Stephen Norris (Chuyên gia phân tích - Control Risks Group) - Chỉ
riêng vụ bắt ông Kiên không thôi có lẽ không báo hiệu sự sụp đổ nhanh
chóng của ông Thủ tướng. Điều đáng quan sát là sau ông Kiên liệu có thêm
các vụ bắt giữ nào trong những tuần/tháng tới đây hay vụ ông Kiên chỉ
được dùng như cây gậy mà các đối thủ của Thủ tướng dùng để buộc ông bỏ
bớt quyền lực...
*
Hiện vẫn còn sớm để đưa ra kết luận rõ ràng nào về chuyện có động cơ
chính trị nào đằng sau vụ bắt ông Nguyễn Đức Kiên dựa vào những thông
tin ít ỏi đang được cung cấp nhỏ giọt.
Nếu chúng ta nhìn vào tiểu sử của ông, hay những gì chúng ta biết về
tiểu sử đó, ông Kiên không phải là người xa lạ với các tranh cãi.
Ông đã bị cáo buộc về những vụ làm ăn mờ ám trong quá khứ và đã bất đồng với nhiều cá nhân và tổ chức có quyền lực.
Do vậy có khả năng ông Kiên đã chọc vào ai đó có quan hệ ở cấp cao và vụ
này không liên quan trực tiếp tới chính trị hay quan hệ của ông với Thủ
tướng Nguyễn Tấn Dũng.
Mặc dù vậy, các cáo buộc hiện tại có vẻ khá nhẹ và cách bắt giữ ông khá
đáng ngạc nhiên và bởi vậy cách giải thích hợp lý hơn có thể là ông Kiên
là nạn nhân của cố gắng nhằm làm suy yếu Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng.
Ông Kiên có liên hệ với Thủ tướng và một số nguồn nói rằng ông là một
trong số những người giàu có nằm ngoài chính phủ làm ăn với các cộng sự
của Thủ tướng trong nhiều dự án lớn, kể cả một số dự án gây tranh cãi,
bao gồm cả các hoạt động sáp nhập trong ngành ngân hàng.
Người ta cũng đồn rằng vụ bắt giữ ông đã được giữ bí mật tới phút chót
và một phần của bộ máy an ninh và các bộ trưởng nội các có quan hệ với
Thủ tướng đã không được thông báo nhằm tránh sự can thiệp vào quá trình
bắt giữ.
Nếu đúng vậy, người thông qua vụ bắt giữ có lẽ muốn đạt được hai mục tiêu:
1. Tìm thấy tì vết của ông Kiên có liên quan tới Thủ tướng hay gia đình
ông và dùng nó để hạ uy tín của ông Dũng, vốn đã bị hoen ố sau vụ
scandal Vinashin và hoạt động yếu kém của khu vực doanh nghiệp nhà nước
nói chung. Nếu các đối thủ có thể biến ông Dũng thành biểu tượng của
tham nhũng, họ có thể toan đẩy ông khỏi ghế thủ tướng và lấy lại tính
chính danh đã hoen ố của Đảng Cộng sản trong việc chống tham nhũng.
2. Ngăn cản những nhân vật giàu có từ khu vực tư - và thậm chí cả chính
trị gia - có liên hệ với ông Dũng bằng cách cho thấy rủi ro của mối quan
hệ và như thế giảm được quyền lực và ảnh hưởng của ông Dũng.
Trong tình huống này, vụ bắt ông Kiên có thể được xem là diễn biến mới
nhất trong cuộc tranh giành quyền lực giữa Thủ tướng Dũng và các đối thủ
đứng đầu Đảng Cộng sản, một cuộc chiến mà việc dùng các cuộc điều tra
tham nhũng để loại bỏ đồng minh của đối phương và sử dụng truyền thông
nội địa một cách chiến thuật là chuyện không có gì xa lạ.
Thỏa hiệp mới
Chỉ riêng vụ bắt ông Kiên không thôi có lẽ không báo hiệu sự sụp đổ nhanh chóng của ông Thủ tướng.
Điều đáng quan sát là sau ông Kiên liệu có thêm các vụ bắt giữ nào trong
những tuần/tháng tới đây hay vụ ông Kiên chỉ được dùng như cây gậy mà
các đối thủ của Thủ tướng dùng để buộc ông bỏ bớt quyền lực.
Khả năng thứ hai này có vẻ hợp lý hơn và có lẽ sẽ lại có một đơn thỏa
hiệp mới trong đó Thủ tướng chuyển một số quyền uy cho đối thủ nhưng vẫn
tại nhiệm.
Các đối thủ của ông có lẽ không đủ số đông trong Bộ Chính trị để buộc
ông ra đi hoặc không có người sẵn sàng thay thế. Trước mắt có nhiều khả
năng ông Dũng vẫn tại nhiệm.
Cuộc đấu đá nội bộ này chắc chắn có ảnh hưởng tới tình hình kinh tế, chủ
yếu vì những tranh cãi chính xoay quanh việc làm sạch hệ thống ngân
hàng nợ nần chồng chất cũng như cải cách doanh nghiệp nhà nước.
Việc cải cách ngân hàng đã bị trì hoãn từ lâu, nhiều hạn chót đã bị lỡ
và nó cho thấy sự thiếu nhất quán trong chính sách kinh tế vĩ mô vốn gây
ra tình trạng khó vay vốn và ảnh hưởng tới các doanh nghiệp tư nhân.
Vụ bắt ông Kiên có vẻ phát tín hiệu cho thấy hiện vẫn chưa có sự đồng
thuận trong số các lãnh đạo cao cấp về cách giải quyết vấn đề trong hệ
thống ngân hàng (và cải cách kinh tế nói chung) và kết quả sẽ là bất ổn
về chính sách kinh tế trong tương lai.
Bài viết gửi BBC của tác giả đang làm việc ở Singapore cho một công ty tư vấn rủi ro về chính trị và an ninh.

Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét