15/10/12 | Tác giả: Đoàn Thanh Liêm
Tôi chưa bao giờ được gặp nhà giáo nhà văn Phạm Duy Khiêm (1908 –
1974), mà sau này vào năm 1954 – 55 ông đã làm Đại sứ của Việt Nam tại
Pháp. Từ lâu, tôi được nghe đến danh tiếng ông Khiêm là người Việt Nam
đầu tiên có văn bằng Thạc sĩ chuyên về bộ môn Văn phạm tiếng Pháp, mà có
người gọi là “Trạng Mẹo” ( Mẹo = Văn phạm). Ông nổi tiếng là người có
tài viết văn bằng tiếng Pháp rất trôi chảy và ông chỉ cộng tác với học
giả Trần Trọng Kim trong việc biên sọan cuốn Văn phạm Việt nam – đó là
cuốn sách duy nhất ông viết bằng tiếng Việt.
Hồi còn theo học ở bậc trung học tại Hanoi trước năm 1954, thì tôi có
được đọc cuốn “Légendes des Terres Sereines” (Những Truyền thuyết từ
Miền Đất Thanh Bình) của ông Khiêm viết từ năm 1941 và mới được tái bản ở
Pháp vào năm 1951 – 52. Sách kể lại các chuyện cổ tích như Trầu cau,
Thiếu phụ Nam Xương, Trương Chi & Mỵ Nương v.v… bằng một giọng văn
mạch lạc, đơn sơ trong sáng – thật dễ hiểu và lôi cuốn cho lớp học sinh
chúng tôi thời đó. So sánh với hai tác giả người Việt cũng viết bằng
tiếng Pháp hồi trước năm 1945 là quý ông Nguyễn Mạnh Tường và Nguyễn
Tiến Lãng, thì lối viết của ông Khiêm hấp dẫn đối với chúng tôi hơn
nhiều.
Vào cuối năm 1974, tại Saigon chúng tôi được nghe là Thạc sĩ Phạm Duy
Khiêm đã tự sát và từ giã cõi đời ở bên Pháp. Báo chí hồi đó có đưa ra
nhiều chi tiết về sự việc xung quanh biến cố này, nhưng lâu ngày rồi tôi
cũng không còn nhớ rõ về câu chuyện đó nữa. Vào năm 2004, nhân dịp kỷ
niệm năm thứ 30 kể từ ngày ông qua đời, tạp chí Thế kỷ XXI ở California
có cho đăng một số bài do nhiều tác giả viết về nhà văn Phạm Duy Khiêm,
trong đó có cả bài của nhạc sĩ Phạm Duy là bào đệ của ông. Và qua
internet, ta cũng có thể đọc được nhiều bài viết về ông nữa.
Nhưng tôi đặc biệt chú ý đến chứng từ của giáo sư Raymond Aron (1905 –
1983) là một vị đại sư nổi danh ở Pháp viết trong cuốn Hồi ký nguyên
tác bằng tiếng Pháp với nhan đề là : “ Mémoires : 50 ans de Réflexion
Politique” xuất bản năm 1983 và bản dịch sang Anh ngữ với lời nói đầu
của Henry Kissinger được xuất bản năm 1990 tại Mỹ. Hiện trong tay tôi,
thì chỉ có bản dịch Anh ngữ này. Vì thế, tôi xin trình ra đây phóng ảnh
của trang bìa và của một đọan trong trang 392 của bản tiếng Anh này với
nhan đề như sau:
* Raymond Aron : Memoirs – Fifty Years of Political Reflection *
do nhà xuất bản Holmes & Meier ấn hành năm 1990 tại New York & London.
do nhà xuất bản Holmes & Meier ấn hành năm 1990 tại New York & London.
Giáo sư Aron viết trong đọan văn nói trên như sau: “Thật ra, cuộc tấn
công dịp Tết (Mậu Thân) là một sự thất bại về phía Việt cộng. Chẳng có
nơi nào mà dân chúng lại hưởng ứng đi theo “những chiến sĩ tự do”
(Nowhere did the population join the “freedom fighters”).
