nữa bị giết để vu cáo Đức Phật phạm tội sát nhân. Một người bà con và đệ tử của Đức Phật cũng manh tâm lăn đá từ trên đồi cao, quyết giết Ngài. Chí đến trong hàng đệ tử của Ngày cũng có người cho rằng Ngày thiên-vị, bất công. Một đàng khác bao nhiêu người đã tán dương công-đức và ca tụng Đức Phật. Bao nhiêu vua chúa đã khấu đầu lễ bái dưới chân Ngài.

Như đất, Đức Phật nhận tất cả với tâm Xả hoàn toàn.

Vững như voi, mạnh như hổ, ta không nên run sợ trước tiếng động. Miệng lằn lưỡi mối không làm cho ta xúc động. Như gió thổi ngang màn lưới mà không bị vướng trong lưới, tuy sống giữa chợ người, ta không nên luyến ái những lạc thú huyền ảo và vô thường của kiếp nhơn sinh. Như hoa sen, từ bùn dơ nước đục vượt lên trên bao nhiêu quyến rũ của thế gian, ta phải sống trong sạch, luôn luôn tinh khiết, yên tĩnh và an vui.

Người thù trực tiếp của Tâm Xả luyến ái (rãga) và kẻ thù gián tiếp của tâm Xả là sự lãnh đạm, thái độ lạnh lùng, xây lưng với thế sự.

Upekkhã lánh xa lòng tham ái và trạng thái bất mãn. Thái độ vô tư, thản nhiên, an tịnh là đặc tánh quan trọng của Tâm Xả. Người có Tâm Xả không thích thú trong vui sướng cũng không bực tức trong phiền não.

Người có Tâm Xả đối xử đồng đều, không thấy sự khác biệt giữa người tội lỗi và bậc thánh nhân.

Tâm Từ bao trùm mọi chúng sanh; tâm Bi, những chúng sanh đau khổ; tâm Hỷ, những chúng sanh hạnh phúc; Tâm Xả bao trùm việc tốt và xấu, những điều khả-ái và những điều khả-ố, thích thú và nghịch lòng.

*

Những ai chú nguyện trở thành thánh nhân trong chính kiếp này, có thể hằng ngày phát triển và trau dồi bốn đức tánh cao thượng trên, luôn luôn tiềm tàng bên trong mọi người.

Đức Phật kêu gọi :

Này chư Tỳ-Khưu, thí dụ như toàn thể vùng đất mênh mông này trở thành nước, và người kia bỏ xuống nước một cái ách, trên ách có một lỗ. Rồi có một cơn gió thổi, đẩy trôi cái ách từ Đông sang Tây, một ngọn gió nữa đẩy cái ách từ Bắc xuống Nam, và một ngọn khác nữa từ Nam lên Bắc. Và cứ như thế, cái ách triền miên trôi dạt trên mặt nước. Trong khi ấy có một con rùa mù, mỗi năm trồi lên mặt nước một lần. Như vậy, có thể nào con rùa mù, sau một lần trong năm, trồi lên mặt nước và thọc đầu ngay cái lỗ duy nhứt của ách không ?

Bạch hóa Đức Thế-Tôn, quả thật con rùa mù khó làm như vậy.

Này chư Tỳ-Khưu, cùng thế ấy, sanh vào cảnh người cũng khó như vậy. Cùng thế ấy, Giáo Pháp (Dhamma) và Giới Luật (Vinaya) mà một đấng Như-Lai tuyên bố khó có thể truyền bá trong thế gian.

Nhưng nay, này chu Tỳ-Khưu, quả thật vậy, trạng thái làm người đã đạt thành đạt, một đấng Như-Lai đã phát hiện trên thế gian. Giáo Pháp và Giới Luật mà Đức Như-Lai tuyên bố đã được truyền bá trong thế gian.

Vậy này, chư Tỳ-Khưu, các con phải kiên trì tinh tấn để chứng ngộ : Đây là đau khổ, đây là nguyên nhân của đau khổ, đây là sự chấm dứt đau khổ, đây là con đường dẫn đến sự chấm dứt đau khổ’’.

(Trích chương 42 quyển ‘’Đức Phật và Phật Pháp’’)

Mùa Phật Đản 2547 và Vu Lan Báo Hiếu (2003)

---*---

TÂM

Tâm bất dục, Tâm tươi, Tâm sáng,

Tâm dục tình như áng mây đen,

Tha Tâm ngăn chận đảo điên,

Bình Tâm thanh thản, an nhiên giữa đời.

(Ivry sur Seine, 1993)

Chổi Tâm

Chổi tâm quét dọn bao lần

Gió-đời-tám-ngọn sao còn đâu đây ?

Mắt nhìn tan hợp áng mây

Vô-thường, huyển hóa đêm ngày trôi qua

Có gì để dạ xót xa

Cho lòng giao động, lệ sa mi huyền

Bao năm học Đạo, Phật truyền

Thấm nhuần Bát-Nhã, đưa thuyền qua sông.

(Bạch-am, chiều đông 09-02-2003)

Mài Tâm

Thắm thoát trôi. Trôi mấy mươi năm.

Vẫn tay cầm bút viết âm thầm.

Văn chương chữ nghĩa không thông suốt.

Vậy mà mãi moi óc mài tâm ! ! !

(Chuyến đi thăm Trí Tâm - Los-Angeles, hotel Sofitel, chiều 20-09-1996)

Bình Tâm

Kính dâng Thầy Thích Minh T.

Bạch thầy con tỉnh mộng rồi

Mới hay là gió giữa đời bay nhanh

Cố quên những chuyện quẩn quanh

Giữ tâm Bình-Lặng cầu lành nơi-nơi.

Xả Tâm

Hạ bút...

Xả-tâm con viết gởi Thầy,

Thân con Tứ-Đại dạn dày gió sương.

Thăng-trầm xuôi ngược mười phương,

Ngày nay xin gởi khói hương nương nhờ.

Nhứt tâm con nguyện tôn thờ,

Như-Lai Tam-Bảo đợi chờ mãn viên.

Khổ đau tai nạn triền miên,

Đó là con bước vào miền nước TU...

(Tư gia T. Nga - Germany, Hamburg S.M., hè 15-08-1995)

Rửa Tâm

Nhứt nhứt, như như chùi rửa tâm,

Hằng ngày niệm niệm Quán-Thế-Âm.

Cho lòng không nổi cơn sóng gió,

Thân xác được êm lúc ‘’nghỉ nằm... !’’.

(Ivrys/Seine, mùa Vu-Lan 16-8-2000)

Hoa Tâm

Sáng nay bỗng thấy một cành Hoa

Từ xa ẩn hiện bay là đà

Cánh hoa màu trắng trong tinh khiết

Tạm gọi : ‘’Hoa Tâm’’ cõi Ta-bà...

Gươm Tâm

Bao lần nắm lưỡi Gươm Tâm

Chặt Anh tham dục, chặt Em tham tiền

Chặt bao tình ái cuồng điên

Chặt luôn những sợi ưu phiền đứt tan.

(Bạch-Am, 11 giờ 55 sáng 18-2-2000)

Tâm Nguyện

Nhục-vinh lên xuống bao lần

Áo thô, áo gấm cõi trần đã qua

Ngày nay ta hỏi cùng ta

Làm sao ở lại thiết tha với đời ?

Mong tất-cả cõi đời êm đẹp

Dẹp tình riêng, lòng tặng người-người

Có bao nhiêu tỷ trên đời

Bấy nhiêu Tâm-Nguyện cầu người bình-an...

(France, Ivry s/Seine, đêm 22-08-1990)

Bồ-Đề-Tâm

Tiếng chuông mõ vang vang đây đó

Hòa nắng vàng cây cỏ mừng vui

Xuân sang hoa lá xinh tươi

Hồn thi sĩ, khởi khơi Tâm Bồ Đề.

Hạ bút đề năm ba câu kệ

Mộng hồng trần nhân thế dứt mê

Cùng chia vui khổ vạn bề

Cuối đường chung cuộc cận kề Tòa Sen.

Giữa cảnh đời bao phen lận đận

Tìm nẻo tu tránh lẫn mây mù

Vầng Dương tan biến si, ngu

Tham-Sân... ấy, là ngục tù nhốt tâm.

VIỆT DƯƠNG NHÂN-DIỆU THI

(France, Villemomble, tư gia Hồng-Lộc, xuân 14-05-1999)

1Việt Dương Nhân

WHO : Các loại vac-xin đều hiệu quả đối với mọi biến thể virus Covid-19

 Hoài Phương Phạm

WHO : Các loại vac-xin đều hiệu quả đối với mọi biến thể virus Covid-19

Thùy Dương - RFI - 21/05/2021

Những loại vac-xin ngừa virus corona hiện có đều hiệu quả đối với các biến thể virus Covid-19, kể cả biến thể Ấn Độ. Đó là tuyên bố của Tổ Chức Y Tế Thế Giới (WHO), chi nhánh Châu Âu, ngày 20/05/2021.

Tuy trấn an dư luận về hiệu quả của các loại vac-xin, WHO vẫn tỏ ra thận trọng, bởi các nghiên cứu về chủ đề này vẫn còn rất hạn chế.

Trên hết, tổ chức nhắc lại một điều hiển nhiên : đại dịch hiện vẫn chưa chấm dứt. Tổ Chức Y Tế Thế Giới kêu gọi các nước châu Âu không để tái diễn kịch bản mùa hè năm 2020 : nhiều nước đã mất cảnh giác khi dịch thuyên giảm khiến đại dịch sau đó bùng phát trở lại.

Từ Genève, thông tín viên Jérémie Lanche cho biết thêm chi tiết :

« Hiện giờ vẫn còn thiếu các nghiên cứu để biết chính xác tỷ lệ hiệu quả của từng loại vac-xin đối với mỗi biến thể. Nhưng nhìn một cách khái quát, dữ liệu hiện có cho thấy mặc dù các biến thể virus làm giảm tỉ lệ kháng thể, nhưng mức kháng thể vẫn đủ nhiều để chống virus corona. Đó là một tin vui, nhưng không che khuất một thực tế khác : cho đến nay mới chỉ có 11% dân châu Âu được tiêm chủng ngừa Covid-19 đầy đủ.

Người đứng đầu Tổ Chức Y Tế Thế Giới - chi nhánh châu Âu, Hans Kluge, đề nghị các nước giữ cảnh giác : « Chúng ta đã gặp tình huống này. Hãy đừng mắc sai lầm như hồi năm 2020 khiến Covid-19 lại bùng phát. Cả xét nghiệm tầm soát và vac-xin đều không giúp chúng ta tránh được việc phải tuân thủ các biện pháp rào cản, chẳng hạn như bảo đảm giãn cách xã hội và đeo khẩu trang ở nơi công cộng, cũng như trong bệnh viện. Các loại vac-xin có thể là một thứ ánh sáng cuối đường hầm, nhưng không được để ánh sáng đó làm chúng ta lóa mắt ».

Tổ Chức Y Tế Thế Giới không đưa ra ý kiến về việc liệu dỡ bỏ phong tỏa có tốt hay không, nhưng khuyến cáo người dân châu Âu không nên đi du lịch ở nước ngoài. Đó là bằng chứng cho thấy là nếu đại dịch tiến triển, Tổ Chức Y Tế Thế Giới cũng thay đổi quan điểm. Hồi đầu đại dịch, định chế này đã đề nghị không áp đặt các biện pháp hạn chế ở biên giới ».

Liên Hiệp Châu Âu sẽ cấp giấy « chứng nhận Covid » để qua lại biên giới

 Hoài Phương Phạm

Liên Hiệp Châu Âu sẽ cấp giấy « chứng nhận Covid » để qua lại biên giới

Anh Vũ - RFI - 21/05/2021

Hôm qua, 20/05/2021, Ủy Ban Châu Âu, 27 nước thành viên Liên Hiệp Châu Âu và Nghị Viện Châu Âu đã nhất trí cho triển khai loại giấy thông hành bổ sung trong thời gian tới cho công dân EU, giờ được gọi là « chứng nhận Covid số hóa ».

Từ 01/07/2021, công dân của đa số các nước trong Liên Hiệp sẽ có các loại chứng chỉ Covid như vậy để tránh không phải bị cách ly khi qua biên giới nước khác như hiện nay. Các loại chứng nhận này có thể dưới dạng giấy hoặc dữ liệu số hóa.

Thông tín viên Pierre Bénazet tại Bruxelles giải thích :

Đã hứa là làm. Trong 5 đến 6 tuần nữa, người dân Liên Hiệp Châu Âu sẽ nhận được một « bảo bối » cho phép họ lại có thể tự do đi qua biên giới trong Liên Hiệp, với điều kiện ít nhất là họ hoặc đã được tiêm chủng, hoặc bình phục sau khi mắc Covid hoặc có xét nghiệm âm tính.

Trước đòi hỏi của Nghị Viện Châu Âu muốn xét nghiệm miễn phí và hứa hẹn gỡ bỏ hết các biện pháp hạn chế phòng dịch, 27 nước thành viên suýt nữa đã bỏ cuộc, nhưng Ủy Ban Châu Âu nhất quyết muốn có « chứng nhận Covid » này.

Ông Didier Reynders, ủy viên Tư pháp Châu Âu nhận định : « Đây là một tin tốt, vì nó cho phép bảo đảm thực sự tự do lưu thông, một quyền cơ bản của công dân Châu Âu. Điều đó cũng sẽ giúp tạo điều kiện gỡ bỏ các biện pháp hạn chế. Như vậy chúng ta cố gắng tránh tối đa cách ly, xét nghiệm và các biện pháp hạn chế, nếu như tình hình dịch bệnh không lại trở nên tồi tệ ».

Để các giấy thông hành dễ tiếp cận với du khách, Ủy Ban Châu Âu dự trù chi ra 100 triệu euro để làm các xét nghiệm PCR hay kháng gien và 27 nước thành viên Liên Hiệp Châu Âu đã hứa không áp đặt thêm các biện pháp hạn chế như cách ly, trừ trường hợp thật cần thiết.

Pháp đẩy nhanh tiêm chủng cho đối tượng từ 18 tuổi

Trong nỗ lực thúc đẩy tiến độ tiêm chủng ngừa Covid-19 ở trong nước và cũng để đáp ứng với các quy định sắp tới của Liên Hiệp, hôm qua, thủ thướng Pháp thông báo mở rộng tiêm vac-xin cho mọi đối tượng người trưởng thành từ 18 tuổi trở lên, bắt đầu từ ngày 31/05 thay vì 14/6 như đã dự kiến. Hiện tại Pháp đã có gần 22 triệu người được tiêm phòng Covid -19 mũi đầu tiên. Mục tiêu chính phủ Pháp đề ra là đến ngày 15 tháng 6 sẽ có 30 triệu người được tiêm phòng.

Đối đầu Israel và Hamas, hay trò chơi « tên lửa và lá chắn »?

 

Hoài Phương Phạm đã thêm một ảnh mới vào album: Thế giới qua ảnh.

1 giờ  · 

Đối đầu Israel và Hamas, hay trò chơi « tên lửa và lá chắn »?

Minh Anh - RFI - 21/05/2021

Trong cuộc đối đầu mới với Nhà nước Do Thái, phe Hamas đã cho thấy thế mạnh quân sự ngày càng lớn. Với một kho dự trữ rốc-kết lớn hơn nhiều, kể từ giờ phe Hamas có thể tấn công sâu vào lãnh thổ Israel. Trên đây là những quan sát của nhà phân tích quân sự Michel Goya, cựu đại tá thủy quân lục chiến, trên đài France Culture.

Kể từ khi đối đầu bùng nổ, hôm 10/05/2021, tổng cộng đã có hơn 210 người Palestine bị giết chết trên dải Gaza, trong đó có ít nhất 61 trẻ em và hơn 1.440 người bị thương, theo như số liệu bên phía Palestine công bố.

Ngược lại, phía Israel chỉ có 12 người chết, trong đó có một trẻ em và 294 người bị thương do trúng đạn rốc-kết. Nhà nước Do Thái tố cáo hơn 3.450 quả tên lửa đã được phóng đi từ dải Gaza nhắm vào Israel. Nhiều quả tên lửa trong số đó đã không đi vào được lãnh thổ Israel, số khác đã bị hệ thống lá chắn chống tên lửa « Vòm Sắt » bắn chặn.

Câu hỏi thứ nhất: so với cuộc chiến năm 2014 giữa Israel và Hamas trên dải Gaza, cuộc xung đột lần này có những diễn tiến gì mới ?

Về mặt cơ bản, không có thay đổi lớn. Kể từ khi Hamas kiểm soát dải Gaza, đã có ba cuộc chiến nổ ra. Trận thứ nhất là trong giai đoạn 2008-2009, đợt thứ hai ngắn hơn là vào năm 2012, và cuộc chiến thứ ba, dữ dội hơn là trong năm 2014. Sau đó là một khoảng thời gian bình yên.

Giờ đây, chúng ta đang chứng kiến một cuộc đối đầu mới giống với những lần trước, chỉ vì một lý do chính : Phạm vi hành động của đôi bên đều rất hạn hẹp. Về mặt quân sự, đây là một tình trạng bị tắc nghẽn. Dẫu sao thì người ta cũng nhận thấy thế mạnh của phe Hamas lớn dần và đã được hoàn thiện hơn. Từ năm 2010, phong trào đấu tranh vì Palestine này đã có một sự nâng cấp về chiến thuật.

Nhưng cùng lúc Hamas cũng bị chặn và không thể xâm chiếm Israel ! Nhà nước Do Thái được bảo vệ bằng một rào chắn địa hình, ngăn chặn các cuộc xâm nhập bằng đường bộ và nhờ vào rào chắn phòng không, giúp đánh chặn phần lớn các cuộc không kích. Làm thế nào gây chiến với Israel và áp đặt ý chí của mình bằng vũ khí ? Điều này rất khó. Giờ chỉ còn cách duy nhất là sử dụng chiều không gian thứ ba : Hoặc tìm cách đột kích bằng các đường hầm, bằng máy bay siêu nhẹ, những gì có thể cho phép vượt qua rào chắn ; hoặc phóng rốc-kết hay tên lửa.

Ở phía bên kia, cũng tương tự như vậy. Cứ như thể có hai pháo đài đặt cạnh nhau. Với Israel, vấn đề cũng như nhau : Làm thế nào áp đặt ý muốn của mình lên phe Hamas ? Tiến vào dải Gaza và thực hiện một chiến dịch trên bộ là có thể, nhưng sẽ rất khó, nguy hiểm hơn nhiều cho các lực lượng Israel. Giờ người ta đang đi đến tình thế là hai đội quân đối mặt nhau và phóng đi những quả tên lửa mà phần lớn đều rớt xuống thường dân.

Vũ khí của Hamas giờ nhiều hơn và tinh vi hơn. Phải chăng điều này đang làm thay đổi đôi chút thế cân bằng quân sự ?

Đó vẫn luôn là trò chơi tên lửa và lá chắn. Kho vũ khí của Hamas, cũng như của Hezbollah ở Liban đã gia tăng đáng kể về số lượng và chất lượng. Cả hai khía cạnh này đều quan trọng. Rốc-kết phóng đi ngày càng xa hơn và có thể có sức công phá ngày càng mạnh hơn.

Phe Hamas ngày nay có khả năng đánh sâu vào trong lãnh thổ Israel và nhắm vào các mục tiêu nhạy cảm. Hoặc nhắm thẳng vào dân chúng, nhưng cũng vào cả sân bay, khu công nghiệp… Và điều quan trọng hơn cả bán kính hành động, chính là Hamas ngày càng có nhiều đạn dược. Năm 2014, trong vòng 45 ngày xung đột, phe này đã sử dụng 4.500 quả tên lửa, tức là 100 quả mỗi ngày.

Trong cuộc khủng hoảng lần này, Hamas đã bắn đi 3.000 quả rốc-kết chỉ trong vòng một tuần chiến sự ! Đây là cách duy nhất để đâm thủng lá chắn phòng thủ của Israel, hệ thống « Vòm Sắt » nổi tiếng. Hệ thống phòng thủ này có khả năng bắn chặn đến 90% số tên lửa, nhưng 10% vẫn có thể lọt qua. Chỉ có điều, kho trữ tên lửa của « Vòm Sắt » không phải là vô hạn. Thứ nữa, hệ thống này rất đắt. Mỗi một chiếc tên lửa được bắn đi để chặn một quả rốc-kết tốn đến 40 ngàn đô la và đôi khi phải cần đến hai chiếc như thế mới đủ.

Người ta có cảm giác là quân đội Israel do dự khởi động một chiến dịch trên bộ ở dải Gaza ?

Israel do dự là do một điều bất ngờ có thật trong cuộc chiến năm 2014, không phải vì những quả rốc-kết của Hamas, mà vì phe này có một lực lượng bộ binh rất tốt. Binh sĩ của họ chiến đấu giỏi, một cách chuyên nghiệp với tất cả các kỹ năng, như biết sử dụng tốt địa hình, tổ chức phục kích và được trang bị đầy đủ, cụ thể là tên lửa chống tăng hiện đại, hay súng trường bắn tỉa tầm xa.

Trong chiến dịch năm 2014, Israel đã khởi động các cuộc đột kích trên bộ bên trong dải Gaza để phá hủy các bãi phóng tên lửa, lối vào đường hầm… Họ cảm thấy buộc phải tiến sâu vào bên trong thành phố Gaza và họ đã bị mất đến 66 binh sĩ. Nhiều hơn so với số lính Pháp tử trận ở Sahel trong vòng 8 năm !

Giống như ở biên giới Israel – Liban ở phía bắc, phải chăng ở đây có một dạng cân bằng lực lượng đang được thiết lập ?

Ở đây có một hình thức răn đe lẫn nhau. Điều nghịch lý chính là có một sự răn đe giữa các quân đội, bởi vì nếu như Hamas hay Hezbollah đối đầu trực diện với các lực lượng trên bộ của Israel, họ sẽ bị đánh bại.

Ngược lại, nếu Israel tiến vào những vùng do Hamas hay Hezbollah kiểm soát, họ sẽ gặp nhiều khó khăn. Cả hai phía đều do dự cả. Do vậy, chỉ còn lại rốc-kết và tên lửa. Và vì không gì ngăn cản được : Israel có thể hầu như tấn công trên khắp dải Gaza mà không lo bị trừng phạt và Palestine cũng có thể phóng rốc-kết nhắm vào Israel.

Điều đó có nghĩa là chính thường dân trả giá đắt thay cho binh sĩ Israel và chiến binh Hamas ?

Đây là một cuộc chiến mà ở đó thường dân bị thiệt thòi nhiều nhất. Đó còn là một mặt khác của cuộc chiến. Vì phải bảo toàn tính mạng binh sĩ, rủi ro đó đã được chuyển sang cho thường dân. Hoặc là một cách trực tiếp, bởi vì đánh vào những vùng dân cư dễ dàng hơn là tấn công các lực lượng đối thủ ; Hoặc bởi vì xung đột kéo dài và đến một lúc nào đó, số thương vong thường dân tăng lên. Vấn đề ở đây chính là đạt được điều mà giới quân nhân thường gọi là « hiệu quả của chiến lược ». Nói một cách khác : Làm thế nào để thắng ?

Từ lâu, bộ tham mưu Israel tập trung vào việc kiểm soát các cao điểm như những đồi cao ở Cisjordani hay cao nguyên Golan Syria. Trong những cuộc chiến chống Hamas ở Gaza, khái niệm này dường như kém hiệu quả ?

Bởi vì Israel không phải lo các cuộc tấn công trên bộ. Chính vì điều này mà quân đội Israel đã sơ tán dân ở phía nam Liban năm 2000 và dải Gaza năm 20005, với ý tưởng thiết kế một vành đai phòng thủ và kiểm soát từ xa, nhờ vào một lực lượng tấn công mạnh mẽ.

Trên thực tế, đây là một tính toán sai lầm. Điều này mở ra một địa bàn trống cho đối thủ, đến định cư, chen chân vào, chiếm lấy địa bàn và kiểm soát dân chúng. Giờ người ta đang đi đến một hình thức vô hiệu hóa lẫn nhau, và tình trạng này có thể còn tồn tại trong một quãng thời gian rất dài.

Khi tôi còn tại ngũ, tôi từng tham gia một phái đoàn Pháp đến Israel năm 2004 và chúng tôi có gặp gỡ tổng tham mưu trưởng Israel lúc bấy giờ. Nhiều sĩ quan nói với chúng tôi rằng « vấn đề Palestine đã giải quyết xong, bởi vì không còn các vụ tấn công khủng bố nữa ». Israel đã khởi công xây dựng bức tường phân cách với Cisjordani bị chiếm đóng và số vụ tấn công đã giảm hẳn.

Những sĩ quan đó còn nói thêm rằng « vấn đề thật sự cho chúng tôi chính là Iran », như vậy họ vạch thêm một vòng các mối đe dọa thứ ba xa xôi.

Hamas sẽ có những phát triển về vũ khí ra sao trong thời gian tới ?

Phe Hamas đang suy nghĩ làm thế nào phá vỡ thế ưu việt của Israel như « Vòm Sắt » hay không quân. Họ đã có những mưu tính. Người Palestine có thể sử dụng các loại bóng bay để vận chuyển chất nổ mà không lo bị ra-đa phát hiện. Ngoài ra, còn có giải pháp dùng drone ở độ cao rất thấp, và những loại thiết bị bay này cũng đã có. Điều này buộc Israel phải thiết lập những hệ thống phòng thủ mới. Trong các quân đội hiện đại, cần phải có một hệ thống chống drone.

Và còn có vài điều khác có lẽ sẽ đặt ra nhiều vấn đề cho Israel, đó chính là những thiết bị có thể chống lại thế ưu việt không quân của Israel. Hiện Nhà nước Do Thái chiếm ưu thế trên không. Nhưng các ngành công nghiệp vũ khí của Nga và Trung Quốc có thể bắt đầu đang phân phối và xuất khẩu các loại thiết bị hiệu quả.

Nếu như một tổ chức như phe Hamas bắt đầu trang bị những hệ thống phòng không hữu hiệu, thì đúng là điều đó sẽ làm thay đổi rất nhiều cuộc chơi này. Israel buộc phải thích ứng để chống lại những mối đe dọa đó.

Đây chính là một bài toán hóc búa cho bộ tham mưu Israel, bởi vì Hamas ngày nay đã mạnh hơn. Đó là một đạo quân có đến 40 ngàn chiến binh, và một nửa trong số này là những quân nhân thường trực chuyên nghiệp được trang bị tốt, những người đã biến dải Gaza thành một thành trì. Họ có một mạng lưới đường hầm ngầm. Họ đã quen thuộc với sức mạnh không quân của Israel. Khi mối đe dọa đến từ trên cao, thì họ chui xuống dưới mặt đất.

Liệu người ta có thể nói rằng Hamas đang trên đà trở thành một Hezbollah mới ở phía nam Israel ?

Có thể nói là như vậy. Phe Hezbollah năm 2006 đã chống cự tốt với quân đội Israel, một điều chưa từng thấy. Chưa có một quân đội Ả Rập nào có khả năng làm được điều đó.

2Bạn và 1 người khác

2 bình luận

Thương thương

Bình luận

Chia sẻ