Âu Châu hiện đang trên con đường giảm phát deflation. Dấu hiệu rõ ràng nhất là ngày thứ năm 5 tháng 6 vừa qua, Ngân Hàng Trung Ương Âu Châu tuyên bố sẽ bắt đầu cho lãi xuất trở thành âm, negative interest rate, đối với các ngân hàng của Âu Châu để tiền tại Ngân Hàng Trung Ương. Đây là việc làm không tiền khoáng hậu của bất kỳ một ngân hàng trung ương nào, chưa bao giờ được dùng trên căn bản một thị trường lớn lao như của Âu Châu. Ngay chính Ngân Hàng Trung Ương Federal Reserve Bank của Hoa Kỳ cũng chưa dám xử dụng đến phương thức này!
Lý do là vì khi phải xử dụng đến cách cho lãi xuất thành âm, có nghĩa Ngân Hàng Trung Ương đã gần như tuyệt vọng, không biết làm gì khác hơn để cứu vãn tình thế! Thực sự mức lãi xuất âm này rất nhỏ, chỉ là - 0.1% và chỉ áp dụng khi một ngân hàng thương mại ở Âu Châu có quá nhiều tiền của khách hàng cho vào trương mục, nhưng không dám cho vay ra bằng tiền này vì kinh tế quá yếu và sợ bị mất vì người vay quịt nợ! Ngân hàng thương mại này đưa tiền vào Ngân Hàng Trung Ương để giữ hộ. Bình thường sẽ được Ngân Hàng Trung Ương trả tiền lời trên số tiền dư này, tuy không nhiều nhưng cũng là cách giúp cho ngân hàng thương mại kiếm tiền và sống sót!
Nhưng khi kinh tế quá yếu kém như tại Âu Châu hiện nay, đi vay tiền của ngân hàng để làm ăn rất khó khăn vì các ngân hàng sau vụ Đại Suy Thoái 2008, như chim sợ cành cây cong, đã không dám cho giới doanh nhân làm ăn vay tiền, chỉ thủ thế bằng cách để tiền tại Ngân Hàng Trung Ương, kiếm lời chút đỉnh! Nhưng khi làm thế các ngân hàng thương mại này đã làm kinh tế đứng khựng một chỗ và kinh tế đã yếu kém lại càng chôn chân không chạy được vì ngân hàng không cho vay tiền, kinh tế không chỗ phát triển.
Mario Draghi là chủ tịch Ngân Hàng Trung Ương Âu Châu, trông coi hệ thống ngân hàng và tín dụng của 18 xứ Âu Châu dùng tiền euro, trước đây đã tuyên bố là không muốn dùng đến cách thức lãi xuất âm, nhưng hứa hẹn là sẽ dùng mọi phương pháp để giữ vững đồng euro cũng như kích thích kinh tế Âu Châu. Việc Draghi phải dùng đến tuyệt chiêu cuối cùng là lãi xuất âm, có nghĩa kinh tế của Âu Châu đã đi vào con đường tệ hại nhất là giảm phát deflation.
Không điều gì làm các kinh tế gia sợ hãi cho bằng kinh tế mắc vào bãi lầy càng cựa quậy càng lún như giảm phát deflation. Như kinh nghiệm của thời Great Depression thập niên 30’s cho thấy, khi deflation đã thắt chặt nền kinh tế, gần như không còn cách thức nào về kinh tế có thể cứu vãn hiệu quả nhanh chóng được.
Ngay cả những chương trình tung tiền ra để làm các việc công như xây cất cầu cống đường xá như của Tổng Thống Roosevelt với chương trình New Deal cũng chỉ có tác dụng hữu ích nhỏ. Phải đến khi Đệ Nhị Thế Chiến xảy ra để xử dụng nhân công vào chiến tranh và giải quyết nạn thất nghiệp bằng cách bắt đi lính đánh trận, mới làm chấm dứt được nạn giảm phát deflation thời đó!
Kinh nghiệm gần đây của Nhật Bản rơi vào nạn giảm phát deflation sau khi các quả bóng chứng khoán và địa ốc vỡ tan hồi thập niên 80’s đã làm quốc gia này ở trong tình trạng không phát triển được vì giảm phát deflation kéo dài đã gần 30 năm, mọi biện pháp của Ngân Hàng Trung Ương Nhật đưa ra gần như vô hiệu quả!
Giảm phát deflation đáng sợ ở chỗ nào? Trái ngược với lạm phát inflation là giá cả hàng hóa nhu yếu phẩm mỗi ngày mỗi tăng, đồng tiền mất giá trị dần, giảm phát deflation là tình trạng ngược lại, mọi thứ đều đi xuống và càng ngày giá hàng càng rẻ! Với lạm phát, ta cần phải mua đồ ngay vì ngày mai giá sẽ cao hơn, giảm phát có tác dụng ngược lại. Không ai muốn mua ngay bây giờ vì để lại vài ngày nữa, giá đồ sẽ rẻ hơn, càng đợi lâu càng có lợi vì để lâu hơn, giá chỉ còn một nửa hay một phần ba! Đối với một người hay một gia đình thì không đáng kể, như khi tất cả mọi người đều cùng hành xử như thế, kinh tế sẽ chết dí, không còn ai mua bán gì nữa, vì chỉ đợi nhau! Không ai dám sản xuất nữa vì khi phải mua vật liệu giá cao ngày hôm nay, nhưng làm xong đồ vài ngày sau mới bán được, giá bán chỉ còn một phần của giá vốn và vật liệu khi trước, hỏi ai còn dám sản xuất gì nữa!
Tình trạng này hiện đang xảy ra nặng nhất tại các quốc gia miền Nam Âu Châu, như Hy Lạp, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Ý Đại Lợi nơi kinh tế đi vào suy thoái nặng từ năm 2008 đến nay. Thí dụ điển hình như như tại Madrid thủ đô Tây Ban Nha, một tiệm làm tóc hair salon cho biết trước kia làm một cái đầu được trả 30 euros, khoảng 40 Mỹ Kim. Trong mấy năm gần đây giá xuống dần, còn 20 euros, rồi 10 euros, nay chỉ còn được 5 euros! Thợ làm trước kia 20 – 30 thợ cho nghỉ dần, giờ chỉ còn chủ và hai ba người thợ. Tiệm cũng sắp đóng cửa luôn vì một chỗ làm tóc khác cạnh tranh chỉ còn 3 euros một cái đầu, xuống giá nữa không đủ sở hụi trả tiền nhà!
Tại Athens, thủ đô Hy Lạp, một người môi giới mua bán nhà broker cho biết cả năm nay không bán được căn nào, đang hy vọng bán một căn 200.000 euros cho người muốn mua. Phút chót trước khi làm giấy tờ closing, người mua bỏ, lý do là tính toán với deflation, đợi thêm 6 tháng nữa, giá nhà sẽ chỉ còn chừng 120,000 euros, lúc đó mua cũng chưa muộn! Nhưng khi căn nhà không bán được, điều đó có nghĩa người broker mất tiền commission, người làm giấy tờ mất tiền, văn phòng luật sư sẽ phải cho nhân viên nghỉ việc vì mất tiền…….. Các phản ứng dây chuyền này cho thấy kinh tế của các xứ trên sẽ càng lúc càng rơi vào suy thoái nặng, đúng hơn là ở mức Great Depression như của thế kỷ trước!