Những người chiến sĩ đó đã phạm vào những hành động không thể tha thứ
được. Họ bắt buộc các nạn nhân phải đào những con hố mà họ đảy hàng
trăm những viên chức và người có tên tuổi của kinh đô Huế để chôn vùi
vào trong đó. Bạn của tôi, Phạm Duy Khiêm vốn là vị Đại sứ của miền Nam
tại Paris vào năm 1954, thì có phổ biến thông qua thông tấn AFP vào ngày
13 tháng Tư năm 1968 một bản tường trình đày vẻ phẫn nộ (an indignant
report) về cung cách đối xử của Việt cộng trong những vùng mà họ kiểm
sóat được trong một số ngày.”Những vị trí thức đó đã không hề ngó ngàng
gì đến số phận của những viên chức bình thường, những nhân viên vô tội
của chính quyền và gia đình của họ, những quân nhân đang nghỉ phép,
những linh mục công giáo người Pháp, những giáo sư người Đức cùng với vợ
của họ đều bị chôn sống (vào khỏang 300 người), hay bị giết sau khi bị
cắt chân tay và bị tra tấn đủ kiểu (vào khỏang 700 người), đôi khi còn
bị trói chung với nhau bằng giây kẽm gai nữa.” Bản tường trình này đã bị
rơi vào sự dửng dưng và quên lãng…”
(Ghi chú: Lúc đó thì tại Stockholm thủ đô của Thụy Điển đang có một
thứ Tòa án có tên là Bertrand Russell Tribunal để tố cáo “tội ác của Mỹ
trong chiến tranh Việt nam “. Và phong trào phản chiến đang rầm rộ sôi
nổi ở Mỹ cũng như ở Tây Âu nữa. Nên Đại sứ Khiêm mới phải đề cập đến
“những nhà trí thức đó” với một sự phẫn nộ.)
Nếu ta để ý đến sự kiện là chỉ vào cuối tháng Hai năm 1968, thì quân
đội Bắc Việt mới bị đánh bật ra khỏi cố đô Huế và chỉ sau đó ít lâu thì
các thông tin về cuộc Thảm sát kinh hòang hồi Tết Mậu thân mới được đưa
ra một cách rõ ràng chính xác. Và như giáo sư Aron thuật lại ở trên là
vào ngày 13 tháng Tư năm 1968, ông Khiêm lúc đó chỉ là một công dân bình
thường – nhưng vì ý thức được trách nhiệm của một vị thức giả mà ông đã
phải công bố ngay tức khắc cho thế giới biết đến vụ tàn sát kinh hòang ở
Huế lúc đó.
Sự kiện rõ rệt này tôi chưa thấy có tài liệu nào của người Việt nói
đến. Vì thế, tôi xin trích thuật ra đây để trước hết góp phần bổ túc cho
“Hồ sơ Thảm sát tại Huế hồi Tết Mậu Thân 1968” có thêm được một chi
tiết khả tín nữa. Và sau là để tỏ lòng biết ơn đối với Đại sứ Phạm Duy
Khiêm vì sự đóng góp quý giá của ông trong việc lưu ý cho công luận thế
giới biết rõ hơn về cái tội ác tầy trời đó của người cộng sản đối với
người dân vô tội ở Huế thời đó.
Tôi hy vọng sẽ có nhà nghiên cứu sưu tầm được tòan văn “Bản Tường
Trình công bố vào ngày 13 tháng Tư năm 1968 của Đại sứ Khiêm được gửi
qua thông tấn AFP của Pháp” như giáo sư Raymond Aron đã trích thuật lại
trong cuốn Hồi ký của mình.
Quả thật, trong giới trí thức của chúng ta lúc nào cũng vẫn có những con người có lòng thương cảm và sự ngay thẳng để tố cáo những sự tàn bạo độc ác xảy ra đối với các nạn nhận vô tội là đồng bào ruột thịt của mình – như trường hợp của Đại sứ Phạm Duy Khiêm được ghi lại trong bài này vậy.
Quả thật, trong giới trí thức của chúng ta lúc nào cũng vẫn có những con người có lòng thương cảm và sự ngay thẳng để tố cáo những sự tàn bạo độc ác xảy ra đối với các nạn nhận vô tội là đồng bào ruột thịt của mình – như trường hợp của Đại sứ Phạm Duy Khiêm được ghi lại trong bài này vậy.
San Clemente California, Mùa Trung Thu Nhâm Thìn 2012
© Đoàn Thanh Liêm
© Đàn Chim Việt
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét