Sujet : HUẾ ( bài viết quá bất ngờ của Nguyễn Nhân
Trí ) -NTPSL
Nguyễn Nhân Trí
Cách
đây không lâu
tôi có dịp đi
Việt Nam và
ghé ngang Huế
vài hôm dưới
tư cách một du
khách.
Đã
mấy mươi năm
rồi tôi mới
trở lại Huế.
Huế vẫn còn
cái vẻ đẹp êm
đềm của sông
Hương núi Ngự
như tôi đã
từng biết. Dân
cư, đường phố,
chợ búa, nhà
cửa tuy có
đông đúc, nhộn
nhịp hơn nhiều
nhưng tôi vẫn
còn nhận ra
cái Huế cũ
trong đầu của
tôi.
Và
dĩ nhiên khi
đến Huế thì
tôi phải đi
thăm viếng
những cung
điện và lăng
tẩm. Vì không
quen thuộc
đường đi nước
bước nên tôi
quyết định
mướn một chiếc
xe riêng và
một nhân viên
hướng dẫn tại
Trung Tâm Du
Lịch Thành Phố
để cùng đi với
tôi đến các
địa điểm trên.
Người
hướng dẫn cho
tôi là một cô
gái lanh lợi
hoạt bát
khoảng 25, 26
tuổi. Cô làm
việc rất tận
tình và vui
vẻ. Tôi nhận
thấy cô có một
kiến thức khá
vững chắc về
lịch sử triều
Nguyễn cũng
như nhiều
thắng cảnh ở
Huế.
Qua
vài câu chuyện
trao đổi, tôi
cũng được biết
thêm là tất cả
các nhân viên
hướng dẫn du
lịch của thành
phố như cô đều
phải tốt
nghiệp một
khóa học về
lịch sử và
chính trị rất
kỹ lưỡng. Cô
giải thích đó
là vì nhà nước
biết rằng phần
đông các du
khách sử dụng
hướng dẫn viên
là ngoại quốc
và “Việt
kiều”. Họ cần
“bảo đảm chất
lượng” của các
hướng dẫn viên
để có thể
“phục vụ tốt”
cho du khách.
Đến
khoảng giữa
ngày thứ hai
thì tôi đã xem
qua hết những
cung điện và
lăng tẩm mà
tôi muốn thăm
viếng. Vì tôi
mướn anh tài
xế theo
“ngày”, chớ
không phải
theo “giờ”, và
vì còn khá sớm
nên tôi có ý
nghĩ muốn tận
dụng chiếc xe
và cô hướng
dẫn viên sẵn
có để đi xem
vài chỗ khác
trong phạm vi
Huế mà tôi
chưa hề đến
bao giờ.
Một
điều mà tôi
thường liên
tưởng đến mỗi
khi nghĩ về
Huế là Tết Mậu
Thân.
Năm
1968, tôi còn
nhỏ và đang
sống ở Sài
Gòn. Tuy nhiên
cho đến bây
giờ tôi vẫn
còn nhớ rất rõ
những sự việc
đã xảy ra lúc
đó chung quanh
tôi. Tôi nhớ
mồn một những
cụm khói đen
bao phủ bầu
trời Chợ Lớn
từ các đám
cháy nhà khủng
khiếp trong
thành phố. Tôi
nhớ những
người tản cư
nằm ngủ nheo
nhóc trong
hành lang của
các nhà
thương, nhà
thờ và chùa.
Tôi nhớ những
xác người chết
nằm rải rác
trên đường phố
sình thối cả
tuần lễ không
ai đụng đến.
Và
vài tuần sau
đó lúc tình
hình đã tạm
yên ổn trở
lại, điều tôi
nhớ nhiều nhất
là những tin
tức xảy ra
trên toàn quốc
được chiếu
trên đài
Truyền Hình
ViệtNam băng
tần số 9. Phần
thời sự nổi
bật, và có lẽ
ám ảnh tôi
nhất là những
tường thuật về
các mồ chôn
tập thể ở Huế.
Trên khung máy
truyền hình 16
inch trắng
đen, hình ảnh
hàng trăm xác
người thối rữa
được moi lên
từ những bãi
chôn tập thể
trong các vùng
quê lân cận
thành phố Huế
gây ấn tượng
mạnh mẽ lên
trí óc non nớt
của tôi.
Tôi
nhớ tiếng than
khóc, nét mặt
đau đớn, ánh
mắt tuyệt vọng
của những
người lum khum
đi vạch từng
bao đựng xác
người xếp hàng
dài trên đất
để mong nhận
diện được
người thân của
họ đã bị mất
tích. Hàng
trăm xác người
được tìm thấy
dưới nhiều bãi
chôn tập thể,
hai tay bị
trói thúc ké
bằng dây kẽm,
xương sọ mang
dấu đạn hay bị
đập vỡ bằng
báng súng.
Hàng chục bãi
chôn tập thể
dần dần tuần
tự được phác
giác trong vài
tháng sau khi
quân đội đồng
minh và Việt
Nam Cộng Hòa
giành lại được
Huế.
Khi
đài truyền
hình phỏng vấn
gia đình của
các nạn nhân,
hầu như mọi
người đều kể
một câu chuyện
rất tương tự
nhau: Trong 4
tuần lễ mà
những người tự
xưng là Quân
Đội Nhân Dân
và Mặt Trận
Giải Phóng
Miền Nam chiếm
đóng Huế thì
thân nhân của
họ bị những
người cầm
quyền mới nầy
kết án là “ác
ôn” hay “có
tội với nhân
dân” và đã
“được xử lý
thích đáng”.
Những người bị
kết án đều là
những giới
chức trong
chính quyền
Việt Nam Cộng
Hòa và gia
quyến của họ,
những sĩ quan
quân đội cũng
như những
người lính
đang về nghỉ
phép ở nhà,
những nhân vật
Công giáo được
nhiều người
biết đến và
những người
“làm tay sai
cho Mỹ”.
“Xử
lý thích đáng”
có nghĩa là bị
xử tử tại chỗ
hay bị bắt dẫn
đi và không
bao giờ trở
lại.
Sau
nầy khi lớn
hơn một chút,
tôi có dịp
quen biết và
nói chuyện tận
mặt với một
vài người
chính họ đã có
thân nhân bị
mất tích ở Huế
hồi tết Mậu
Thân. Những
câu chuyện họ
kể lại rất
tương đồng với
những gì mà
tôi nhớ đã
thấy trong các
bài tường
thuật trên
truyền hình và
báo chí lúc
ấy. Một người
bạn của tôi
sau nầy kể lại
chuyện ba của
anh (một viên
chức làm việc
cho tòa hành
chính Huế) đã
lanh trí, và
may mắn, nằm
trốn luôn trên
trần nhà suốt
thời gian đó
ngay từ giây
phút biết rằng
“Việt Cộng
vào”. Và mẹ
anh đã phải
liên tục đóng
tuồng nói dối
với những
người đến nhà
nhiều lần tìm
ông rằng “ông
ấy đã bỏ mẹ
con tôi đi
theo vợ bé ở
Sài Gòn từ
trước Tết
rồi”. Anh ấy
cũng kể lại
rằng tất cả
những đồng
nghiệp với ba
anh ấy ở trong
cùng khu nhà
gia đình công
chức hành
chính Huế đều
bị bắt dẫn đi
và giết chết.
Nói
chung là trong
vòng 4 tuần lễ
Huế nằm trong
quyền kiểm
soát của quân
đội Bắc Việt
và Mặt Trận
Giải Phóng
Miền Nam,
những người
dân thuộc các
diện kể trên
bị truy lùng
rốt ráo và
giết chết.
Thật ra thì có
một số không
nhỏ cũng bị
giết không
phải vì “ác
ôn” hay “có
tội với nhân
dân” mà chỉ vì
tư thù cá
nhân. Hoàn
cảnh tranh tối
tranh sáng, ai
cầm một khẩu
AK là cầm
quyền sinh sát
trong tay. Đây
là dịp để
trang trải ân
oán cũ với
nhau.
Một
số những người
bị bắt bị dẫn
ra đấu tố rồi
xử bắn công
khai tại chỗ.
Đa số khác bị
dẫn đi thủ
tiêu mất tích.
Người ta tìm
thấy thi thể
của những
người bị dẫn
đi mất tích
nầy trong hơn
20 bãi chôn
tập thể lớn
nhỏ ở các vùng
ngoại ô của
Huế. Mỗi bãi
là một hay
nhiều hố cạn
chứa từ 5, 7
cho đến hơn
400 xác người.
Tổng cộng có
đâu khoảng gần
7000 người đã
bỏ mạng trong
4 tuần lễ đó.
Một
trong những
nơi tôi chưa
bao giờ đến
xem ở Huế, tuy
đã có nhiều
lần suy nghĩ
về, là các bãi
chôn tập thể
nầy. Tôi cũng
không rõ tại
sao tôi có ý
nghĩ muốn đến
những nơi đó.
Có lẽ tại vì
đây là một
trong những
diễn biến thê
thảm nhất
trong cuộc
chiến tranh
ViệtNam. Có lẽ
tôi chỉ muốn
đến đứng trước
cái không gian
đó để cố cảm
nhận những
khoảnh khắc mà
sự sống của
bao nhiêu con
người đã bị
tước đoạt một
cách vô nghĩa
lý bởi đồng
loại của họ.
Có lẽ tôi chỉ
muốn đối diện
với những cảm
giác rùng rợn
từ các hình
ảnh kinh hãi
trên khung
kính TV đã ám
ảnh tôi mấy
mươi năm
trước.
Tôi
biết rằng cuộc
thảm sát Tết
Mậu Thân đã
xảy ra gần nửa
thế kỷ rồi.
Đây là một
khoảng thời
gian dài đủ để
thay đổi rất
nhiều thứ.
Cảnh vật chắc
đã khác hẳn đi
rồi. Có thể
không còn mấy
ai nhớ đến
việc nầy nữa
chớ nói chi có
ai còn biết
địa điểm của
các mồ chôn
tập thể đó. Và
nhất là các
thế hệ trẻ sau
ngày miền nam
thất thủ,
chẳng hạn như
cô hướng dẫn
viên nầy của
tôi.
Tuy
vậy tôi vẫn
còn một chút
hy vọng. Tôi
biết rằng
người ViệtNam,
nhất là dân
quê, thường có
tục thờ cúng
cô hồn, nhất
là những cô
hồn chết oan
ức. Thế thì
một cuộc thảm
sát như hồi
Tết Mậu Thân
chắc sẽ còn
đôi chút dấu
tích như một
vài miếu thờ
sót lại đâu
đó. Và từ ấy
chắc sẽ có
người vẫn chưa
quên lịch sử
của các miếu
thờ nầy. Có
thể cô hướng
dẫn viên của
tôi đã có lần
nào đó nghe
người lớn tuổi
trong gia đình
kể lại về
chuyện nầy
chăng? Có thể
cô biết chỗ để
dẫn tôi đến đó
chăng?
Tôi
hỏi: “Cô có
biết chỗ những
mồ chôn tập
thể hồi Tết
Mậu Thân năm
1968 không?
Tôi muốn đi
đến đó xem.”
Cô
trả lời: “Dạ
cháu có nghe
nói. Nhưng ở
cách đây xa
lắm.” Rồi cô
nói đến một
địa danh hoàn
toàn xa lạ đối
với tôi.
Tôi
muốn biết chắc
là cô hiểu tôi
đang nói về
điều gì nên
hỏi thêm: “Cô
biết gì về
những mồ chôn
tập thể nầy?”
Cô
giải thích:
“Cháu biết
chứ. Đó là nơi
mà hồi Tết năm
1968 nhiều
người đã bị Mỹ
Ngụy giết chết
và chôn ở
đấy.”
Tôi
sựng lại, quay
qua nhìn cô
ấy. Câu trả
lời trên của
cô hoàn toàn
nằm ngoài dự
đoán của tôi.
Tôi hỏi lại:
“Ai bị ai
giết?”
Cô
ấy nhướng mắt
trả lời một
cách thông
thạo: “Thì
chú biết mà,
hồi Tết năm ấy
lính Mỹ và
lính Ngụy vào
đây giết chết
rất nhiều
thường dân và
cán bộ rồi đem
chôn họ ở mấy
chỗ đó.” Nét
mặt cô thản
nhiên, không
có dấu hiệu gì
cho thấy cô
đang không trả
lời tôi một
cách thành
thật nhất.
Tôi
hỏi lại một
cách dè dặt:
“Làm sao cô
biết rõ là
lính Mỹ Ngụy
đã giết thường
dân và cán bộ
rồi chôn họ ở
đó?”
Cô
mĩm cười, có
lẽ vì sự ngớ
ngẩn trong câu
hỏi của tôi: “Thì
cháu đã học rõ
ràng như thế
mà. Không
những ở trường
học hồi nhỏ mà
khóa đào tạo
hướng dẫn du
lịch của cháu
cũng có dạy
rất đầy đủ.
Lúc đó lính Mỹ
Ngụy vào bắn
giết rất nhiều
dân và cán bộ
rồi đem chôn
họ tập thể. Ai
cũng biết điều
đó cả.”
Tôi
lặng người đi
vài giây. Tôi
không quên
rằng một sở
trường nổi
tiếng của các
chế độ cộng
sản là tẩy não
toàn bộ từ già
đến trẻ. Tôi
cũng không
quên mình chỉ
là một du
khách (và tệ
hơn nữa, chỉ
là một “Việt
kiều”) đang ở
trong một lãnh
thổ nằm dưới
một chính
quyền cộng
sản. Tôi quyết
định không tra
gạn thêm về
vấn đề nầy nữa
vì chỉ vô ích
mà thôi. Cô
gái ấy đã giải
thích rất rõ
ràng: trường
học đã dạy như
vậy, khóa đào
tạo cũng đã
dạy như vậy,
ai cũng biết
điều đó. Từ
ngày sinh ra
(mấy chục năm
sau khi diễn
biến đó xảy
ra) cô đã được
dạy bảo như
vậy. Không có
lý do gì cô
nghi ngờ điều
đó. Không có
lý do gì tôi
có thể làm
thay đổi sự
hiểu biết đó
của cô.
Hôm
ấy tôi không
nhờ cô hướng
dẫn viên dẫn
đến những chỗ
chôn tập thể
ấy. Một phần
vì khi hỏi
thêm vào chi
tiết, tôi nhận
thấy cô thật
ra không biết
rõ chính xác
các địa điểm
đó ở đâu. Một
phần vì tự
nhiên tôi cảm
thấy “cụt
hứng”. Hay nói
đúng ra là tôi
cảm thấy thất
vọng một cách
bất ngờ và gần
như là vô lý
do.
Tôi
vẫn biết lịch
sử là sản phẩm
của kẻ chiến
thắng. Tuy vậy
khi nghe cô
hướng dẫn viên
giải thích về
lịch sử của
các mồ chôn
tập thể thì
tôi không khỏi
bực bội trong
lòng. Dĩ nhiên
là tôi không
để lộ điều nầy
ra cho cô ấy
biết. Việc đó
không cần
thiết và không
có lợi cho
tôi. Tôi chỉ
quyết định
không đi tiếp
nữa và trở về
khách sạn sớm
hơn dự định.
Một
câu chuyện dù
là phản sự
thật và vô lý
đến đâu nhưng
nếu những
người nắm
quyền lập đi
lập lại đủ
nhiều lần, và
nếu không ai
được phép phản
đối, thì câu
chuyện đó dần
dần sẽ được
công nhận là
“đúng” và
“thật”. Tuy đã
không liên
quan đến vấn
đề nầy trực
tiếp, chính
tôi đã mắt
thấy tai nghe
những dữ kiện
rõ rệt đủ để
kết luận ai đã
gây ra các vụ
thảm sát đó ở
Huế. Chỉ cần
nhìn vào 2
điều sau đây:
1/ Việt Cộng
chiếm giữ Huế
4 tuần, ngay
sau khi quân
đội VNCH giành
lại Huế thì
người ta tìm
ra các mồ chôn
tập thể đầy
xác chết đã
thối rữa nhiều
ngày; 2/ Những
người bị giết
đều là nhân
viên quan chức
đương thời của
VNCH, thân
nhân của họ đã
nhận diện ra
xác chồng,
cha, anh, em
của họ. Chỉ
hai điều trên
cũng đã đủ cho
thấy quân đội
Mỹ và VNCH
không thể nào
là thủ phạm
của các vụ tàn
sát trên.
Câu
chuyện “hồi
Tết Mậu Thân
quân đội Mỹ
Ngụy vào Huế
tàn sát nhiều
người dân và
cán bộ rồi
chôn họ trong
những hố tập
thể” đã được
tạo dựng lên
và giảng dạy
một cách có hệ
thống cho
những người
Huế trẻ, nhất
là những người
cần thiết. Tôi
nhớ lời cô gái
hướng dẫn viên
du lịch của
tôi đã nói:
họ
phải “học lịch
sử và chính
trị kỹ lưỡng”
vì họ giao
dịch với “du
khách ngoại
quốc và Việt
kiều”.
Câu
chuyện trên đã
trở thành một
kiến thức của
thế hệ trẻ và
sẽ được truyền
bá cho mọi
người khác mãi
mãi về sau.
Những nhân
chứng của cuộc
thảm sát đó đã
mấy mươi năm
nay không thể
và không dám
lên tiếng cải
chính. Chỉ
cần vài mươi
năm nữa thì
những nhân
chứng nầy sẽ
dần dần chết
mất cả. Câu
chuyện thật sự
xảy ra như thế
nào cũng sẽ
chết theo với
họ và không
còn ai bao giờ
biết đến nữa
cả.
Chuyến
đi thăm Huế
của tôi nói
chung là mang
đến nhiều kỷ
niệm đẹp.
Trừ
việc kể trên.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét