Thứ Bảy, 18 tháng 10, 2014

Trên 150 trí thức Đức yêu cầu bà Merkel đòi trả tự do cho Lê Quốc Quân

media 
Thủ tướng Việt Nam Nguyễn Tấn Dũng và Thủ tướng Đức Angela Merkel trong cuộc họp báo tại Berlin ngày 15/10/2014.REUTERS/Fabrizio Bensch
 
Nhân dịp Thủ tướng Việt Nam Nguyễn Tấn Dũng công du Berlin, 158 trí thức Đức vào tuần trước đã gởi thư cho bà Angela Merkel, yêu cầu Thủ tướng Đức lên tiếng đòi trả tự do cho luật sư Lê Quốc Quân, đồng thời đặt vấn đề về việc chính quyền Saigon giải tỏa các cơ sở tôn giáo tại Thủ Thiêm.
Lá thư đề nghị Thủ tướng Đức Angela Merkel nêu ra trường hợp luật sư Lê Quốc Quân khi hội kiến với người đồng nhiệm Việt Nam Nguyễn Tấn Dũng. Giáo sư Johannes Kals thay mặt cho tập thể 158 trí thức Đức đề nghị bà Merkel mạnh mẽ yêu cầu chính quyền Việt Nam phải trả tự do ngay tức khắc và vô điều kiện cho ông Lê Quốc Quân.
Bên cạnh đó, thư của các nhà trí thức Đức cũng nhắc đến nguy cơ chùa Liên Trì ở Thủ Thiêm bị giải tỏa, cùng với một số cơ sở tôn giáo khác tại đây như Dòng Mến Thánh Giá, thánh đường Công giáo, nhà nguyện Hội thánh Tin Lành.
Bị bắt lần đầu vào tháng 12/2012 với tội danh trốn thuế, đến tháng 2/2014 tòa phúc thẩm Việt Nam đã y án 30 tháng tù cho nhà đấu tranh dân chủ Lê Quốc Quân.
Lá thư nhắc lại các khuyến cáo của chính phủ Đức trong dịp Kiểm điểm Định kỳ Phổ quát tại Hội đồng Nhân quyền Liên Hiệp Quốc ngày 05/02/2014 mà Việt Nam là thành viên. Trong đó có việc trả tự do ngay cho các tù nhân bị bắt giữ tùy tiện, và tôn trọng quyền tự do tôn giáo, hội họp, tự do ngôn luận.

HOA KỲ: Ông Obama kêu gọi người dân không ‘hoảng loạn’ vì Ebola

Thứ bảy, 18/10/2014
Xem
Ông nói rằng ba ca nhiễm Ebola đã được chẩn đoán ở Mỹ không cho thấy một đợt bùng phát dịch bệnh.
Ông nói rằng ba ca nhiễm Ebola đã được chẩn đoán ở Mỹ không cho thấy một đợt bùng phát dịch bệnh.
Tổng thống Mỹ Barack Obama mới lên tiếng kêu gọi người Mỹ không nên để cho Ebola làm họ rơi vào cảnh “hoảng loạn và sợ hãi”, đồng thời thúc giục người dân nên nhìn toàn cảnh về tình hình dịch bệnh.
Trong bài phát biểu hàng tuần hôm nay, Tổng thống Mỹ nói rằng Hoa Kỳ có thể chứng kiến thêm các ca bệnh “bị cô lập”, nhưng ông “hoàn toàn tự tin” rằng các quan chức nước này có thể ngăn chặn một vụ bùng phát bệnh dịch chết người ở Hoa Kỳ.
Ông nói rằng ba ca nhiễm Ebola đã được chẩn đoán ở Mỹ không cho thấy một đợt bùng phát dịch bệnh.
Cho tới nay, hơn 4.500 người đã thiệt mạng vì Ebola, chủ yếu tại các quốc gia Tây Phi như Guinea, Liberia và Sierra Leone.
Tổng thống Obama tuyên bố Mỹ sẽ tiếp tục dẫn đầu nỗ lực mang tính toàn cầu ở Tây Phi nhằm ngăn chặn tận gốc dịch bệnh.

Tuy nhiên, ông Obama đã bác bỏ lời kêu gọi của các nhà lập pháp về việc “cô lập toàn bộ một khu vực trên thế giới”, và nói rằng điều đó sẽ khiến cho việc vận chuyển các nhân viên y tế và vật phẩm cứu trợ khó khăn hơn.

Tổng thống Mỹ cũng nói thêm rằng việc làm đó sẽ khiến người dân tìm cách tránh kiểm tra sức khỏe và nó sẽ chỉ càng khiến việc theo dõi dịch bệnh khó khăn hơn.
Ông Obama có những phát biểu như trên sau khi chỉ định ông Ron Klain làm người chịu trách nhiệm phối hợp các nỗ lực chống virus Ebola của Mỹ.
Ông Klain là cựu trợ lý của Phó Tổng thống Joe Biden.

ĐIỂM BÁO RFI: Uy tín Thủ tướng Đức Angela Merkel bị sụt giảm + Khí đốt : Tâm điểm của xung khắc Nga-phương Tây + Trung Quốc : Buộc « nhận lỗi » trước màn ảnh nhỏ + BẮC HÀN: Chiếc gậy của Kim Jong-un + TIN VUI: Ebola : Không quá nguy hiểm như người ta vẫn tưởng + HOA KỲ: New York luôn thịnh vượng và cuồng nhiệt

ĐứcChính trịQuốc tếChâu ÂuĐiểm báo
media 
Thủ tướng Đức Angela Merkel đến Hội nghị Thượng đỉnh Á - Âu, ASEM, ở Milano, Ý. Ảnh ngày 16/10/2014.Reuters
 
Các nhật báo ra ngày hôm nay (18/10/2014) tập trung phân tích Thượng đỉnh Á-Âu. Trong bối cảnh đó, tạp chí Le Nouvel Observateur dành một hồ sơ lớn cho Thủ tướng Đức với dòng tựa : « Angela Merkel, người chuyên ra lệnh đang bị đe dọa ». Trong khi đến lượt nền kinh tế đầu tàu của Châu Âu đang rơi vào suy thoái và mô hình kinh tế nổi tiếng của Đức đang bị các kinh tế gia xem xét lại, thì tầm quan trọng của lãnh đạo Đức Angela Merkel bị suy giảm tại Châu Âu.
Theo tạp chí, nhiều tiếng nói phản đối chủ trương ngân sách quá khắt khe của Đức áp đặt lên các nước thành viên Châu Âu , họ lên án « một Châu Âu của nước Đức » với đa số dân biểu và viên chức người Đức, chỉ lo bảo vệ quyền lợi riêng của Đức hơn là của cả Châu Âu. Đằng sau vầng hào quang của sự thành công là một thực tế hoàn toàn khác : Đó là Đức đã có những bước đi sai lầm và một bộ phận người Đức muốn thay đổi chính sách mà Thủ tướng Đức áp đặt bấy lâu nay.
Từ khi Tổng thống Hollande nhậm chức, nước Pháp bị ngồi lên ghế bị cáo. Đức trách Pháp đã không biết cắt giảm ngân sách hợp lý, trong khi một nhân vật thânh cận của Tổng thống Hollande cho rằng, « Đức quá ngạo mạn và quá tự tin vào mô hình kinh tế của mình, nên không thể hiểu được đặc thù nền kinh tế Pháp ». Châu Âu vốn vẫn mơ ước một cặp đôi hoàn hảo Pháp-Đức như trong lịch sử Kohl/Mitterrand hay Giscard/ Smidt, đã từng biết vượt qua những bất đồng để lãnh đạo Liên Hiệp Châu Âu. Ngày nay, Đức giữ các vị trí quan trọng trong Châu Âu. Trong những thập niên 80, người Đức không dám đòi hỏi dùng tiếng Đức như ngôn ngữ thứ 3, sau tiếng Anh và Pháp để dùng trong các buổi hội thảo nhưng ngày nay, họ yêu cầu dùng tiếng Đức.
Theo Le Nouvel Observateur, nhiều kinh tế gia và lãnh đạo trên thế giới yêu cầu Đức thay đổi chính sách kinh tế. Theo Olivier Blanchard, kinh tế gia tại Quỹ tiền tệ quốc tế (IMF), có 2/3 khả năng Châu Âu rơi vào suy thoái và tệ hơn nữa là một phần tư nguy cơ rơi vào nạn giảm phát. Đây là một cơ ác mộng đối với các kinh tế gia, bởi vì các hộ gia đình, các công ty đều ngưng mua bán, họ đợi giá cả hạ. Tình hình đó sẽ còn làm hạ giá thành, lương bổng và kéo nền kinh tế vào vòng xoáy như của Nhật mà chẳng ai biết phải thoát ra như thế nào. Áp lực chỉ trích còn đến từ phía Hoa Kỳ. Trong một cuộc tranh luận về cải cách trong khu vực đồng euro, Larry Summers, cựu Bộ trưởng Tài chính dưới thời Bill Clinton và là lãnh đạo Hội đồng kinh tế quốc gia của Tổng thống Obama mong muốn « Đức tập trung vào chiến lược tăng trưởng hơn là lo các vấn đề cắt giảm ngân sách ». Các quốc gia mới trỗi dậy cũng quan ngại. Guido Mantela, Bộ trưởng Tài chính Brazil nhận định : « Các chính sách hiện nay không kích thích được tăng trưởng và giảm thất nghiệp » trong khu vực euro. Do đó, cần phải thay đổi hướng chiến lược.
Tuy nhiên, nghiêm trọng hơn là việc chính phủ Đức còn bị nội bộ chỉ trích. Sau khi đăng tải các số liệu thống kê u ám về sản xuất công nghiệp, các viện kinh tế uy tín nhất của Đức đều kêu gọi bà Merkel phải « thúc đẩy kinh tế » và « tăng đầu tư cho lĩnh vực công có tiềm năng góp phần cho tăng trưởng ».
Khí đốt : Tâm điểm của xung khắc Nga-phương Tây
Liên quan đến Thượng đỉnh Á-Âu, nhật báo Libération phân tích, khí đốt Nga vẫn là tâm điểm của xung đột giữa Nga và Phương Tây. Mặc dù « tiến triển » trong mối quan hệ giữa Kiev và Mátxcơva được ghi nhận vào hôm qua bên thềm Thượng đỉnh tại Milano, nhưng Nga vẫn đe dọa cắt nguồn cung cấp khí đốt cho Châu Âu vào mùa đông này.
Theo nguồn tin thân cận với điện Kremlin, mục tiêu của Tổng thống Putin trong các thương thuyết với Châu Âu là nhằm bảo vệ tập đoàn khí đốt quốc gia Nga Gazprom tránh nguy cơ bị kiện cáo, trong trường hợp Ukraina dùng khí đốt Nga trái phép và Nga thực hiện các lời đe dọa đã đưa ra.
Các tranh cãi về khí đốt giữa Mátxcơva và Kiev vào năm 2006 và 2009 đã để lại nhiều kỷ niệm xấu. Nhiều quốc gia Trung Âu đã không có khí đốt sử dụng trong mùa đông băng giá. Libération nhận định, mặc dù có chính sách dự trữ và đa dạng hóa đối tác, Châu Âu vẫn còn phụ thuộc khá nhiều vào Nga. Theo một cuộc điều tra mới đây của Ủy ban Châu Âu, nếu Nga ngưng cấp khí đốt cho Châu Âu vào mùa đông này thì những quốc gia bị ảnh hưởng nặng nhất là Bulgari, Rumani, Phần Lan và Estoni.
Trung Quốc : Buộc « nhận lỗi » trước màn ảnh nhỏ
Liên quan đến Châu Á, mục văn hóa báo Le Monde quan tâm đến việc chính quyền Trung Quốc buộc những người bị cáo buộc xâm hại đến lợi ích quốc gia phải tự phê và ăn năn trước lỗi lầm của mình trước ống kính truyền hình quốc gia. Một cảnh tượng làm nhiều người nhớ lại những năm tháng đen tối dưới thời Mao Trạch Đông.
Tờ báo trích dẫn cảnh bà Cao Du (Gao Yu) buộc phải ăn năn hối lỗi trước bao công an vây quanh. Bà phát biểu : « Tôi đã xâm hại đến lợi ích quốc gia. Tôi có lỗi và vô cùng ăn năn ». Sau đó, bà ta phải điểm chỉ mực đỏ lên bản tự thú. Bà bị cáo buộc đã cung cấp bí mật quốc gia cho các cơ quan ngoại quốc. Hình ảnh này cho thấy phạm nhân rơi vào thế bất lực, buộc phải làm những gì mà công an yêu cầu. Trên thực tế, cựu phóng viên trên từng bị cầm tù trong 7 năm sau sự kiện Thiên An Môn (1989). Trước khi bị bắt vào tháng Năm, bà là một nhà bình luận sâu sắc về chính trị Trung Quốc trên các truyền thông ngoại quốc.
Le Monde cho rằng, dưới thời Chủ tịch Tập Cận Bình, những màn dàn cảnh như vậy trên truyền hình không hề hiếm và được xem là một hành động xỉ nhục phạm nhân trước công chúng.
Biện pháp trên có mục đích chung là nhắm đến những người đang bị giam giữ, nhưng chưa bị xét xử. Đây chính là một hành vi điên rồ của chính quyền Trung Quốc mà không một quốc gia dân chủ nào lại làm. Khi kết án phạm nhân, chính quyền Bắc Kinh đưa ra các lý do đôi khi chẳng ăn nhập gì, như giao du với gái điếm, nhưng cốt lõi là các nạn nhân này đều dính líu đến các hồ sơ mang tính chính trị.
Biện pháp ăn năn hối lỗi của bị cáo trước ống kính làm sống lại giai đoạn đen tối phê và tự phê như chiến dịch bài hữu khuynh (1957), cách mạng văn hóa (1966-1976) với hình ảnh kẻ thù địch phải cúi đầu, quỳ gối ăn năn và đeo bảng trước ngực.
Một số phóng viên đài truyền hình trung ương Trung Quốc CCTV chịu hợp tác với cảnh sát để làm nên những thước phim mang tính xỉ nhục phạm nhân là vì họ không có sự lựa chọn khác, buộc phải tuân lệnh cấp trên. Một số không tán thành thì đã từ chức.
Chiếc gậy của Kim Jong-un
Nhật báo Libération hôm nay trở lại bình luận việc lãnh đạo tối cao Bắc Triều Tiên tái xuất cùng chiếc gậy bên mình. Tờ báo nhận định, sau một thời gian ẩn tích, lãnh đạo trẻ dường như vẫn mạnh khỏe. Libération kể ra chế độ ăn uống của vị lãnh đạo đất nước được xem là đói kém, thiếu lương thực. Ông ăn nào là pizza 14 loại phó mát, cả thùng kem đủ hương vị, kem Chantilly, cả bát khoai tây chiên và cả muỗng súp mayonaise và nutella, uống nước coca…,chả trách mới 31 tuổi, lãnh đạo này lại mắc bệnh béo phì, tiểu đường di truyền, bệnh gút, bệnh gan, sưng mắt cá chân.
Tờ báo bình luận nhiều về bức ảnh mới đăng tải về lãnh đạo họ Kim trong một lần đi thị sát khu dân cư. Trong một đất nước kiểm duyệt gắt gao và khép kín như Bắc Triều Tiên, người ta có thể dùng photoshop để chỉnh sửa ảnh, để giấu đi khuyết điểm của chiếc gậy nhưng tại sao họ lại để hình ảnh này? Nhật báo rất tinh tường khi nhận xét, chiếc gậy cũng màu đen cũng như bộ đồ Kim Jong-un mặc, nhằm giảm thiểu sự yếu ớt của lãnh đạo tối cao Bắc Triều Tiên. Tuy nhiên, bức ảnh vẫn để lộ “cái chân thứ ba” của ông Kim. Phải chăng mục tiêu để tôn vinh vị lãnh tụ vĩ đại, tuy đau ốm nhưng vẫn cố gắng việc nước, đi thăm dân chúng? Hay để cho thấy, từ nay, chiếc gậy trở thành phụ kiện bên mình của ông Kim và ông không cần bước ra khỏi ghế nệm mà chỉ cần ấn một phát là cả thế giới nổ tung, ý ám chỉ cây gậy trở thành chiếc điều khiển từ xa để kích hoạt bom nguyên tử. Libération châm chọc, cây gậy còn dùng để quất cho những thành phần dưới trướng vài roi, những quan chức bị xem là bất kham và khó dạy.
Ebola : Không quá nguy hiểm như người ta vẫn tưởng
Dịch bệnh Ebola vẫn là đề tài chiếm trang nhất trên tạp chí Le courrier international số ra tuần này. Làm thế nào để xóa sổ ổ dịch tại Tây Phi và trấn an phương Tây đang nhiễm bệnh từ trong tư tưởng ? Tạp chí dẫn các nguồn báo chí từ khắp nơi trên thế giới.
Theo tạp chí, sau khi một nữ y tá tại Dallas (Hoa Kỳ) nhiễm bệnh Ebola và một nhân viên Liên Hiệp Quốc vừa mới qua đời tại Leipzig (Đức), hoảng sợ đang bao trùm khắp phuơng Tây. Chính nỗi sợ về căn bệnh sốt xuất huyết đã cướp mất sinh mạng của một nửa số bệnh nhân mắc Ebola. Người dân hoảng loạn do bệnh tư tưởng hơn là do thực tế khốc liệt của dịch bệnh, bởi vì virus Ebola không đến mức quá truyền nhiễm trong một xã hội được thông tin tốt và có hệ thống y tế phù hợp. Hơn nữa, Nigeria đã chứng tỏ cho thấy là có thể kềm được dịch bệnh.
Trong bài viết của tờ báo El País của Tây Ban Nha, theo các nhà khoa học, Ebola ít truyền nhiễm hơn bệnh sởi hay sida và khả năng lan truyền dịch bệnh Ebola tại Madrid là rất nhỏ. Tờ báo nhắc lại, bệnh dịch hoành hành tại Tây Ban Nha vào năm 1918 đã cướp đi sinh mạng từ 50-100 triệu người, có tỷ lệ lan truyền gấp 2 đến 3 lần bệnh Ebola.
New York luôn thịnh vượng và cuồng nhiệt
Rời Châu Á để đến với Hoa Kỳ, thành phố của tuổi trẻ là New York. Tạp chí L’Express mời đọc giả thăm thành phố thịnh vượng và cuồng nhiệt bật nhất thế giới qua 45 trang đặc biệt.
Theo L’Express, trước đây, New York tuy khá sung túc, nhưng chệnh lệch giàu nghèo khá lớn. Có những khu chỉ tập trung người nhập cư La tinh hay da đen, vốn mất an ninh và du khách không dám đặt chân đến đó. Tuy nhiên, từ khi tân Thị trưởng Bill de Blasio đắc cử, ông bắt đầu quan tâm đến tầng lớp người nghèo và muốn cho mọi khu phố New York đều sầm uất.
L’Express trích lời nhận xét của đại sứ Pháp tại Hoa Kỳ Gérard Araud cho biết, ông đã từng sống và làm việc tại New York và vô cùng hạnh phúc tại đó, vì ông được tiếp xúc với tuổi trẻ đầy nhiệt huyết, đặc biệt là có nhiều dân Pháp định cư từ lâu tại đó. Ngoài ra, cũng có rất nhiều tiệm bánh mì Pháp rất ngon và ai nấy đều chen chúc xếp hàng để mua.

Dân mang quan tài vây kín trụ sở Công an TP. Móng Cái


 
Người nhà bị can Sửu kéo xe chở quan tài đến trụ sở Công an TP. Móng Cái

Danviet - Thấy người thân chết trong tư thế treo cổ trong nhà giam công an, nhóm hàng chục người này cùng hàng trăm người dân hiếu kỳ đi theo đã mang quan lên trụ sở UBND phường Bình Ngọc rồi sau đó là trụ sở Công an TP. Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh.

Những người này đặt quan tài kèm di ảnh trước cổng công an TP. Móng Cái. Họ còn làm hỏng nhiều mái tôn ở đây và đẩy cửa để xông vào trong trụ sở công an... tạo ra khung cảnh rất lộn xộn.

Người thân nạn nhân Sửu cho rằng, cái chết của anh Sửu có nhiều bất thường.

Theo thông tin mới nhất từ phía Công an tỉnh Quảng Ninh, can phạm Nguyễn Văn Sửu, sinh ngày 10.5.1973, đăng ký thường trú tại khu 1, phường Bình Ngọc, thành phố Móng Cái, là nghi can trực tiếp sử dụng súng tự chế bắn, gây thương tích cho anh Phạm Văn Mạnh - sinh năm 1988, đăng ký thường trú tại khu 7, Phong Cốc, Quảng Yên, Quảng Ninh vào ngày 11.10 tại khu vực biển Mũi Ngọc thuộc khu 1 phường Bình Ngọc.

Sửu bị Cơ quan CSĐT Công an thành phố Móng Cái bắt ngày 14.10 theo lệnh bắt khẩn cấp và tạm giữ hình sự tại buồng giam số 07, tầng 2 Nhà tạm giữ Công an TP. Móng Cái để phục vụ công tác điều tra theo quy định của pháp luật. Khoảng 14 giờ 30 phút ngày 17.10, khi cán bộ Nhà tạm giữ Công an TP. Móng Cái tiến hành kiểm tra các buồng giam can, phạm nhân theo định kỳ, họ phát hiện Nguyễn Văn Sửu tử vong trong tư thế treo cổ.

Công an tỉnh đã chỉ đạo các đơn vị chức năng và Công an thành phố Móng Cái khám nghiệm hiện trường, khám nghiệm tử thi, xác định can phạm Nguyễn Văn Sửu đã dùng mảnh vải xé ở ống quần, nối thành dây vắt qua ô thoáng cửa ra vào buồng giam số 07 để tự tử. Sau khi kết thúc khám nghiệm, Công an TP. Móng Cái đã lập biên bản và bàn giao thi thể can phạm Nguyễn Văn Sửu cho gia đình để tổ chức mai táng theo nguyện vọng của gia đình. Gia đình anh Nguyễn Văn Sửu đã đưa thi thể anh Sửu về nhà vào chiều ngày 17.10.

Tuy nhiên, đến 10h ngày 18.7, do có một số đối tượng kích động, gia đình can phạm Nguyễn Văn Sửu chưa tổ chức mai táng mà đưa thi thể Sửu đến trụ sở phường Bình Ngọc (thành phố Móng Cái) đòi yêu sách và có ý đồ đưa đến trụ sở các cơ quan của thành phố Móng Cái.

Công an tỉnh đang chỉ đạo các lực lượng chức năng tuyên truyền, giải thích đối với gia đình can phạm Nguyễn Văn Sửu; nắm diễn biến, thu thập tài liệu để xử lý các đối tượng quá khích; đồng thời tăng cường lực lượng, chủ động ngăn ngừa diễn biến phức tạp, đảm bảo AN-TT, không để các đối tượng xấu lợi dụng kích động gây mất trật tự công cộng.

Áo Dài Trong Thơ, Nhạc - Lê Hữu

October 18, 2014
2014 OCT 17 Ao Dai.bmp1 
Trong Vườn Quên Lãng áo ai xanh (“Dạ hội”, thơ Đinh Hùng)
Chiều nào áo tím nhiều quá, lòng thấy rộn ràng nhớ người…
Giọng hát trầm ấm, dìu dặt của Duy Trác cất lên đâu đó trong một ngày đầu thu gợi nhớ hình ảnh và nơi chốn thân quen trước “cổng trường áo tím” những chiều tan học.  Áo tím túa ra như đàn bướm, áo tím thướt tha dọc theo những “lối đi dưới lá” trên những đường phố Saigon ngập nắng.  Những tà áo nhẹ bay trong gió từ lâu lắm đã đi vào thi ca, làm rung động lòng người và là nguồn cảm hứng vô tận của những người làm thơ, viết nhạc.  Tà áo nên thơ ấy, dưới đôi mắt ngắm nhìn của người nghệ sĩ, là bức tranh sinh động với nhiều đường nét, nhiều dáng vẻ, thể hiện qua từng lời thơ ý nhạc:
      Dưới mắt Phạm Đình Chương là “Áo bay mở, khép nghìn tâm sự…”  (Mộng dưới hoa)
      Dưới mắt Vũ Thành là “Áo dài bay ngờm ngợp cả khung trời…”  (Mùa kỷ niệm)
      Dưới mắt Hoàng Dương là “Áo mầu tung gió chơi vơi…”  (Hướng về Hà Nội)
      Dưới mắt Trịnh Công Sơn là “Áo xưa lồng lộng đã xô dạt trời chiều…”  (Tình nhớ)
      Những vạt áo dài, từ lâu lắm, đã lất phất trong những trang thơ tiền chiến.  Từ…
      “Đôi tà áo lụa bay trong nắng”  (Áo lụa, Bàng Bá Lân)  đến…
      “Nắng thơ dệt sáng trên tà áo
      lá nhỏ mừng vui phất cửa ngoài” (Áo trắng, Huy Cận)
      Áo dài cũng len cả vào những câu lục bát trữ tình của Nguyễn Bính:
      “Hồn anh như bông cỏ may
      một chiều cả gió bám đầy áo em”  (Bông cỏ may)
      Và len cả vào dòng thơ hào hùng và lãng mạn của Quang Dũng:
      “Em đi áo mỏng buông hờn tủi
      dòng lệ thơ ngây có dạt dào”  (Đôi bờ)
Áo dài còn là giấc mơ thanh bình của những làng quê hiền hòa trong tình ca quê hương của Phạm Duy:
      Nằm mơ, mơ thấy trăm họ tốt tươi / mơ thấy bên lề cuộc đời / áo dài đùa trong tiếng cười…  (Quê nghèo)  
      Áo dài rung động nhẹ nhàng theo làn gió xuân nhè nhẹ trong tiếng nhạc Văn Cao:
      Tà áo em rung theo gió nhẹ thẹn thùng ngoài bến xuân…  (Bến xuân)
      Áo dài lướt thướt như vạt áo của nàng Xuân trong thơ Trần Mộng Tú:
      “Tôi gói xuân vào hai vạt áo
      ngước nhìn mây trắng dạ mang mang”  (Mẫu Đơn)
      Áo dài bồng bềnh như dải trăng thu huyền ảo trong thơ Nghiêu Minh:
      “Dấu thu kinh tự còn mê
      Em mang tà áo bốn bề là trăng”  (Thu vô lượng)
      Kỷ niệm êm đềm về một tà áo, một đôi mắt huyền được Tô Vũ ghi lại bằng nét nhạc lâng lâng:
      Em đến thăm anh / người em gái
      Tà áo hương nồng / mắt huyền trìu mến sưởi ấm lòng anh… (Em đến thăm anh một chiều mưa)
“Ta ước mơ một chiều thêu nắng / em đến chơi quên niềm cay đắng / và quên đường về”, nỗi “ước mơ” của chàng nhạc sĩ họ Tô ấy được vẽ lại trong những câu lục bát Trần Dạ Từ.  Trong phút giây chờ đợi bước chân người tình khe khẽ đến bên hiên nhà, chàng tưởng chừng nghe được cả tiếng gió lay động vạt áo dài và tiếng lá nhẹ rơi bên thềm:
      “Môi cười vết máu chưa se
      cành hoa gạo cũ nằm nghe nắng hiền
      Anh nằm nghe bước em lên
      ngoài song lá động, trên thềm áo bay”  (Khi nàng đến)
Áo bay làm nhớ nhung, như nỗi nhớ da diết một mầu áo, một đôi môi thắm trong nhạc Từ Công Phụng:
      Chiều nay nhớ em rồi / và nhớ áo em đẹp trời thơ / môi tràn đầy ước mơ…  (Bây giờ tháng mấy)
Áo bay làm ngơ ngẩn, như chàng Huy Cận thuở mới lớn, trước cổng trường nữ sinh:
      “Một hôm trận gió tình yêu lại
      đứng ngẩn trông vời áo tiểu thư”  (Học sinh)
Áo bay mất làm cậu học trò rụt rè Nguyên Sa phải hối tiếc vì một lời yêu chưa kịp nói:  
      “Nàng đến gần tôi chỉ dám… quay đi
      Tà áo khuất, thì thầm ‘Chưa phải lúc’”  (Tuổi mười ba) 
Áo bay trong nắng sân trường làm xao xuyến trái tim anh chàng làm thơ Kim Tuấn:
      “Áo chiều bay trong nắng
      sân trường ai bâng khuâng”  (Thu ở xa người)
Áo bay làm chàng thi sĩ đa tình Nguyễn Tất Nhiên phải thẫn thờ, dõi mắt nhìn theo mãi một tà áo vu quy:
      “Đò qua sông chuyến đầu ngày
      người qua sông mặc áo dài buông eo”  (Chuyến đò Cửu Long)
Áo bay mịt mù theo gió theo mây, như cánh chim đã bay mất, như tình đã vụt bay trong thơ Như Thương:
      “Thôi thì anh, cánh chim bay
      Em tà áo mỏng theo mây nghìn trùng”  (Vàng thu)
“Áo trắng đơn sơ, mộng trắng trong”(1)
Áo trắng trinh nguyên tuổi học trò, áo trắng của “một thời áo trắng”, từng làm ngất ngây trái tim bao chàng trai, để đêm đêm trong giấc ngủ chập chờn còn trông thấy “áo ai bay trắng cả giấc mơ”(2)
Áo trắng như dòng suối mát ngọt ngào trong thơ Huy Cận:
      “Dịu dàng áo trắng trong như suối
      tỏa phát đôi hồn cánh mộng bay”  (Áo trắng)
Áo trắng như dải lụa trắng mềm mại trong thơ Hoàng Anh Tuấn:
      “Áo em lụa trắng sông Hương
      qua đò Thừa Phủ nhớ thương rạt rào”  (Về chân trời tím)
Và trong câu lục bát trữ tình Lưu Nguyễn Đạt:
“Đất kia áo lụa còn nhầu
nắng không đủ ấm tình đầu men say”
(Môi xưa)
Và cả trong thơ Nguyễn Tất Nhiên:
      “Đài các chân ngà ai bước khẽ
      quyện theo tà lụa cả phương đông”  (Tháng Giêng, chim)
Cả trong thơ Kim Tuấn:
      “Em về tà áo lụa
      bay ngập ngừng trong anh”  (Thu ở xa người)
Và cũng “bay ngập ngừng” trong thơ Nguyên Sa nữa:
      “Guốc cao, gót nhỏ, mây vào gót
      áo lụa trăng mềm bay xuống thơ”  (Tám phố Saigon)
2014 OCT 17 AO LUA HADONG.jpg 600Áo lụa Hà Đông, tranh Đằng Giao
Áo trắng như gió, như mây để “nhà thơ của tình yêu” phải tương tư và lòng tự hỏi lòng:
      “Có phải em mang trên áo bay
      hai phần gió thổi, một phần mây?
      Hay là em gói mây trong áo
      rồi thở cho làn áo trắng bay?”  (Tương tư)
Áo trắng như dải sương mù lướt thướt trên bến sông Seine giữa kinh thành hoa lệ Paris, gợi nhớ một vạt áo dài mềm mại ở chốn xa quê nhà:
      “Anh về giữa một dòng sông trắng
      là áo sương mù hay áo em”  (Paris có gì lạ không em?) 
      Áo trắng của Hoàng Thi Thơ là bướm trắng, là hoa trắng, là mây trắng…
      Ngày nào em đến áo em mầu trinh / áo xinh là xinh
      Áo em trong trời buồn / là gió / là bướm / là hoa / là mây chiều tà…  (Hình ảnh người em không đợi)
Áo trắng một màu trắng thanh khiết trong nhạc Nguyễn Vũ:
      Áo trắng em bay như cánh thiên thần…  (Bài thánh ca buồn)
Áo trắng nhẹ bay trong chiều giáo đường trong nhạc Lê Trọng Nguyễn:
      Tà áo trinh nguyên tung bay / nụ cười thân ái…  (Chiều bên giáo đường)
Áo trắng một màu trắng xóa làm hoa cả mắt nhà thơ Hàn Mặc Tử:
      “Áo em trắng quá nhìn không ra”  (Đây thôn Vĩ Dạ)
Áo trắng như bài thơ trên những nhịp cầu chênh vênh đón bước ai qua trong thơ Y Dịch:
      “Áo em trắng cả bài thơ
      Cầu cong giữa nhịp chân chờ bước ai”  (Tiễn đưa)
Áo trắng níu chân người trên đường phố dập dìu trong nhạc Phan Ni Tấn:
      Nghe xôn xao thị thành / áo ai trắng bay mù lòng đường / làm rối bước anh về cõi thơ…   (Sinh nhật của cây đàn) 
Áo trắng không còn bay trên những đường phố cũ trong nhạc Phạm Anh Dũng:
      Xa xôi ngàn khơi đâu tà áo trắng / Duy Tân im lìm phố vắng / thương cây lá hoang tàn…  (Nhớ Saigon)
Áo trắng trên đường lá me bay và ánh mắt trông theo trong thơ Trần Huy Sao:
      “Đường em về vàng rụng lá me trưa
      anh ngơ ngẩn vời theo màu áo trắng”  (Áo trắng học trò)
Áo trắng ngày xưa nay trôi dạt nơi đâu để lại nỗi tiếc nhớ trong thơ Nguyễn Duy:
      “Tôi về xứ Huế chiều mưa
      em ơi áo trắng bây giờ ở đâu?”  (Nhớ bạn)   
Áo trắng lượn lờ như đôi cánh trắng trong thơ Luân Hoán:
      “Tà áo trắng xoè như đôi cánh lượn
      trải dịu dàng trên cỏ mượt mà xanh”  (Trong sân trường bữa ấy)
Áo trắng xôn xao mùa tựu trường trong thơ Đoàn Vị Thượng:
      “Sáng nay áo trắng tựu trường
      gót chân cuống quýt cả hương cúc vàng”  (Ánh mắt tựu trường)
Bao nhiêu là áo trắng trên sân trường kỷ niệm!
Mỗi người đều cần có một mái trường để luyến tiếc, để nhớ về… Nhớ về ngôi trường cũ là nhớ về những người thầy, người bạn, nhớ về những lớp học, những giờ ra chơi, những tà áo mầu, áo trắng thướt tha, mềm mại và những tháng năm tươi đẹp nhất của một đời người.
“Áo mầu tung gió chơi vơi”(3)
Áo bay như bướm lượn, áo bay như đàn bướm muôn mầu muôn sắc trong khu vườn mùa xuân. Áo bay nhiều quá, để chàng nhạc sĩ Hoàng Thi Thơ làm… thơ:
      Hôm nay sao áo bay nhiều thế! / Tôi tưởng ngàn cánh bướm khoe mầu…  (Tà áo cưới)
Áo mầu của Phạm Duy lất phất trong gió chiều như lòng người… phất phơ:
      Xin cho em một chiếc áo mầu / cho em đi nhẹ trong nắng chiều
      Một chiều nhiều người theo / ở ngoài đường trên phố / và lòng người như áo phất phơ…  (Tuổi ngọc)
Nhớ về một mầu áo là nhớ về những đường phố quen tên, là nhớ áo ai bay trong chiều trên những con đường ngập xác lá vàng, như nỗi nhớ ngút ngàn của Trịnh Công Sơn:
      Nhớ Saigon những chiều lộng gió / lá hát như mưa suốt con đường đi
      Có mặt đường vàng hoa như gấm / Có không gian mầu áo bay lên…  (Em còn nhớ hay em đã quên)
Người lính chiến trong nhạc Phạm Đình Chương cũng bâng khuâng vì một sắc hoa, một mầu áo và một “đôi mắt người xưa”:
      Ngày hành quân anh đi về cánh rừng thưa / thấy sắc hoa tươi nên mơ mầu áo năm xưa
      Kỷ niệm đầu len lén trở về tâm tư / Có mắt ai xanh thắm trong mộng mơ…  (Màu kỷ niệm)
      “Tôi yêu tất cả nên chẳng yêu ai / Hỡi những cô áo đỏ, áo vàng, áo xanh ơi!…”,  như câu thơ của Dương Kiền, những tà áo muôn mầu muôn vẻ vẫn khoe sắc thắm trong những trang thơ.
Áo vàng như cánh mai vàng trong nhạc Trần Thiện Thanh. Người lính trẻ nhác trông thấy sắc hoa rừng, mơ về mầu áo năm xưa:
      Những hôm vừa xong phiên gác chiều ven rừng kín hoa mai vàng
      chợt nhớ tới sắc áo năm nào em đến thăm gác nhỏ…  (Đồn vắng chiều xuân)
Áo vàng trong thơ Nguyên Sa có khi là bông cúc vàng:
      “Áo nàng vàng tôi về yêu hoa cúc”  (Tuổi mười ba)
Có khi là nắng thu vàng:
      “Có phải mùa xuân sắp sửa về
      hay là gió lạnh lúc đêm khuya?
      hay là em chọn sai mầu áo
      để nắng thu vàng giữa lối đi?”  (Tương tư)
Đất trời “bốn mùa thay lá” thì áo cũng thay màu trong thơ Phạm Thiên Thư:
“Ngày xưa em chửa theo chồng mùa xuân em mặc áo hồng đào rơi Mùa thu áo biếc da trời sang đông em lại đổi dời áo hoa” (Động hoa vàng)
Áo màu đỏ thẫm như mẫu đơn khoe sắc thắm trong thơ Nguyễn Hữu Nhật:
“Em mặc áo dài hoa đỏ chín tưởng gió vườn rung khóm mẫu đơn Mỗi bông nở hướng về một phía riêng phía tôi ngồi vẫn trống trơn” (Tháng Mười ở đâu?)
Áo màu xác pháo để lại nỗi buồn lắng đọng trong thơ Nguyễn Tất Nhiên:
“Người qua sông mặc áo hường Nắng dương gian, nắng buồn hơn trước nhiều”  (Chuyến đò Cửu Long)
Áo mầu tím, mầu của định mệnh, của mộng mơ, của nhớ nhung và chia cách. Chuyện tình “Ngàn thu áo tím” của cô bé trót yêu màu tím được Hoàng Trọng, “nhạc sĩ của mầu tím”, kể lại:
      Ngày xưa xa xôi em rất yêu mầu tím…
      Chiều xuống áo tím thường thướt tha / bước trên đường thắm hoa / ngắm mây trời lướt xa…
Rồi khi vừa biết yêu là khi chia tay với mầu tím, chia tay với tình đầu:
      Ngàn thu mưa rơi trên áo em mầu tím
      Ngàn thu đau thương vương áo em mầu tím…  (Ngàn thu áo tím)
Trong mắt Vũ Thành, “nhà thơ của mầu tím”, khi mùa thu buông áo xuống một phương trời, mầu mây tím trông như mầu áo người mình yêu để lòng chàng gợn lên nỗi buồn trăn trở:
      “Áo em tím cả phương này
      anh nghe thành phố đêm nay trở buồn”  (Áo tím)
Vạt áo dài mầu tím hoa sim trong thơ Phạm Thiên Thư chỉ là những thoáng lay động, vừa ngập ngừng e ấp vừa nao nức gọi mời:
      “Áo em vạt tím ngàn sim
      nửa nao nức gọi, nửa im lặng chờ
      Yêu nhau từ độ bao giờ
      gặp đây giả bộ hững hờ khói bay”  (Động hoa vàng)
Rồi áo tím qua cầu, mang theo cả mùa thu, để lại nỗi trống vắng mênh mang trong lòng nhà thơ Trang Châu:
      “Thế giới của anh không có chân trời
      không có mùa xuân lấy đâu hoa bướm
      không có bàn tay cho bàn tay hò hẹn
      áo tím qua cầu nên cũng hết mùa thu”  (Thế giới của anh)
Có những gặp gỡ rất tình cờ, bất chợt, như gặp gỡ một tà áo tím, cũng đủ để lòng chàng nhạc sĩ Hoàng Nguyên mãi vấn vương theo mầu áo:
      Một chiều lang thang bên dòng Hương giang / tôi gặp một tà áo tím / nhẹ thấp thoáng trong nắng vương… / Rồi về đêm đêm mơ mầu áo ấy…  (Tà áo tím)
Và áo tím trong thơ Kiên Giang, áo tím của chuyện tình mùa chinh chiến, thuở quê hương còn tơi bời lửa đạn, còn chìm ngập trong khói lửa chiến tranh:
“Từ lúc giặc ruồng vô xóm đạo anh làm chiến sĩ giữ quê hương giữ màu áo tím, màu hoa trắng giữ cả lầu chuông, nóc giáo đường” (Hoa trắng thôi cài trên áo tím)
“Nhạc sĩ của mầu xanh”, danh hiệu ấy chắc phải thuộc về hai chàng nghệ sĩ Đoàn Chuẩn–Từ Linh chứ chẳng ai khác hơn:
      Với bao tà áo xanh đây mùa thu…  (Gửi gió cho mây ngàn bay)
Câu hát nghe như bàn tay kéo nhẹ tấm màn cửa mở ra khung trời bát ngát mùa thu, bát ngát màu xanh.
Trong những dòng kẻ nhạc của hai chàng nghệ sĩ đa tình ấy vẫn luôn thấp thoáng một “tà áo xanh” và một “màu xanh ái ân”:
      Tà áo xanh nào về với giấc mơ / Mầu áo xanh là mầu anh trót yêu…  (Thu quyến rũ)
      “Trót”, như một định mệnh, buộc chặt người viết câu hát ấy với mầu xanh kia.
      Hẹn một ngày nao khi mầu xanh lên tà áo…  (Cánh hoa duyên kiếp)
      Câu hát nghe như lời hẹn ước, lời thề nguyền sắt son.
      Khi nào em đến với anh / xin đừng quên chiếc áo xanh…  (Tà áo xanh)
      Còn lời dặn dò nào ân cần, thiết tha hơn thế nữa!
Nhớ về một mầu áo là “nhớ những giây phút êm đềm / nắng loang trên sân trường một chiều nào…”(4) Màu áo xanh trong thơ Nguyên Sa là màu cỏ cây hoa lá xanh tươi trên sân trường phượng vỹ:
      “Áo nàng xanh tôi mến lá sân trường”  (Tuổi mười ba)
Màu áo xanh trong nhạc Y Vũ & Nhật Ngân gợi nhớ một tà áo, một mái tóc thấm đẫm nước mưa:
      Chiều xưa mưa rơi âm thầm / để thấm ướt chiếc áo xanh / và đẫm ướt mái tóc em…  (Tôi đưa em sang sông)
Tà áo mầu xanh thắm của một “tiếng hát học trò” gieo vào lòng hai chàng nhạc sĩ Nguyễn Hiền và Minh Kỳ bao “niềm thương nhớ đầy vơi”:
      Thuở ấy không gian chìm lắng trong mơ
      Tà áo em xanh / mầu mắt ngây thơ…  (Tiếng hát học trò)
Thiếu nữ vừa biết yêu trong nhạc Trần Thiện Thanh cũng bồi hồi khoác vào người chiếc áo mầu xanh da trời trong lần hò hẹn đầu tiên:
      Biết anh thích mầu trời / em đã bồi hồi chọn mầu áo xanh…  (Bảy ngày đợi mong)
Tà áo dài trong nhạc Nguyễn Văn Đông có màu xanh của núi đồi Đà Lạt của một mùa nào Giáng Sinh:
      Tà áo năm xưa xanh màu thông Đà Lạt…  (Màu xanh Noel)
Áo xanh mộng mị còn bay cả vào trong thơ “trung niên thy sỹ” Bùi Giáng:
      “Biển dâu sực tỉnh giang hà
      còn sơ nguyên mộng sau tà áo xanh”  (Áo xanh)
Áo xanh mộng mị của một thời quên lãng trong thơ Đinh Hùng:
      “Khiêu vũ đêm nay, mộng trá hình
      Trong Vườn Quên Lãng áo ai xanh”  (Dạ hội)

2014 OCT 17 AO TIM.jpg 450
Làm sao kể hết được câu chuyện về những vạt áo dài dịu dàng, tha thướt, những vạt áo dài lộng gió trong thơ và nhạc. Tà áo dài mềm mại đã nhẹ nhàng êm ái đến với cuộc đời, nhẹ nhàng êm ái đi vào lòng người…
Bất cứ lúc nào, bất cứ nơi đâu, dù ở chốn quê nhà gần gũi, hay ở phương trời nào xa thẳm, chiếc áo dài cũng mang theo bầu trời quê hương, cũng mang về mùa xuân ấm áp trong lòng người Việt tha hương. Chiếc áo dài còn là biểu tượng thân quen để người Việt nhận ra nhau trên bước đường lưu lạc trong cuộc sống nổi trôi nơi xứ lạ quê người.
Thấy một vạt áo dài, thấy quê hương xa xăm mà gần gũi.
Qua bao mùa tang thương dâu bể, qua bao nhiêu vật đổi sao dời, chiếc áo dài truyền thống, chiếc áo dài duyên dáng và trữ tình của người phụ nữ Việt Nam vẫn luôn luôn là hình ảnh khó phai mờ và còn đọng lại mãi trong lòng người.    
Lê Hữu
(1) Áo trắng, thơ Huy Cận
(2) Phượng hồng, nhạc Vũ Hoàng & Đỗ Trung Quân
(3) Hướng về Hà Nội, nhạc Hoàng Dương
(4) Từ giã thơ ngây, nhạc Nguyễn Hiền & Minh Kỳ

- “Áo dài trong thơ và nhạc” trong chương trình phát thanh Câu Chuyện Thơ-Nhạc của đài VOA (Bích Huyền biên soạn từ bài của Lê Hữu):