Việt-Long- RFA
2014-02-20
Cảnh sát Bangkok cứu cấp đồng đội bị bắn trọng thương, 18 tháng 2, 2014
Video capture
Hai trong ba cuộc biểu tình trên ba lục địa bùng nổ thành bạo lực
nghiêm trọng vào hôm thứ ba và thứ tư, 18-19 tháng 2, 2014. Nặng nhất là
ở Ukraine, 25 người thiệt mạng trong ngày thứ ba, sang thứ tư thêm ít
nhất 70 người chết, hằng ngàn người bị thương đang được chữa trị.
Tại Thái Lan 5 người chết, 65 người bị thương, và ở Venezuela, cảnh
sát giải tán biểu tình gây 1 người chết, khiến tổng số thiệt mạng tại
Caracas lên tới 4 người trong hai tuần nay; lãnh tụ phe chống chính phủ
ra trình diện cảnh sát để bị giam chờ ra tòa.
Những nguyên do khác nhau
Ba cuộc chống đối của người dân với các chính phủ hiện nay còn đang
diễn tiến nhưng không phát khởi cùng một thời gian, và có những lý do
khác nhau.
Người dân Ukraine phản đối chính phủ Yanukovich từ khi vị Tổng thống
này bất ngờ hủy bỏ quyết định ký hiệp ước thương mại với EU, một hiệp
ước được thương thảo trong nhiều năm trời, để quay về quỹ đạo kinh tế,
chính trị của Liên Bang Nga, sau khi Tổng thống Putin đề nghị khoản vay
nhẹ lãi 15 tỉ đô la và giảm 33% giá hơi đốt cho Ukraine.
Sự chống đối ở Kiev nhắm vào chính sách đối ngoại. Người dân ủng hộ
chính sách liên kết với EU để thoát khỏi ảnh hưởng của Nga sau khi
Ukraine, là nước cộng hòa lớn nhất trong Liên bang Xô Viết, tách khỏi
Liên Xô trong thập niên 1990.
Công trường Độc lập, Kiev,sau đêm thứ năm. 70 người chết, 500 bị thương - Video capture
Trong khi đó phe áo vàng gồm thành phần trung lưu của Thái Lan, chống
chính phủ Yingluck Shinawatra là vì chính sách đối nội Venezuela bất ổn
cũng vì chính sách đối nội, nhưng phe chống đối gồm toàn thanh niên,
sinh viên, đòi hỏi được bảo đảm an ninh tốt hơn, chấm dứt tình trạng
khan hiếm và đòi quyền tự do ngôn luận được bảo đảm.
Ở Thái Lan phe chống đối lặp lại chiến thuật của phe thân chính phủ
Shinawatra cách đó mấy năm trước. Phe ủng hộ chính phủ Shinawatra,
thường gọi là phe áo đỏ, chiếm những khu phố trung tâm và công trường
chính của thủ đô Bangkok trong nhiều tháng và sau cùng bị giải tán đẫm
máu. Nhưng lần này phe áo vàng, chống chính phủ Yingluck Shinawatra, bao
vây và chiếm giữ nhiều cơ sở chính phủ, kể cả tòa nhà chính phủ nơi Thủ
tướng và nội các làm việc hằng ngày, đòi lập Hội đồng nhân dân các cấp
thay cho hệ thống hành pháp.
Ở Ukraine những người chống đối có vẻ thi hành chiến thuật thường
dùng trên thế giới, gần nhất là ở Ai Cập, Bắc Phi, cả Thái Lan nữa, là
biểu tình chiếm giữ các công trường trung tâm thủ đô, đòi tổ chức bầu cử
lại. Nhưng sau ngày đẫm máu hôm thứ ba, đêm thứ tư cảnh sát võ trang
tác chiến tấn công khu vực người biểu tình chiếm giữ, gây thiệt mạng ít
nhất 60 người. 67 cảnh sát bị bắt giữ làm con tin.
Riêng ở Venezuela thì phía chính quyền chiếm ưu thế hơn, vì có những
thành phần thân chính phủ cũng biểu tình đối kháng với phe chống chính
phủ. Sau khi lãnh tụ của họ nạp mình cho cảnh sát và bị giam giữ thì họ
vẫn tiếp tục cuộc chống đối.
Lý do bùng nổ
Các bên liên quan đến những cuộc biểu tình đó có vẻ như đã tự kiềm
chế từ mấy tháng nay, từ khi tình trạng bất ổn bắt đầu ở Thái Lan và
Venezuela hồi tháng 9 năm ngoái, nhưng vì sao hôm qua ở Bangkok và Kiev
đã bùng nổ thành bạo lực chết người?
Tại Thái Lan thì cảnh sát đã tự kiềm chế nhiều hơn là phía người biểu
tình, nhờ chính phủ ra lệnh không sử dụng võ lực hay vũ khí sát thương
để đàn áp, giải tán. Nhưng hàng ngàn người áo vàng đã đi chiếm hầu hết
các cơ sở chính phủ để làm tê liệt hoạt động công quyền, trong lúc cảnh
sát phải nhẹ tay. Họ chỉ tự kiềm chế ở chỗ không bạo động và đập phá
tài sản công.
Cảnh sát phản ứng với người biểu tình - Video capture
Tuy nhiên hôm thứ ba khi cảnh sát được lệnh giải tán những người
chiếm giữ tòa nhà chính phủ, những người này tấn công bắn chết 1 cảnh
sát, ném lựu đạn nổ, do đó phía công lực đã phản ứng và gây thiệt mạng 4
người biểu tình, 65 người bị thương. Hôm nay tình hình bạo động đã lắng
dịu tuy phe chống đối vẫn tiếp tục chiếm giữ nhiều cơ sở công quyền.
Thủ tướng Yingluck phải đối diện với cuộc điều tra của Ủy Ban chống Tham
nhũng Thái Lan, vì đã không có biện pháp bài trừ tham nhũng trong chính
sách mua gạo giá cao cho nông dân. Nông dân lại kéo máy cày về Bangkok
để đòi nợ chính phủ vì chưa trả tiền gạo giá cao cho họ, trong lúc cuộc
chống đối đang làm giảm đáng kể tỉ lệ tăng trưởng kinh tế của Thái Lan.
Ở Ukraine khi thêm nhiều người xuống đường chống lại luật cấm biểu
tình, tràn vào công trường Độc lập, thì cảnh sát ra tay đàn áp, bắt bớ,
gây thương vong nặng nề. Suốt đêm thứ ba thanh niên biểu tình ném đá,
bắn đá bằng súng hơi, ném chai xăng vào cảnh sát. Cảnh sát bắn lựu đạn
hơi và hơi cay nhưng không phá vỡ được hàng rào chướng ngại vật do người
biểu tình dựng để chiếm giữ công trường. Qua ngày thứ tư chính phủ công
bố thỏa thuận ngưng chiến do hai bên thương lượng và đồng ý, cam kết
không giải tỏa những khu vực công trường do người biểu tình chiếm giữ.
Nhưng chỉ mấy giờ đồng hồ sau xung đột tái phát. Cảnh sát trang bị vũ
khí tác chiến tấn công cứ địa của đoàn biểu tình, nói là bị phe biểu
tình bắn đạn thật gây thương vong. Ít nhất đã có thêm 100 người thiệt
mạng, 500 người bị thương, 67 cảnh sát bị bắt sống làm con tin.
Khi đông đảo người dân chống đối một chính sách của chính phủ mà
chính phủ tin là chính sách đúng đắn và cương quyết bảo vệ nó, xung đột
đầm màu tất yếu phải xảy đến.
Lực lượng quần chúng phải có chính nghĩa rõ ràng, cụ thể, số đông mới
dám liều thân mong thay đổi tuong lại đất nước và xã hội của họ. Dù
vậy, ngay trong mọi thể chế chính trị gọi là dân chủ trên thế giới hiện
nay, quần chúng cũng không thể quyết định được thắng lợi bằng những biện
pháp hoà bình, nếu chính phủ đương quyền nắm chắc được quân đội, cảnh
sát, các lực lượng an ninh. Khi đó dân không còn được "làm chủ".
Yếu tố "từ bên ngoài"
Ở Thái Lan thì hầu chắc là tình hình bất ổn phát khởi do chính sách
nội trị, không liên quan đến một nước ngoài nào, nhưng ở Ukraine thì
chính sách đối ngoại của chính phủ Kiev đã gây chống đối.
Biểu tình ở Caracas, Venezuela.- Courtesy of cbc.ca
Nga nhất quyết chống lại việc Ukraine (dưới thời Tổng thống
Tymoshenko) xin gia nhập NATO, và chính phủ Yanukovich tiếp tục đàm phán
với EU về việc gia nhập EU và NATO. Nga thậm chí còn ngầm ý đe doạ
dùng vũ lực để ngăn cản Ukraine rơi vào Liên Minh châu Âu, đồng thời lên
án việc Liên Minh châu Âu thúc đẩy thỏa ước liên hiệp giữa Ukraine với
Liên Âu, cho là bất ổn diễn ra vì chính sách đó.
EU bác bỏ điều này, và lên án Nga dùng áp lực kinh tế tài chính để
níu giữ Ukraine. Các ngoại trưởng Liên Âu hôm thứ ba họp đề nghị có biện
pháp mạnh với Tổng thống Yanukovich, sang thứ tư đã đến Kiev nói chuyện
với Tổng thống Yanukovich và lãnh đạo đối lập, qua ngày thứ năm còn làm
việc tiếp ở thủ đô Ukraine. Đặc sứ của Tổng thống Nga cũng đến Kiev
trong ngày thứ năm, nói là giúp làm trung gian thương lượng giữa chính
phủ với đối lập. Các quốc gia Đông Âu thân phương Tây ngỏ ý muốn Tổng
thống Yanukovich từ chức để tái tuyển cử.
Tại Venezuela Tổng thống Nicolas Maduro gọi đích danh Hoa Kỳ là xúi
giục và yểm trợ chống đối, trục xuất các nhà ngoại giao Mỹ khỏi
Venezuela. Nhưng Mỹ tất nhiên bác bỏ điều đó, nói rằng những đòi hỏi đó
chỉ là ý nguyện của người dân.
Triển vọng giải quyết?
Không có triển vọng nào ở Thái Lan, khi các lực lượng chính trị đối
lập nhất quyết đòi Thủ tướng Yinluck từ chức bằng phương pháp biểu tình
làm tê liệt hoạt động công quyền. Thủ tướng đã giải tán chính phủ và tổ
chức tái bầu cử nhưng phía chống đối vẫn chống cả bầu cử lẫn hoạt động
hòa giải, họ đòi chính phủ phải từ chức và nhượng quyền cho các Hội đồng
nhân dân! Điều này không hề có trong hiến pháp Thái Lan.
Phe áo vàng của giai tầng trung lưu Thái Lan tin rằng chính phủ và
Hoàng gia không ưng ý với các chính phủ do gia đình Shinawatra lãnh đạo.
Dường như họ cố làm cho chính phủ bị dồn vào đường cùng, phải dùng vũ
lực đàn áp đẫm máu, để quân đội có cớ nhảy vào đảo chính, tổ chức bầu cử
lại, như hồi năm 2006. Năm 2010 quân đội cũng ủng hộ chính phủ Abhisit
Vejajiva đàn áp biểu tình khi phe áo đỏ chiếm giữ Bangkok.
Phe áo vàng tìm cách khiến quân đội có lý do can thiệp, hoặc kéo dài
bất ổn triền miên không lối thoát, kinh tế Thái Lan từ suy trầm bước
sang suy thoái, Thủ tướng Yingluck Shinawatra buộc lòng phải từ chức. Vì
vậy tình hình sẽ còn bất ổn, khi nào bà Thủ tướng Yingluck còn giữ
quyền lãnh đạo.
Ở Ukraine cũng khó có triển vọng giải quyết cuộc chống đối trong vòng
trật tự, với hai thế lực nước ngoài giằng co xứ Ukraine về phía mình.
Ukraine với 45 triệu dân, nước cộng hòa lớn nhất trong các cộng hòa
thuộc Liên Bang Xô Viết, có lịch sử rất gần gũi với nước Nga, vị trí địa
lý lại như một đầu cầu giữa Liên Bang Nga với Liên Âu.
Phải cạnh tranh với châu Âu là điều tất yếu trong chính sách của
Moscow, Nga không thể để Ukraine đứng vào Liên Minh châu Âu. Để như vậy
chẳng khác gì dung dưỡng kẻ thù ngay trước cửa. Tuy khuynh hướng liên
minh với châu Âu chiếm đa số ở Ukraine , người ta cho rằng người Nga sẽ
cương quyết giữ chặt thành trì này của mình, có thể dùng mọi
Khối Liên Minh châu Âu năm 2013. Các quốc gia tô màu xanh là thành viên EU - Courtesy of Wikipedia
biện pháp để thực hiện mục đích đó, một khi chính phủ như Yanukovich phải chịu áp lực cả từ ngoài lẫn trong để ngả sang Tây Âu.
"Cổng thành" hướng Tây
EU đã lôi cuốn hầu hết các nước Đông Âu, trong đó có nhiều quốc gia
thuộc Liên Bang Xô Viết trước đây, và EU tđã rở thành một liên minh 28
quốc gia từ năm 2013. Czech, Estonia, Hungary, Latvia, Lithuania, Malta,
Poland, Slovakia, Slovenia kéo nhau gia nhập EU năm 2004. Tháng giêng
2007 đến lượt Romania, Bulgaria. Tháng 7, 2013, Croatia trở thành hội
viên thứ 28, mới nhất, của Liên Minh châu Âu.
Nhìn qua bản đồ người ta thấy ngay phía chính tây nước Nga chỉ còn
hai "thành trì" Belarus và Ukraine sát nách. Phía Tây bắc là Phần lan,
trải dài xuống Estonia, Latvia, Lithuania đều đã theo EU. Xuôi xuống Tây
nam, bên kia bờ Hắc Hải, Thổ Nhĩ Kỳ đang muốn vào NATO. Georgia đầy thù
nghịch, quanh sang phía nam là các quốc gia Hồi giáo Trung Á bây giờ
còn tử tế nhưng chưa biết lúc nào quay lưng.
Tuy nhiên câu hỏi là Moscow có giữ được Ukraine không, giữ được bao
lâu, khi hầu hết các dân tộc Đông Âu, Trung Âu xung quanh Nga đều không
còn muốn "ngồi chung thuyền" với Moscow cả về kinh tế lẫn chính trị.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét