Thứ Bảy, 27 tháng 9, 2014

ĐIỂM BÁO RFI: Dầu hỏa, vũ khí chiến lược của « Nhà nước Hồi giáo + Dầu hỏa, mối lợi trời cho của EI + Air France : cuộc chiến trên không + Tinh thần thoải mái giúp cơ thể khỏe mạnh


IrakĐiểm báoHoa KỳQuốc tếnhà nước Hồi giáodầu mỏ

media 
Quân thánh chiến EI kiểm soát khoảng ít nhất hai mươi giếng dầu tại Irak và Syria.REUTERS/Thaier al-Sudani
Sự lớn mạnh về người và tài sản của tổ chức « Nhà nước Hồi giáo » (EI) và nỗ lực của cả thế giới nhằm chống lại mối họa khủng bố là đề tài vẫn được các nhật báo Pháp hôm nay (27/09/2014) bình luận. Đâu là nguồn tài chính giúp cho tổ chức EI đứng vững, trang bị vũ khí tối tân và có khả năng chiêu dụ thêm nhiều binh sĩ mới ? Nhật báo Le Monde có bài viết giải mã đề tựa : « Dầu hỏa, vũ khí chiến lược của tổ chức Nhà nước Hồi giáo ».
Theo tờ báo, nhóm thánh chiến djihad của EI đang kiểm soát ít nhất khoảng hai mươi giếng dầu tại Irak và Syria. Với nguồn dầu hỏa, các chiến binh EI đang nắm trong tay một vũ khí mà chưa một phong trào thánh chiến nào trước đó có được. Ngày 24/09 vừa qua, cuộc oanh kích Mỹ nhắm vào khoảng 12 nhà máy lọc dầu dưới quyền kiểm soát của EI cho thấy nỗ lực của Hoa Kỳ muốn cắt nguồn thu nhập béo bở của quân thánh chiến, bởi vì vàng đen đóng một vai trò chiến lược quan trọng đối với « Nhà nước Hồi giáo ». Đó là nguồn tài chính giúp tổ chức này vận hành.
Le Monde cho biết, đường dây buôn lậu dầu hỏa của EI hoạt động dựa vào một mạng lưới trung gian và những đường vòng dẫn đến những nhà máy chế xuất lậu ở vùng Kurdistan hoặc Thổ Nhĩ Kỳ. Địa bàn này đã ra đời từ rất lâu, từ những năm 1990, khi Irak bị cấm vận, thị trường chợ đen đã nở rộ. Tùy thuộc vào số lượng trung gian tham gia, giá của một thùng dầu thô từ khu vực do EI kiểm soát chỉ bán ra với giá dao động từ 20 đến 60$, thấp hơn giá thị trường (khoảng 100$) nhằm đảm bảo tuồn hết hàng. Vào tháng Bảy, Đài quan sát nhân quyền Syria đặt tại Luân Đôn cho biết, quân thánh chiến djihad chỉ bán một thùng dầu với giá dưới 18$ cho dân chúng đang chịu sự kiểm soát của EI nhằm đánh bóng hình ảnh của tổ chức này.
Francis Perrin, chủ tịch cơ quan Chiến lược và chính sách năng lượng, đồng thời là Tổng biên tập tạp chí « Dầu hỏa và khí đốt Ả Rập » cho biết : « Tổ chức EI sử dụng một phần dầu hỏa cho nhu cầu của mình và bán một phần khác cho phe thân cận và xuất khẩu phần còn lại cho Thổ Nhĩ Kỳ ». Theo phe đối lập Syria, tổ chức EI đã nhượng lại một số giếng dầu với giá cả phải chăng cho một số bộ tộc địa phương nhằm mua chuộc sự trung thành của họ. Một số xe chở dầu vượt sang biên giới Irak, tiến về phía Thổ Nhĩ Kỳ thông qua khu vực Kurdistan của Irak.
Hiện các nghi ngờ về việc tổ chức EI bán dầu hỏa cho chế độ Damas vẫn chưa được chính thức công nhận. Tuy nhiên, Ngoại trưởng Pháp Laurent Fabius phát biểu trên France Infos hôm thứ 5 như sau : « Mọi sự đang diễn ra làm cho ai nấy đều nghĩ là các giếng dầu do EI kiểm soát dùng để chu cấp cho chế độ Al-Assad ».
Dầu hỏa, mối lợi trời cho của EI
Qua một bài viết khác, Le Monde dẫn lời các chuyên gia cho rằng hằng ngày, hoạt động buôn lậu dầu hỏa bơm vào ngân khố của EI từ một đến hai triệu đô la. Một nguồn tài chính quan trọng giúp tổ chức này có kinh phí để chi tiêu cho các hoạt động về dân sự lẫn quân sự. Bà Valérie Marcel, chuyên gia trong lĩnh vực dầu hỏa, nhận định : « Tổ chức EI hoạt động như một nhóm mafia. Buôn lậu dầu hỏa là nguồn nhu nhập chính, cộng với việc cướp bóc. Dầu hỏa mang lại cho tổ chức này nhiều tiền hơn là các nguồn tài trợ tư nhân đến từ vùng Vịnh ».
Theo Le Monde, hầu hết các nguồn tài nguyên dầu khí của tổ chức này tập trung tại Syria. Tuy nhiên, tờ báo nhấn mạnh, quân thánh chiến còn lâu mới có đủ chuyên môn và trang thiết bị cần thiết để khai thác hết công suất các giếng dầu này. Chuyên gia Valérie Marcel đánh giá : « Giếng dầu Al-Omar có khả năng sản xuất đến 75.000 thùng dầu mỗi ngày, nhưng người ta ước tính rằng hiện nay EI chỉ khai thác được 20.000 thùng mỗi ngày. »
Mã Vân : "Nên là người tình của chính phủ chứ không nên là vợ"
Chuyên mục kinh tế của tạp chí Le Nouvel Observateur số ra tuần này dành cho nhà tỷ phú trẻ Jack Ma (Mã Vân), người sáng lập ra trang buôn bán qua mạng với bài viết đề tựa: “ Steve Job Trung Quốc”. Với tổng giá trị tài sản lên đến 19 tỷ euro, hiện ông trở thành người giàu nhất Trung Quốc nhờ vào tài kinh doanh và các vây cánh cấp cao.
Ngày 19/09 vừa qua, công ty Alibaba của nhà tỷ phú trẻ đã lên sàn chứng khoán thành công tại New York. Tạp chí Le Nouvel Observateur tìm hiểu về gốc tích và con đường sự nghiệp của doanh nhân đang là thần tượng của 20 000 nhân viên công ty Alibaba tại Hàn Châu, một nhân vật đang được xem như một vị thánh sống.
Theo tạp chí, thành quả chói lọi của ông Mã là một đòn trả thù ý nghĩa của một cậu bé xuất thân trong một gia đình nghèo và luôn bị truy bức về mặt chính trị. Sinh năm 1964, cậu bé họ Mã phải lớn lên trong nạn đói, thành quả của những chính sách tồi tệ dưới thời Mao Trạch Đông. Cha mẹ cậu là nghệ sĩ diễn tuồng dân tộc nên cũng chỉ kiếm đủ tiền nuôi ăn ba mặt con.
Sau đó, dưới thời Cách mạng văn hóa, gia đình ông bị đấu tố là “tư sản” do người ông của ông Mã có quan hệ với Quốc Dân Đảng, đối lập với Mao. Cũng như những thành phần khác bị liệt vào danh sách đen, gia đình ông Mã liên tục bị ức hiếp. Tuy nhiên, Mã Vân không chấp nhận cúi đầu trước hoàn cảnh khó khăn. Tuy dáng dấp gầy guộc, mỏng manh, nhưng bù lại ông có một tính cách tranh đấu và muốn nổi bật.
Thưở niên thiếu, luôn là sếp của một băng nhóm, ông Mã không bao giờ lùi bước trước những thách thức, khó khăn. Tại trường học, cậu bé Mã Vân chẳng học hành ra hồn, dốt toán, khiến cha mẹ cậu phải thất vọng. Ở tuổi thiếu niên, ông Mã đam mê tiếng Anh. Năm 12 tuổi, ông đã nghe lén đài VOA (Voice of America). Tám năm sau, ngày nào ông cũng đạp xe đến một khách sạn lớn trong vùng để tình nguyện làm hướng dẫn viên du lịch cho khách ngoại quốc…
Tuy nhiên, nếu ông muốn thoát khỏi kiếp công nhân thì ông buộc phải thi đậu đại học, một kỳ thi hết sức gay go. Phải thi đến ba lần , ông Mã mới kiếm được một ghế tại giảng đường một đại học ít nổi tiếng nhất của tỉnh.
Tạp chí cho rằng, trong một đất nước Trung Hoa thời hậu Mao, một quá trình học tập như vậy chỉ có thể kiếm được một công việc thứ yếu. Tuy nhiên, phải chăng những cải cách của ông Đặng Tiểu Bình và ngã rẽ sang một nền kinh tế thị trường bắt đầu mở ra những chân trời mới cho những doanh nhân trẻ?
Chỉ với 40 000 euro quyên góp hay vay mượn được từ người thân, ông thầy giáo Anh văn ngày nào đã mở một công ty nhỏ ngay tại căn hộ của mình và 15 năm sau, ông đã trở thành ông trùm của Hoa lục. Ông Mã có đề cập đến mối quan hệ của ông với giới quyền lực Trung Quốc. Ông dùng biện pháp ẩn dụ: “Nên là người tình của chính phủ chứ không nên trở thành vợ”.
Theo tạp chí, để đạt đến đỉnh cao vinh quang ngày hôm nay cũng phần nào có bàn tay của chính quyền Bắc Kinh đằng sau. Theo một số nhà phân tích, nhiều “hoàng tử đỏ” có cổ phần trong Alibaba cho nên, một ngày đẹp trời nào đó, nếu các quan chức này bị chiến dịch chống tham nhũng của ông Tập Cận Bình sờ gáy thì hẳn là công ty của ông Mã cũng lao xuống vực. Do đó, giới đầu tư cần phải đề phòng trước “rủi ro chính trị” này.
Tuy nhiên, một kinh tế gia cải chính: “Đừng xem thường ông Mã. Hãy nhìn danh tính những cổ đông của ông ta xem. Họ xuất thân từ nhiều nhóm chính trị khác nhau nên một nhóm này bị triệt thì vẫn còn nhóm khác tại chức. Hơn nữa, ông Mã được Chủ tịch Tập Cận Bình hậu thuẫn vì nhà lãnh đạo Trung Quốc hiểu được vai trò của Alibaba trong việc mang lại sức sống mới cho nền kinh tế Trung Quốc”.
Air France : cuộc chiến trên không
Phi công hãng hàng không Pháp Air France đình công đã bước sang ngày thứ 13. Các nhật báo hôm nay đều bàn luận về đề tài này. Sáng nay, hình ảnh phi công Air France không phải đang trong buồng lái nhưng lại xuất hiện trên trang nhất nhật báo Le Parisien mang một biển trên mũ với dòng chữ : « Phi công đang đình công ».
Sau mười hai ngày tranh chấp, các cuộc đối thoại giữa công đoàn và ban điều hành đã bị phá vỡ vào đêm qua. Nhật báo Le Parisien ghi nhận : « Đàm phán để ra khỏi khủng hoảng, điều mà bao người trông đợi, vào chiều hôm qua cuối cùng chỉ kết thúc bằng một cuộc đi thăm đường băng ». Đồng thời, tờ báo trên cũng đặt câu hỏi : « Nhân viên bãi công Air France sẽ còn đi đến đâu? ». Nguyên nhân cuộc đình công là tranh cãi quanh quy chế của những phi công làm việc cho Transavia, nhánh hàng không giá rẻ low cost mà Air France đang muốn triển khai để bảo đảm sự sống còn của hãng này trước sự canh tranh gay gắt trên thị trường hàng không dân dụng.
Vậy phải làm gì ? tìm ra một trung gian hòa giải ? hay chấp thuận nguyên tắc chỉ áp dụng một hợp đồng duy nhất cho phi công Air France ? Hai bên vẫn đôi co chưa tìm ra được giải pháp. Nhật báo Libération lo ngại « sự bấp bênh » của hãng hàng không Pháp qua dòng tựa : « Air France, một công ty đen ». Tờ báo nhận định : ban điều hành Air France đã không biết giải quyết khủng hoảng. Tổng giám đốc PDG lại xem mình như một nhà cầm quyền và chính phủ thì lại phản ứng quá chậm trễ. Vào lúc mà kinh tế, xã hội chuyển mình nhanh chóng thì hơn bao giờ hết, thương thuyết xã hội đóng một vai trò sống còn.
Tinh thần thoải mái giúp cơ thể khỏe mạnh
Từ lâu, y khoa vốn quan tâm đến các tác hại của stress đến sức khỏe con người. Tuy nhiên, các khám phá gần đây trong ngành thần kinh học cho thấy điều ngược lại, đó là tinh thần cũng có thể có hiệu quả tích cực đối với một số bệnh lý. Tạp chí L’Express số ra tuần này dành hồ sơ lớn cho chủ đề trên.
Theo tạp chí, suy nghĩ và cảm xúc trong não bộ có thể gây ảnh hưởng đến sức khỏe của bạn như các nghiên cứu vẫn từng chứng minh. Các hoạt động não bộ có thể gây nên các chứng bệnh nguy hiểm như nhồi máu cơ tim, tai biến mạch máu não (AVC), thậm chí bệnh ung thư. Tuy nhiên, tin tốt lành là hoạt động não bộ cũng giúp chữa lành cơ thể.
Tạp chí lấy ví dụ placebo, một loại thuốc « vô thưởng vô phạt » mà bác sĩ vẫn đưa cho bệnh nhân uống mà bệnh nhân không hề hay biết. Đó có thể chỉ là một viên đường hay một ly nước, nhưng công dụng của nó đã được chứng minh. Nhiều người đã được khỏi bệnh chỉ dựa vào yếu tố tâm lý. Nó giúp giảm đau, cải thiện giấc ngủ, giảm trầm cảm và một số triệu chứng của các bệnh lý như bệnh Parkinson, đau đầu…Nhiều kết quả nghiên cứu cho thấy, sự hiện diện của bác sĩ và thái độ của thầy thuốc có tác động đến cảm xúc của bệnh nhân. Họ bớt lo lắng và lạc quan hơn sau khi bước ra khỏi phòng khám. Ngoài ra, chiếc áo blouse trắng hay bằng cấp của bác sĩ dán trước cửa cũng giúp cho bệnh nhân an tâm hơn.
Những người kết hôn ít có nguy cơ bị viêm phổi, bị ung thư, nhồi máu cơ tim hay bị mất trí nhớ. Tuy nhiên, những người lập gia đình nhưng không hạnh phúc lại có sức khỏe kém hơn những người độc thân. Một nghiên cứu tại Mỹ cho thấy những cặp sống không hạnh phúc thì ít có khả năng lành bệnh do hệ miễn dịch yếu. Lý do là vì sự lắng nghe, cử chỉ yêu thương, sự chia sẻ, an ủi của người bạn đời giúp giảm các cảm xúc tiêu cực và các rủi ro đối với sức khỏe con người.

Hungary ngừng cấp khí đốt cho Ukraina vì áp lực Nga ?

Phỏng vấnHungaryUkrainaNgaNăng lượng
media 
Một trạm tiếp nhận khí đốt từ Nga tại Ukraina.REUTERS/Gleb Garanich/Files
 
Thứ Năm 25/09/2014, Hungary đột ngột ngừng cung cấp khí đốt “vô thời hạn” cho nước láng giềng Ukraina. Quyết định của Budapest hôm trước cuộc đàm phán Nga-Ukraina tại Berlin cho thấy khả năng Matxcơva chủ trương gia tăng áp lực lên một số láng giềng Châu Âu của Ukraina để buộc Kiev phải chấp nhận nhiều nhượng bộ trong thương thuyết. Thông tín viên Hoàng Nguyễn tường trình từ Budapest.
Ngay sau khi Hungary có quyết định đơn phương này, Ủy ban Châu Âu đã lên tiếng cảnh cáo Budapest. Hôm qua, 26/09, người phát ngôn của Ủy ban Châu Âu, Helen Kearns tuyên bố : việc tất cả các thành viên Liên Hiệp Châu Âu bảo đảm an ninh năng lượng chung là điều cần thiết, và các quốc gia Châu Âu có quyền "tái chuyển" năng lượng cho các nước khác, cụ thể ở đây là Ukraina. Tuy nhiên, đây chính là điều mà Matxcơva phản đối quyết liệt, tập đoàn khí đốt Nga thậm chí còn đe dọa cắt khí đốt sang Châu Âu, vì việc này.
“Ukraine bị Hung đưa vào thế bí”
“Ukraine bị Hung đưa vào thế bí”. Đó là bình luận của báo chí Hungary khi đưa tin về sự kiện trên, nhấn mạnh rằng nước láng giềng Ukraina có thể không có khí đốt trong mùa đông này.
Trong thông cáo gửi Hãng Thông tấn Hungary MTI, Tập đoàn cổ phần Földgázszállító Zrt. FGSZ - nhà vận hành đường ống dẫn khí đốt của Hungary - nhấn mạnh rằng từ trước đến nay phía Hung vẫn cung cấp khí đốt cho Ukraine, nhưng điều này tùy theo nhu cầu sử dụng trong nước Hung. Hãng này cho biết, phía Hung sẽ không đảm bảo việc chuyên chở khí đốt sang Ukraina, vì điều này phụ thuộc vào những “điều kiện kỹ thuật và thương mại”.
Cùng lúc với việc FGSZ đưa ra tuyên bố cắt khoản khí đốt cho Ukraine, Bộ Phát triển Quốc gia Hung cũng chuyển một thông cáo tới truyền thông Hung, khẳng định rằng mặc dù xung đột Ukraina - Nga xảy ra nhưng tình hình cung cấp khí đốt cho cư dân Hung vẫn được đảm bảo, từ ngày 26/9 chính phủ Hung sẽ tiếp tục tăng lượng khí đốt nhập vào nước này.
Cũng theo thông tin của Bộ, hiện tại lượng khí đốt dự trữ của nước này đạt mức 56,6% và công tác dự trữ sẽ được đẩy mạnh để chuẩn bị cho nhu cầu trong nước vào mùa đông năm nay. Đây là việc mà phía Hung coi là mục tiêu hàng đầu, đứng trên mọi toan tính khác.
Có thể thấy, vấn đề tương trợ một nước láng giềng trong khó khăn mà EU thường nhấn mạnh không hề xuất hiện trong các tuyên bố của phía chính quyền và doanh nghiệp Hungary. Có lẽ, đó cũng là điều khiến phía Ukraina bất ngờ, như những gì Tập đoàn Naftogaz phát biểu trong thông cáo gửi MTI.
Hãng khí đốt quốc gia Ukraina cho hay, họ không liên hệ được với phía Hung để nhận được thông báo về lý do việc ngừng cung cấp khí đốt, cũng như khoảng thời gian mà Hungary định “đóng băng” hoạt động chuyển khí đốt. Đối với Naftogaz, đây là một quyết định “không thể lý giải”, và đi ngược lại với những nguyên tắc cơ bản của EU về thị trường năng lượng thống nhất.
Naftogaz cho rằng quyết định của phía Hung là đáng tiếc, và đề nghị đối tác Hung phải tuân thủ và tôn trọng những bổn phận mà hai bên đã cam kết, cùng những luật định của EU.
Theo thông báo của Công ty FGSZ quyết định này được đưa ra do nhu cầu sử dụng khí đốt trong nước ngày một tăng, tuy nhiên có những ý kiến cho rằng Budapest đã phải lùi bước trước sức ép của Matxcơva.
Cho đến gần đây Hungary, Ba Lan và Slovakia vẫn hỗ trợ khí đốt cho Kiev
Vì xung đột quân sự với Liên bang Nga, cũng như những nợ nần về khí đốt với phía Nga đã kéo dài từ nhiều năm nay, kể từ tháng Sáu năm nay, Ukraina đã không được nhận khí đốt từ Nga. Trong những tháng qua, nhu cầu sử dụng khí đốt của nước này được đáp ứng bởi nguồn năng lượng đến từ .
Được biết, kể từ tháng 3-2013, Hungary đã cung cấp một lượng khí đốt chừng 6,1 tỉ m3 hàng năm - tức 16,8 triệu m3/ngày cho phía Ukraina, và lượng này đã được nâng lên gấp nhiều lần từ mùa hè năm nay, kể từ khi xung đột giữa Ukraine và Liên bang Nga ngày càng tăng và lên tới cao điểm.
Tuy nhiên, cách đây hơn hai tuần, Warszawa đã phải ngừng cung cấp khí đốt cho Ukraine, lý do là bởi tập đoàn dầu khí Gazprom của Nga đã đột ngột giảm một phần tư lượng khí đốt cung cấp cho Ba Lan, mà không hề có sự thông báo trước. Do đó, trong thực tế, Ba Lan không còn đủ “lực” để tương trợ người anh em Ukraina.
Tuy nhiên, theo truyền thông Hung, căn cứ các nguồn tin ngoại giao, lượng khí đốt mà nước này nhận từ Nga vẫn được đảm bảo, mà không bị cắt giảm. Trước đây, có tin là chính quyền Hungary tìm cách đàm phán với Gazprom để đề xuất tăng lượng khí đốt cho phía Hung, nhưng bên Nga không chấp thuận, chủ yếu vì sợ Hung sẽ “tái chuyển” cho Ukraina theo “đường vòng”.
Giờ đây, với việc thình lình ngưng cung cấp khí đốt cho Ukraine, “nước Hung đã giúp đỡ Putin”, theo nhận xét của mạng tin trực tuyến lớn thứ hai tại Hungary index.hu!
Thủ tướng Hungary né tránh chất vấn về sức ép Nga
Tuy không nói hẳn ra, nhưng trong thông cáo của mình, Tập đoàn Naftogaz có chỉ ra rằng, phía Hung đã đưa ra quyết định ngừng cung cấp khí đốt cho Ukraine chỉ vài ngày sau khi Thủ tướng Hungary Orbán Viktor có cuộc đàm phán với Tổng giám đốc Tập đoàn Gazprom tại Budapest, ông Alexei Miller.
Mặt khác, quyết định này - theo Naftogaz - cũng ra đời chỉ vài giờ trước khi vòng đàm phán ba bên Ukraine, Nga và EU được tổ chức tại Berlin, trong đó Liên hiệp Châu Âu đóng vai trò trung gian trong việc xử lý và giải quyết các xung đột năng lượng, khí đốt đang ở mức khủng hoảng giữa hai nước cộng hòa thuộc Liên bang Xô-viết (cũ).
“Không thể dùng năng lượng - như một hình thức gây áp lực chính trị - để bắt bí các nước thành viên EU, cũng như Ukraine” - Naftogaz nhấn mạnh. Ở đây, cần nhắc lại một thực tế rằng ngay từ đầu năm nay, cả Gazprom lẫn Tổng thống Vladimir Putin đã từng cảnh báo rằng nếu EU cung cấp khí đốt cho Ukraine thì họ sẽ gặp hậu quả.
Bởi lẽ, Nga trước sau vẫn cho rằng hợp đồng cung ứng khí đốt của nước này với các đối tác EU có hàm chứa điều khoản cấm tái xuất khí đốt cho Ukraina. Trong khi EU quan niệm việc các thành viên Liên hiệp Châu Âu cung cấp nguồn dự trữ của mình cho Ukraina là hợp thức.
Mới đây nhất, vào ngày 25-9, có mặt tại Berlin để chuẩn bị cho vòng đàm phán, Bộ trưởng Bộ Năng lượng Nga Alexander Novak đã nói thẳng rằng nếu điều đó vẫn diễn ra, thì Nga sẽ không đảm bảo việc cung cấp khí đốt cho người tiêu dùng ở Châu Âu. Tuyên bố này, như báo chí nhận định, có thể coi là một lời hăm dọa.
Phải chăng Hungary khi đưa ra quyết định ngừng chở khí đốt cho Ukraina, đã bị những áp lực chính trị như đã nói ở trên? Một ngày sau, Thủ tướng Hung Orbán Viktor, trong chuyến thăm Hung kiều tại Ukraina nhân dịp khai giảng đầu năm học, đã né tránh vấn đề này và chỉ nói rằng, đối với chính phủ Hung thì sự an toàn của Hung kiều là điều quan trọng nhất.
Tuy nhiên, ông đã để một lãnh đạo Hung kiều tại Ukraina phát biểu trước ông, nói rằng do không chắc chắn được rằng Nga có tiếp tục xuất khẩu khí đốt sang Châu Âu như hiện tại hay không nên Hungary phải dừng xuất khí đốt sang Ukraina để lo cho kho dự trữ của mình. Điều đó rất có thể là sự thực.
Áp lực trước vòng đàm phán Berlin
Ngay trước vòng đàm phán tại Berlin, có lẽ Nga cần để Ukraina thấy rõ rằng, chỉ có họ mới được độc quyền trong việc “khuynh đảo” vấn đề năng lượng của Ukraina. Thời gian qua, có thể thấy những động thái mà Matxcơva dùng để tác động lên Warszawa, và gây ảnh hưởng (một cách giả định) lên Budapest rất phù hợp với toan tính đó. Nga muốn duy trì trạng thái Ukraina phải phụ thuộc hoàn toàn vào năng lượng từ Matxcơva.
Có lẽ là người thấu hiểu hơn ai hết điều này, nên mới đây nhất, Tổng thống Petro Poroshenko đã tuyên bố rằng, Ukraina sẽ nỗ lực vượt qua mùa đông năm nay chỉ với 17 tỷ khối khí đốt mà nước này đã dự trữ được cho tới nay (trong khi, Ukraina cần có 22 tỷ khối cho mùa đông) ! Con số 5 tỷ mét khối khí đốt mà Ukraina được coi là thiếu trong mùa đông năm nay, hôm qua đã xuất hiện trong một thỏa thuận sơ bộ giữa Kiev và Matxcơva, mà nếu thỏa thuận này được ký vào cuối tuần sau, cho phép bù vào khoản chênh lệch này.
Chỉ một Ukraina có khả năng độc lập về khí đốt với Nga mới có thể thoát khỏi khủng hoảng năng lượng hiện tại, vốn đã kéo dài từ cả hàng chục năm nay. 

Thông tín viên Hoàng Nguyễn, Budapest: 27/09/2014

Việt Nam tiếp tục thả tù nhân chính trị

Việt NamXã hội
media 
(DR)
Trong tuần này đã có thêm hai tù nhân chính trị là Trần Tư và Nguyễn Tuấn Nam bất ngờ được trả tự do trước thời hạn. Đây là các tù nhân mang án nặng với tội danh « âm mưu lật đổ chính quyền », được đặc xá sau khi đã có một số tù nhân lương tâm khác mãn hạn tù trở về trong tháng Chín.
Theo Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ, ông Trần Tư, 73 tuổi, một tù nhân chính trị bị án chung thân, giam tại Nam Hà đã được phóng thích vào ngày 24/09/2014 và đã về đến nhà tại Saigon một hôm sau đó. Tổng lãnh sự quán Hoa Kỳ đã đến thăm hỏi và làm hồ sơ để ông trở về Mỹ.
Trang Dân Làm Báo cho biết, ông Trần Tư là cựu hạ sĩ quan thông dịch định cư tại Mỹ từ 1986, bị bắt năm 1993 khi trở về Việt Nam nhằm phát triển tổ chức Liên đảng Cách mạng Việt Nam do ông thành lập cùng với số tiền gần 200.000 đô la.
Một tù nhân chính trị khác là ông Nguyễn Tuấn Nam tức Bảo Giang, 76 tuổi, thành viên đảng Nhân dân Hành động cũng vừa được đặc xá trước thời hạn 14 tháng, hiện sức khỏe rất yếu. Theo trang web của Hội Nhà báo Độc lập, ông bị bắt năm 1996 cùng với 45 người khác và bị lãnh án 19 năm tù vì tội « trốn đi nước ngoài hoặc ở lại nước ngoài nhằm chống chính quyền nhân dân » theo điều 91 Luật hình sự.
Cùng được đặc xá một lượt với ông Nguyễn Tuấn Nam là các tù nhân chính trị Trần Hoàng Giang và Nguyễn Long Hội, đều bị giam ở Xuân Lộc, Đồng Nai. Trước đó ngày 11/9 nhà văn Nguyễn Xuân Nghĩa, 65 tuổi, mãn hạn tù 6 năm vì tội « tuyên truyền chống nhà nước » đã trở về với gia đình.
Các tù nhân này được trả tự do sau khi thời điểm thường được đặc xá là 2/9 đã trôi qua. Đáng chú ý là hiện nay Hoa Kỳ đang phát ra các tín hiệu về khả năng dỡ bỏ lệnh cấm vận đối với việc bán vũ khí sát thương cho Việt Nam.
Bên cạnh đó, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Hoa Kỳ Martin Dempsey vừa đến thăm Việt Nam, và Tư lệnh Hải quân Việt Nam, Đô đốc Nguyễn Văn Hiến cũng đã lặng lẽ đến thăm Hoa Kỳ. Ngoại trưởng Việt Nam Phạm Bình Minh cũng sẽ lên đường đi Mỹ vào đầu tháng 10. Dư luận cho rằng trong bối cảnh đó, sẽ có những tù nhân lương tâm được chính quyền Việt Nam phóng thích trong thời gian tới.

Pháp không loại trừ khả năng can thiệp vào Syria

PhápQuốc tếHoa KỳIrakSyriaPhân tíchnhà nước Hồi giáo
media 
Chiến đấu cơ Rafale của Pháp tại Irak.REUTERS/ECPAD - Armee del'Air/J.Brunet/Handout via Reuters
 
Cho tới nay, khác với Hoa Kỳ, Pháp chỉ tiến hành các cuộc không kích vào Irak nhằm chặn đứng đà tiến của lực lượng Nhà nước Hồi giáo, nhưng nay Paris không loại trừ khả năng can thiệp cả vào Syria.
Tám ngày sau khi Pháp bắt đầu tham gia oanh kích, các chiến đấu cơ của Pháp và Mỹ chia nhau phần lớn nhiệm vụ và các mục tiêu. Không lực Hoa Kỳ liên tục oanh tạc vào các vị trí của tổ chức Nhà nước Hồi giáo ở cả Irak lẫn Syria, còn các chiến đấu cơ Rafale của Pháp chỉ nhắm vào lực lượng thánh chiến ở Irak. Tính từ ngày 15/09 cho đến nay, Pháp chỉ mới thực hiện hai vụ oanh kích và khoảng một chục chuyến bay thám thính, thấp hơn rất nhiều so với hơn 200 lần oanh kích của không quân Mỹ tính từ ngày 08/08. 
Ban đầu Paris đã loại trừ khả năng Pháp can thiệp vào Syria, nhưng theo lời Bộ trưởng Quốc phòng Jean-Yves Le Drian, vấn đề này kể từ nay đang được đặt trên bàn thảo luận. Theo AFP, những người thân cận với Bộ trưởng Quốc phòng Pháp nhấn mạnh rằng « hiện giờ chúng ta chỉ mới ở giai đoạn đầu » và hành động của liên minh quốc tế, đứng đầu là Hoa Kỳ, chắc chắn sẽ kéo dài hàng tháng.
Thật ra chính nước Pháp vào năm ngoái đã chủ trương mở các cuộc oanh kích vào Syria, nhưng Paris đã từ bỏ ý định này sau khi Washington đổi ý, không muốn can thiệp để lật đổ chế độ Bachar al-Assad. Từ đó đến nay, chính phủ Pháp rất do dự với kế hoạch tấn công vào Syria. Thứ nhất, Paris muốn được bảo đảm rằng các cuộc không kích sẽ không làm lợi cho chính quyền Bachar al-Assad. Thứ hai, những cuộc không kích phải phục vụ đúng mục tiêu mà Pháp đề ra, tức là củng cố lực lượng cho phe đối lập ôn hòa ở Syria.
Ngoại trưởng Pháp Laurent Fabius tại Liên Hiệp Quốc trong tuần này đã nhìn nhận rằng về mặt pháp lý quốc tế, không có gì ngăn cản việc can thiệp vào Syria. Ông Fabius nói rằng hiện giờ Pháp tập trung vào việc yểm trợ phe đối lập ôn hòa ở Syria, nhưng tùy theo tình hình Paris có thể thay đổi chiến lược.
Trước mắt, trên trận địa Irak, các phi công Pháp và Mỹ trao đổi với nhau những tin tức tình báo về các mục tiêu không kích vào tổ chức Nhà nước Hồi giáo. Mục tiêu chính của Pháp hiện giờ là làm suy yếu khả năng quân sự của lực lượng thánh chiến, để quân đội của Nhà nước Irak có thể chiếm thế thượng phong và giành lại toàn bộ những phần lãnh thổ đã bị mất. Chiến dịch sẽ kéo dài bao lâu là tùy thuộc vào khả năng của quân đội Irak khôi phục khả năng chiến đấu.

Đính chính một sai lầm: Không Thể Hiểu Nam Hải là Biển Trung Hoa hay Biển Nam Trung Hoa được - Phạm Cao Dương, TS

 September 27, 2014 0 Bình Luận
2014 JUNE 13 SCAB.CABBAGE STRATEGY.300
Ý chính của người viết trong bài này là quan niệm về hai nước đã song hành tồn tại từ đầu ở Đông Á là Bắc Quốc và Nam Quốc chứ không phải là một nước An Nam đối kháng với một một nước Trung Quốc văn minh và hùng mạnh hơn nằm ở giữa. Chính với quan niệm này mà tổ tiên chúng ta đã dựng nước và giữ nước từ nhiều ngàn năm trước và chúng ta vẫn tiếp nối công trình này. Cũng chính vì quan niệm này mà người Tầu không thể chấp nhận người Việt và luôn tìm cách đồng hoá va tiêu diệt. Vấn đề được đặt ra là sang thiên niên kỷ thứ ba này, liệu chúng ta còn có thể tiếp tục giữ vững được quan niệm này nữa hay không?
Danh xưng Nam Hải chỉ có nghĩa là Biển Nam, hay Biển của Nước Nam, hay Nước Nam không hề bao hàm hai tiếng Trung Hoa
Trong ngôn ngữ Việt Nam, chúng ta có một số danh xưng để chỉ Biển Đông, miền biển thuộc chủ quyền của Việt Nam. Đó là Biển Đông, Biển Trung Hoa, Biển Nam Trung Hoa và gần đây Biển Đông Nam Á hay bằng Hán Việt là Biển Nam Hải hay vắn tắt hơn, Nam Hải. Các danh xưng này đã được sử dụng và trở thành quen thuộc qua các bài học về địa lý kể từ khi chương trình Trung và Tiểu Học Việt Nam được Việt hóa, rõ hơn là từ thời Chính Phủ trần Trọng Kim qua Chương Trình Hoàng Xuân Hãn, vị Bộ Trưởng Bộ Giáo Dục và Mỹ Thuật đương thời. Trước đó là Chương Trình Pháp Việt dạy bằng tiếng Pháp. Vì được chuyển từ tiếng Pháp sang và vì ở thời đó chưa có các cuộc tranh chấp về các Quần Đảo Hoàng Sa và Trường Sa nói riêng và ở Biển Đông nói chung nên danh xưng Biển Trung Hoa, dịch từ tiếng Pháp Mer de Chine đã được sử dụng. Sau này khi tiếng Anh được dùng nhiều, ta lại có thêm danh xưng Biển Nam Trung Hoa, South China Sea, mà người ta cho là dịch từ danh xưng Nam Hải mà ra. Ở đây tôi không bàn về các danh xưng khác mà chỉ bàn về danh xưng Nam Hải và danh xưng Biển Nam Trung Hoa hay Mer de Chine hay South China Sea mà thôi.
Câu hỏi được đặt ra ở đây là tại sao từ Nam Hải , danh xưng này lại trở thành Biển Trung Hoa, Mer de Chine hay Biển Nam Trung hoa và South China Sea? Trong Nam Hải làm gì có hai chữ Trung Hoa? Nam Hải chỉ có nghĩa là Biển Nam mà thôi, làm gì có hai chữ Trung Hoa? Sở dĩ tôi đặt câu hỏi này ở đây là vì trong thời gian tôi đi dạy, tôi luôn luôn phải trả lời câu hỏi này của các học trò của tôi. Họ còn thắc mắc thêm là tại sao với một tinh thần độc lập cao mà các nhà Nho Việt Nam vốn tinh thông chữ Hán lại dùng hai chữ Nam Hải như vậy? Không lẽ các cụ lại tối dạ đến như vậy sao? Cũng xin được nhắc thêm là ngoài Nam Hải trong tiếng Hán Việt còn có thêm danh xưng Nam Dương và từ đó Nam Dương Quần Đảo tên cũ của nước Nam Dương tức Indomesia hiện tại. Nam Dương cũng chỉ có nghĩa là Biển Nam mà thôi, không hề hàm chứa Trung Hoa ở trong đó?
Truy cứu nguồn gốc của sự thêm hai chữ Trung Hoa vào Nam Hải hay Nam Dương để từ đó có Mer de Chine và South China Sea và Biển Nam Trung Hoa có thể là một đề tài riêng cho các nhà địa lý chính trị. Ở đây tôi phải nói ngay là thủ phạm nhiều phần không phải là người Á Châu và chắc chắn không phải là người Việt Nam mà là người Âu Châu khi họ mới tới vùng này. Đối với họ Nam phải là Nam của cái gì, từ đó họ thêm tiếng China hay Chine và nước Tầu vẫn là nước chính, các nước khác không quan trọng. Điều này cũng là chuyên đơn giản và hợp lý mà thôi, còn hiểu Nam chỉ là Nam thuần túy hay Nam là Nam của một xứ nằm ở giữa lại là một chuyện khác. Gọi Nam Hải là Biển Trung Hoa hay Biển Nam Trung Hoa như thế đối với người Hán, một dân tộc luôn luôn tự cao tự đại là một điều có lợi cho họ nhất là ở thời điểm có tranh chấp ở Biển Đông hiện tại. Nhưng đối với người Việt Nam thì đây là một sự hiểu lầm vô cùng tai hại, tại hại cho chủ quyền quốc gia và tai hại đối với quan niệm về tương quan giữa nước Tầu và nước ta của tiền nhân của chúng ta. Vậy chúng ta phải hiểu Nam Hải như thế nào theo ý các cụ ngày xưa?
Nam Hải chỉ có nghĩa là Biển Nam để phân biệt với Biển Bắc và rộng ra là Miền Nam với Miền Bắc, Nam Quốc với Bắc Quốc mà thôi.  
Điều này quá rõ ràng ai cũng nhận thấy . Rõ ràng không phải là theo nghĩa từng chữ mà còn theo lối nói chung của người Việt. Nam là một phương trong đông , tây, nam, bắc trong không gian sống của con người lấy chính mình làm mốc. Có Biển Nam là phải có Biển Bắc hay các biển khác. Những câu ca dao sau đây cho ta thấy điều đó:
Tìm em như thể tìm chim, Chim ăn Biển Bắc đi tìm Biển Đông
Tìm Biển Đông, tây đông chim nhạn.
Anh tìm biển cạn, thấy đàn chim bay. Tìm em bảy tám hôm nay, Hôm qua là chín, hôm nay là mười.
Rồi chuyện Trạng Quỳnh và Đoàn Thị Điểm đón sứ nước Tầu mà trước đây ai cũng biết. Ở đây người ta lại thấy có thêm Nam Bang, Nam Thổ, Bắc Quốc. Anh chàng sứ Tàu ở đây không hiểu hoặc cố tình làm nhục hay thách thức người dân Nam có mặt lúc đó, hoặc hôm trước ăn uống linh đình đã vô tình hay hữu ý “đánh bủm”. Tiếng kêu vang động đến tai mọi người. Để chữa thẹn hay nhục mạ, anh đọc một vế đối rất kiêu căng và rất đểu:
“Sấm động Nam Bang” có nghĩa là tiếng sẩm làm chuyển động nước Nam.
Ngay lập tức Trạng Quỳnh ra đứng trước mũi thuyền, đứng “tè” và đọc câu đối lại:
“Vũ qua Bắc Hải” có nghĩa là mưa qua Biển Bắc.
Đến lượt Đoàn Thị Điểm, có thể vì lịch sự, tránh cử chỉ thô lỗ, sứ Tầu chỉ đọc:
“An Nam nhất thốn thổ, bất tri kỷ nhân canh” có nghĩa là một tấc đất An Nam cũng không có lấy một người cầy tri kỷ, ý muốn chê đàn bà Việt Nam thiếu trung thành.
Đoàn Thị Điểm đọc lại ngay: “Bắc Quốc đại trượng phu, giai do thử đồ xuất” có nghĩa là các bậc đại trượng phu Bắc Quốc đều do đường ấy mà ra.
Ở đây người ta thấy An Nam chan chát đối với Bắc Quốc, An Nam đối đầu với Bắc Quốc. Nhân đây tôi lại muốn giải thích tại sao các cụ ta trước đây lại phần nào chấp nhận dùng danh xưng An Nam là danh xưng do người Tầu đặt ra thời họ còn đô hộ nước ta. Lý do rất đơn giản, là vì An Nam chỉ có nghĩa là miền Nam yên bình, không loạn lạc, trái với miền Bắc luôn luôn có loạn nên trong lịch sử không ít người Tầu đã di cư sang tị nạn và lập nghiệp ở nước ta và đã hoàn toàn trở thành người Nam hay con cháu họ trở thành người Nam, trung thành với Nước Nam. Nói cách khác An Nam là “đất hứa” đối với họ, đã dung túng họ và tên An Nam là một cái tên chẳng có gì là xấu xa, là miệt thị cả. Nếu lên án các cụ thì cũng tội. 
Trong các địa hạt sinh hoạt bình thường khác, chẳng hạn như trong địa hạt y khoa, các cụ đã phân biệt thuốc Bắc với thuốc Nam. Thuốc Bắc là thuốc dùng những dược liệu nhập cảng từ nước Tầu, được người Tầu sao, tẩm, chế biến; còn thuốc Nam thì dùng các dược liệu, các cây cỏ có sẵn ở trong nước. Chưa hết, trong việc dùng phân bón, các cụ cũng phân biệt phân bắc và phân xanh. Phân bắc là phân người. Người ta trộn lẫn phân người với tro bếp để khử mùi hôi thay vì dùng phân sống tức phân nguyên chất. Ở thôn quê miền Bắc, nhà nào cũng có một nhà xí hay cầu tiêu đào sâu xuống đất để chứa tro và phân để bón ruộng như vậy. Còn ở thành phố thì người ta dùng thùng để dưới nhà xí và có người chuyên đi thu góp gọi là “đổ thùng”. Phân Bắc quý hơn phân xanh tức phân thảo mộc hay thú vật. Ở Miền Bắc có nhiều làng chuyên nghề thu nhặt phân người rải rác khắp các đồng ruộng hay ven bờ đê. Người đọc không hiểu nguồn gốc của chữ “bắc” ở đây do đâu mà ra, có phải do người Tầu dùng trước hay không nhưng đây là một sự kiện liên hệ tới chữ bắc trong tiếng Việt và văn hóa Việt.
Bắc Quốc, Nam Quốc, không có Trung Quốc
Trên đây tôi đã đưa ra cái nhìn của quảng đại quần chúng người Việt, theo đó Nam là đối nghịch với Bắc, không có Trung ở chỗ nào cả. Vượt lên trên, ở tầm mức quốc gia thì ngay ở thời Lý Thường Kiệt ý thức về sự hiện diện của một Nam Quốc, một Nước Nam, đã tồn tại: “Nam Quốc sơn hà Nam Đế cư” để đến thời Nhà Trần với Trần Bình Trọng: “Ta thà làm quỷ nước Nam còn hơn làm vương đất Bắc.” Sau này với Nguyễn Trãi trong Bình Ngô Đại Cáo ”Sơn hà cương vực đã chia, phong tục bắc nam cũng khác”. Có điều khi nói tới nước Tầu, Nguyễn Trãi đã dùng tên các triều đại khi ông viết: “Từ Đinh, Lê Lý Trần gây nền độc lập, cùng Hán, Đường, Tống, Nguyên, hùng cứ một phương.” Tại sao vậy? Đó là vì trong lịch sử, nước Tầu đã không có quốc hiệu cho mãi đến Cách Mạng Tân Hợi 1911 mới có tên chính thức là Trung Hoa, Trung Hoa Dân Quốc rồi sau này dưới chế độ Cộng Sản là Trung Quốc, Cộng Hòa Nhân Dân Trung Quốc hay chính thức hơn Trung Hoa Nhân Dân Cộng Hòa Quốc. Trước đó người ta dùng tên của triều đại, Hán, Đường, Tống, Nguyên, Minh, Thanh, thêm chữ Đại đằng trước. Trong khi đó ngay từ thời nhà Đinh, Đinh Tiên Hoàng đã đặt quốc hiệu cho nưóc ta là Đaị Cồ Việt, rồi tới thời Lý Nam Đế là Vạn Xuân… đến thời Nhà Nguyễn là Việt Nam hay Đại Việt Nam và Đại Nam. Trở về với quá khứ xa hơn nữa, từ thời Đế Minh, Kinh Dương Vương và Họ Hồng Bàng, sự tồn tại của quan niệm hai nước Nam và Bắc cũng đã có. Câu truyện được các sách về lịch sử buổi đầu của dân tộc Việt Nam ghi lại đại khái như sau:
“Cháu ba đời Vua Thần Nông là Đế Minh đi tuần thú phương nam đến núi Ngũ Lĩnh gặp Bà Vụ Tiên lấy nhau sinh ra Lộc Tục. Lộc Tục là người có thánh đức nên được Đế Minh yêu quí lắm, muốn nhường ngôi cho nhưng Lộc Tục hết sức chối từ, xin nhường ngôi này cho anh mình là Đế Nghi. Đế Minh đành phải phong cho Đế Nghi làm vua phương Bắc và phong Lộc Tục làm Kinh Dương Vương cai trị phương Nam:
“Kinh Dương Vương lấy con gái Động Đình Quân là Long Nữ, sinh ra Sùng Lãm. Sùng Lãm lên ngôi lấy hiệu là Lạc Long Quân. Lạc Long Quân lấy Bà Âu Cơ con của Đế Lai, cháu của Đế Nghi, sinh ra một bọc trăm trứng, trứng nở thành một trăm người con trai …”
Nói tóm lại, ý thức coi mình ngang hàng với người Tầu của người Việt đã có từ rất sớm. Người Việt tự coi mình là Người Nam, nước mình là Nước Nam là Nam Quốc còn người Tầu là Người Bắc, nước Tầu là nước Bắc, là Bắc Quốc, không hề coi họ là người Trung Quốc và nước Tầu là Trung Quốc là nước nằm ở giữa và vẫn thích dùng các danh xưng người Tầu, nước Tầu, một danh xưng bình thường, không có gì là xấu, hơn là Trung Hoa hay Trung Quốc kể cả từ sau năm 1911 khi danh xưng Trung Hoa được chính thức sử dụng. Danh xưng Nam Hải cũng vậy không hề có nghĩa biển nam của một nước Trung Hoa nằm ở giữa, từ đó là biển của Trung Hoa là Mer de Chine. Cũng nên biết thêm là danh xưng Nam Hải này còn được hiểu là Nước Nam luôn. Người sử dụng Nam Hải để chỉ Nước Nam là Phan Kế Bình qua tác phẩm Nam Hải Dị Nhân Liệt Truyện của ông.
Tóm lại Nam Hải chỉ có nghĩa là Biển Nam, hay Biển của Nước Nam mà thôi. Tuy nhiên đây không phải là ý chính của người viết. Ý chính của người viết trong bài này là quan niệm về hai nước đã song hành tồn tại từ đầu ở Đông Á là Bắc Quốc và Nam Quốc chứ không phải là một nước An Nam đối kháng với một một nước Trung Quốc văn minh và hùng mạnh hơn nằm ở giữa. Chính với quan niệm này mà tổ tiên chúng ta đã dựng nước và giữ nước từ nhiều ngàn năm trước và chúng ta vẫn tiếp nối công trình này. Cũng chính vì quan niệm này mà người Tầu không thể chấp nhận người Việt và luôn tìm cách đồng hoá va tiêu diệt. Vấn đề được đặt ra là sang thiên niên kỷ thứ ba này liệu chúng ta còn có thể tiếp tục giữ vững được quan niệm này nữa hay không?
Phạm Cao Dương, TS
Những ngày đầu Thu, 2014

KHỦNG HOẢNG TRUNG ĐÔNG: IS buôn bán và cưỡng hiếp hàng nghìn phụ nữ

25/09/2014 15:08 GMT+7
TTO - Theo BBC ngày 24-9, phiến quân Nhà nước Hồi giáo (IS) đang giam giữ ít nhất 3.000 phụ nữ và trẻ em người thiểu số Yazidi ở Iraq. Họ trở thành mặt hàng buôn bán và đồ chơi tình dục của các tay súng cực đoan.


Phiến quân Nhà nước Hồi giáo (IS) đang giam giữ ít nhất 3.000 phụ nữ và trẻ em - Ảnh: BBC

BBC cho biết kể từ tháng 8, hàng chục nghìn người Yazidi đã phải trốn chạy khi lực lượng IS tấn công khu vực núi Sinjar. Rất nhiều người đã phải đến sống tạm trong các trại tị nạn, những tòa nhà đang xây dở hay thậm chí dưới chân cầu ở khu vực của người Kurd ở phía bắc Iraq.
Tuy nhiên vẫn còn hàng nghìn người khác bị mắc kẹt tại núi Sinjar. Các tổ chức nhân quyền ở Iraq cho biết phiến quân IS đang giam giữ ít nhất 4.500 người Yazidi. Trong số đó có 3.000 phụ nữ và trẻ em. Các cô gái trở thành “chiến lợi phẩm” của phiến quân IS.
Bị tra tấn và cưỡng hiếp
Chỉ một số ít người trốn thoát. Cô Adla hội ngộ với chồng tại một trại tị nạn ở thị trấn Zakho. Cô và những người khác bị bắt ở làng mình và bị IS giam giữ trong 38 ngày. “Đầu tiên tôi bị đưa đến một tòa nhà lớn ở thành phố Mosul. Ở đó đầy phụ nữ” - cô Adla buồn bã kể.
"Các cô gái bị bọn chúng nắm tóc kéo ra ngoài. Nhiều cô gái bị đánh đập và bị cưỡng hiếp tàn bạo. Thậm chí có những phụ nữ đi cùng con nhỏ, bị dí súng vào đầu và buộc phải xa rời con" “Mọi cửa sổ và cửa ra vào đều bị khóa chặt. Lính gác đứng bên ngoài 24/24. Hàng ngày bọn chúng đến chọn lựa từng người trong số chúng tôi. Các cô gái bị bọn chúng nắm tóc kéo ra ngoài”. Chính mắt Adla chứng kiến nhiều cô gái bị đánh đập và bị cưỡng hiếp tàn bạo.
Thậm chí có những phụ nữ đi cùng con nhỏ, bị dí súng vào đầu và buộc phải xa rời con. Adla không bị cưỡng hiếp do cô có thai.
“Một ngày chúng tôi quyết định phải bỏ trốn. Kể cả nếu chúng có bắt lại và giết chúng tôi thì chúng tôi thà chết còn hơn” - Adla kể.
Nhà hoạt động vì người thiểu số Iraq Khidher Domle đang mở chiến dịch thu thập thông tin về các địa điểm phiến quân IS giam giữ phụ nữ Yazidi. “Tình hình hiện tại là vô cùng nghiêm trọng, đặc biệt ở Mosul và Tal Afar - ông bức xúc - Đáng buồn là cộng đồng quốc tế không điều tra thảm họa này. Họ không tin rằng IS bắt cóc nhiều phụ nữ đến thế”.
Chuyên gia Domle cho biết phiến quân IS tập trung tấn công người Yazidi không chỉ vì muốn kiểm soát những vùng đất họ sinh sống mà bởi những kẻ cực đoan Hồi giáo Sunni này tin rằng người Yazidi là những kẻ vô đạo và báng bổ.
“Chúng cho rằng người Yazidi không có quyền gì cả và không có chỗ trong một nhà nước Hồi giáo do chúng tạo dựng. Phụ nữ Yazidi không chịu cải sang đạo Hồi trở thành nô lệ tình dục và thành những món hàng trao qua đổi lại” - chuyên gia Domle giải thích.
Mua bán cả bé gái chín tuổi

Cô Adla - người may mắn trốn thoát - kể lại thảm kịch - ẢNh: BBC

Một cô gái trẻ người Yazidi, mới ngoài 20 tuổi, kể lại cho phóng viên BBC nghe về quãng thời gian khủng khiếp khi bị phiến quân IS giam giữ và tra tấn. “Chúng đánh đập chúng tôi bằng dây thép, bỏ đói chúng tôi và bắt chúng tôi lau mặt bằng xăng” - cô gái này đau đớn nói.
“Chúng cưỡng hiếp một người bạn của tôi và cô ấy cắt gân tay tự sát. Hai người khác treo cổ trên quạt trần”. Cô gái này trốn thoát khi căn cứ của IS ở Iraq bị không kích và lang thang suốt ba ngày trước khi tìm được một nơi trú ẩn an toàn.
Dù đã tự do, cô luôn khắc khoải lo lắng cho những người còn bị giam giữ. “Chúng bán các cô gái cho tất cả những ai muốn mua, thậm chí cả những bé gái mới chín tuổi. Có những gã đàn ông mua một lúc hai, ba, thậm chí năm cô gái”. Dì của cô gái này có hai con gái nhỏ đang mất tích. “Đó là một thảm họa - bà khóc - Chúng cướp đi con gái của chúng tôi:.
Bà Vian Dakheel là nghị sĩ Iraq người gốc Yazidi duy nhất trong Quốc hội Iraq. Hiện căn nhà của bà ở Irbil đang chở che cho 30 người họ hàng mất nhà cửa. Bà Dakheel cho rằng chiến dịch can thiệp quân sự của phương Tây có thể sẽ giúp giải phóng người Yazidi.
“Chúng tôi là người thiểu số nên không có sự hỗ trợ mạnh mẽ. Chúng tôi kêu gọi sự giúp đỡ của chính phủ các nước quan tâm đến nhân quyền và nhân đạo” - bà Dakheel kêu gọi. Nhưng với gia đình của các cô gái mất tích, thời gian dành cho họ không còn nhiều.
SƠN HÀ

TRUNG ĐÔNG: Chiến binh Chechnya – Bộ óc đằng sau những chiến tích của IS

VOA
Thứ bảy, 27/09/2014
Xem
Hình ảnh từ một video cho thấy những chiến binh Chechnya, trong đó có chiến binh hàng đầu đã bị Nga tiêu diệt Doku Umarov (giữa).
Hình ảnh từ một video cho thấy những chiến binh Chechnya, trong đó có chiến binh hàng đầu đã bị Nga tiêu diệt Doku Umarov (giữa).
Mike Eckel, Fatima Tlisova, Anna Kalandadze
Washington - Trong số những quân đoàn chiến binh nước ngoài đã biến nhóm Nhà nước Hồi giáo thành tổ chức khủng bố nguy hiểm nhất thế giới, người Chechnya có vị trí nổi bật.
Họ khoe khoang chiến tích trong những video đăng trên YouTube, vẫy cờ có chữ Ả-rập nhắc tới khu vực Chechnya ở Nga bị chiến tranh tàn phá, và trong một số trường hợp để chòm râu đỏ nổi bật.
Tổng cộng có hàng trăm chiến binh từ vùng Bắc Kavkaz của Nga, nơi Chechnya tọa lạc, và những khu vực nói tiếng Nga khác, được cho là đang chiến đấu ở Syria và Iraq bên cạnh nhóm Nhà nước Hồi giáo và các nhóm có liên hệ với al-Qaeda như Mặt trận Al-Nusra.
Những chiến binh người Chechnya không phải là nhóm lớn nhất trong số hàng ngàn chiến binh nước ngoài tại Syria, nhưng họ đóng một vai trò lớn hơn bình thường. Dày dạn sau nhiều năm chinh chiến với lực lượng của Nga, nhiều người Chechnya cầm đầu những chiến tích lừng lẫy của nhóm Nhà nước Hồi giáo khắp Syria và Iraq, theo lời các chuyên gia.
Đây là chỉ dấu không mấy khả quan không chỉ cho những nỗ lực của Mỹ nhằm đẩy lui nhóm Nhà nước Hồi giáo trong tương lai gần, mà còn có thể báo hiệu một chu kỳ bạo lực mới đang dần hiển hiện ở vùng Bắc Kavkaz vốn nhiều bất ổn của Nga. Và điều này có thể là dấu hiệu cho thấy lý do vì sao Bộ Ngoại giao và Bộ Tài chính Mỹ hôm thứ Tư áp đặt thêm những biện pháp trừng phạt tài chính mới nhắm vào một số nhân vật Chechnya hàng đầu, và những đơn vị quân sự mà họ lãnh đạo.
"Tôi nghĩ đó là lý do tại sao nhóm Nhà nước Hồi giáo thành công được như vậy," ông Bill Roggio, người sáng lập Long War Journal - một website chuyên theo dõi những nhóm thánh chiến, nói. "Những chiến binh từ vùng Kavkaz, họ có kinh nghiệm chiến đấu với quân đội chuyên nghiệp là người Nga. Họ đã chiến tranh du kích hàng nhiều thập kỷ và kinh nghiệm này đang được áp dụng vào chiến trường," ông nói. "Họ có khuynh hướng rất giỏi về chiến thuật."
"Đây không phải là những người đi chiếm biệt thự của ai đó rồi ngồi quanh hồ bơi ăn kẹo Snickers. Họ là những chiến binh thứ thiệt," ông Richard Barrett, phó chủ tịch cao cấp của Soufan Group, một tập đoàn tư vấn an ninh ở New York, cho biết.
Vùng Kavkaz bình lặng
Sau hai cuộc chiến tranh mà Nga tiến hành từ năm 1994, vùng Bắc Kavkaz trở nên tương đối ổn định, không có chiến sự toàn cục và những cuộc tấn công khủng bố lớn.
Tình trạng nghèo khó, thất nghiệp, tham nhũng và vi phạm nhân quyền vẫn tràn lan khắp khu vực.
Người đàn ông trong bức ảnh không rõ ngày tháng được xác định là thủ lĩnh ly khai Chechnya Doku Umarov 
Người đàn ông trong bức ảnh không rõ ngày tháng được xác định là thủ lĩnh ly khai Chechnya Doku Umarov
Mặc dù Nga tiêu diệt thành công những chiến binh Chechnya hàng đầu như Shamil Basayev, Ibn al-Khattab, Abu Hafs al-Hudani, Abu al-Walid, Doku Umarov, các phần tử nổi dậy chưa chịu bỏ cuộc. Họ tập hợp lại lực lượng dưới một thủ lĩnh mới được cho là ở Dagestan, ngay sát Chechnya về phía đông.
Nhiều người trong số những chiến binh đó tham chiến tại Syria từ rất sớm, khi cuộc nổi dậy bùng ra vào năm 2011 biến thành một cuộc nội chiến hỗn loạn.
Một số trong số những chiến binh ít kinh nghiệm có thể đã được khuyến khích tích lũy thêm kinh nghiệm chiến trường ở Syria bởi người đứng đầu mạng lưới phiến quân Chechnya lúc đó là Doku Umarov, theo lời ông Barrett. Umarov, người sáng lập một tổ chức gọi là Tiểu vương quốc Kavkaz vào năm 2007, đã chết vào tháng 8 năm 2013, có thể là sau khi bị đầu độc.
Omar người Chechnya
Trong số những chiến binh nhiều kinh nghiệm đi tới Syria có Tarkhan Batirashvili, tên chiến đấu là Omar al Shishani. Batirashvili, một người thuộc sắc dân Chechnya, lớn lên ở một vùng xa xôi ở nước cộng hòa Gruzia (nay là Georgia), thuộc Liên Xô cũ và từng phục vụ trong quân đội Gruzia. Thậm chí có tin nói rằng ông ta từng chiến đấu chống lại lực lượng vũ trang của Nga trong cuộc chiến tháng 8 năm 2008.
Theo Bộ Tài chính Mỹ, Batirashvili năm nay đã trở thành một chỉ huy quân sự cấp cao của nhóm Nhà nước Hồi giáo và là thành viên của Hội đồng Shura, cơ quan tham vấn hàng đầu cho giới lãnh đạo Nhà nước Hồi giáo, gồm có cả thủ lĩnh al-Baghdadi.
Nhóm mà Batriashvili từng lãnh đạo, Jaish al-Muhajireen wal-Ansar (Đạo quân Người Di cư và Người Ủng hộ), hay Lữ đoàn Muhajireen, là một trong hai nhóm bị Bộ Tài chính Mỹ trừng phạt vào ngày thứ Tư.
Batirashvili "đã đảm nhận vai trò chỉ huy quân đội rất nổi bật trong những chiến dịch ở Syria của IS [Nhà nước Hồi giáo]. Ông ta rất có thể là chỉ huy hoạt động quân sự cao cấp nhất ở Syria," theo ông Charles Lister, một nhà phân tích nổi tiếng và là chuyên gia đến nghiên cứu tại Trung tâm Doha của viện Brookings. Trả lời phỏng vấn qua email, ông Lister nói: "Phần lớn những cuộc tấn công đáng chú ý của IS ở phía bên kia biên giới Syria có liên hệ bằng cách này hay cách khác với sự lãnh đạo [của Batirashvili]."
Hình ảnh do hãng truyền thông thánh chiến al-Itisam Media công bố hôm 29/6/2014 cho thấy các thành viên của nhóm Nhà nước Hồi giáo, trong đó có thủ lĩnh quân đội người Georgia Abu Omar al-Shishani (Tarkhan Batirashvili) (bên trái)Hình ảnh do hãng truyền thông thánh chiến al-Itisam Media công bố hôm 29/6/2014 cho thấy các thành viên của nhóm Nhà nước Hồi giáo, trong đó có thủ lĩnh quân đội người Georgia Abu Omar al-Shishani (Tarkhan Batirashvili) (bên trái)
Trong số những chiến công được cho là của Batirashvili, hoặc do ông ta tự nhận, là vụ chiếm giữ sân bay Minigh hồi tháng 8 năm 2013 gần thành phố Aleppo, được cho là có sự tham gia của nhiều kẻ đánh bom tự sát.
Rồi còn có Murad Margoshvili, được biết tới với cái tên Muslim al Shishani. Tin nói Margoshvili từng phục vụ trong bộ phận phòng không của quân đội Liên Xô tại Moldova và chiến đấu bên cạnh một thủ lĩnh chủ chốt trong những nhóm khủng bố Chechnya hơn một thập kỷ trước đây. Margoshvili, người đứng đầu một trung đoàn Chechnya gọi là Junud al Sham, là một trong hàng chục cá nhân bị Bộ Ngoại giao Mỹ trừng phạt hôm thứ Tư. Giống như Batirashvili, ông ta nổi bật với bộ râu dài màu đỏ.
Một video được sản xuất công phu cho thấy Margoshvili đào tạo những chiến binh, và đã được lưu truyền trên một số kênh YouTube trong những tuần gần đây.
Một đoạn video được công bố ngày 2 tháng 9 cho thấy những chiến binh nói tiếng Ả-rập đứng gần một chiến đấu cơ của Nga bị chiếm giữ tại một căn cứ không quân Syria. Những chiến binh đe dọa sẽ giải phóng vùng Kavkaz khỏi sự kiểm soát của Nga. Đoạn video có phụ đề bằng tiếng Nga.
Những rạn nứt giữa người Chechnya
Lý tưởng chiến đấu của người Chechnya tại Syria không đồng nhất; các nhóm khác nhau có những sự trung thành khác nhau, theo các chuyên gia. Và người Chechnya theo truyền thống gắn bó mật thiết với gia tộc của họ hoặc những mạng lưới đại gia đình. Do đó sự kình địch và giằng co, ở trong nước hay ngoài nước, là chuyện thường.
Ở Syria, quyết định của Batirashvili nguyện trung thành với thủ lĩnh nhóm Nhà nước Hồi giáo đã gây nên rạn nứt giữa các đơn vị người Chechnya, theo lời các chuyên gia.
Những chiến binh thuộc đơn vị cũ của ông ta, Lữ Đoàn Muhajireen, duy trì lòng trung thành của họ với Tiểu vương quốc Kavkaz, vốn có quan hệ với al-Qaida từ hơn một thập kỷ trước. Ông Lister cho rằng điều này có thể củng cố mối liên hệ của Tiểu vương quốc Kavkaz với al-Qaida trong dài hạn.
"Tôi chắc chắn rằng người Nga cũng lo lắng về điều đó như bất cứ ai," ông Barnett nói. "Những diễn biến ngoài dự liệu luôn có thể xảy ra. Khi Nhà nước Hồi giáo bị Mỹ đánh bật, có nhiều phần chắc là những chiến binh sẽ bị đẩy trở lại các khu vực khác" như Kavkaz.
"Nếu lịch sử là căn cứ để phán xét, ta không thể coi nhẹ mối nguy từ những nhóm như thế này, những nhóm từng cho thấy năng lực thực hiện những cuộc tấn công lớn trong quá khứ." nhà phân tích Bill Roggio nói.