Hiện nay mức thất nghiệp của toàn vùng Âu Châu là 12%, so với Hoa Kỳ chỉ là 6.3%. Nhưng các xứ miền Nam Âu Châu, mức thất nghiệp vẫn ở cỡ 20%, chưa hồi lại gì mấy so với các năm trước. Ngay như Pháp, tuy khá hơn Tây Ban Nha hay Hy Lạp, cũng đã bắt đầu thấy kinh tế yếu hơn và mức thất nghiệp vẫn ở mức cao nhiều. Xứ có kinh tế khá nhất là Đức, được coi là đầu tàu cho cả vùng Âu Châu. Nhưng những chính sách về kinh tế khắc khổ Đức áp đặt lên các quốc gia Âu Châu khác đã làm cho kinh tế các quốc gia còn lại trong khối Liên Hiệp Âu Châu khó lòng thoát ra khỏi tình trạng suy thoái và giảm phát deflation như hiện nay.
Thực sự đầu dây mối nhợ của tình trạng deflation cho Âu Châu nhiều phần là vì chính sách sai lầm về kinh tế của các chính quyền xứ này. Như kinh nghiệm của thời Great Depression cho thấy, chính phủ phải tung tiền ra kích thích kinh tế như John Maynard Keynes, kinh tế gia nổi tiếng của Anh thời thập niên 30’s đã chủ trương, mới có thể cứu vãn kinh tế và kích thích đủ để không rơi vào tình trạng giảm phát. Nhưng các chính quyền đặc biệt như tại Đức vẫn còn bị ám ảnh vì thời siêu lạm phát hyperinflation của chính phủ Weimar trước thời Đức Quốc Xã, nên chủ trương phải cắt giảm chi tiêu và thăng bằng ngân sách. Đây là sai lầm lớn lao và đã đẩy các quốc gia nhận tiền giúp của Ngân Hàng Âu Châu, do Đức lung lạc, phải cắt giảm chi tiêu và làm kinh tế càng lụn bại hơn trước để rơi vào deflation giảm phát!
Đây là lý do chính cho thấy sự khác biệt giữa Hoa Kỳ và Âu Châu. Hoa Kỳ sau cuộc khủng hoảng 2008, đã tung tiền vào hệ thống ngân hàng và tín dụng như chương trình TARP để cứu các hệ thống tài chánh, cũng như Federal Reserve đã in ra hàng vài trillions trong các đợt quantitative easing để kích thích kinh tế. Trái ngược lại Âu Châu do ảnh hưởng của Đức đã thắt chặt để thăng bằng ngân sách, đi ngược lại với chủ trương của Keynes về kinh tế. Đây chính là bài học đắt giá và kinh nghiệm xương máu cho các xứ Âu Châu, có rơi vào giảm phát cũng chỉ vì cứng đầu không tin vào lý thuyết kinh tế của Keynes!
Tuy nhiên nguyên nhân sâu xa nhất cho sự giảm phát và suy thoái kinh tế của Âu Châu, cũng như sự khó khăn hồi phục kinh tế của Hoa Kỳ, là sự chậm trễ ý thức về hiểm họa Trung Hoa của thế giới Tây Phương. Có thể nói Trung Hoa đã ăn tươi nuốt sống nền kinh tế của Âu Châu cũng như của Hoa Kỳ bằng cách chiếm đoạt hết các kỹ nghệ về sản xuất manufacturing của Tây Phương. Đồng thời Trung Hoa đã dùng đủ mọi phương tiện gian manh nhất để ăn cắp kỹ thuật, cũng như chiếm đoạt thị trường bằng những mánh khóe bất hợp pháp và bẩn thỉu nhất. Nhưng Hoa Kỳ và Tây Âu cũng như Nhật Bản đã mù quáng tôn trọng tự do mậu dịch, tự do cạnh tranh và mở cửa thị trường cho Trung Hoa như mời kẻ cướp vào nhà để chiếm đoạt hết!
Thế giới Tây Phương với Hoa Kỳ, Âu Châu và Nhật đã bắt đầu nhận thức dần hiểm họa Trung Hoa. Nhưng vẫn chưa có đủ những biện pháp hữu hiệu và rộng lớn để triệt hạ kinh tế Trung Hoa. Điều sai lầm khác nữa là với kinh tế yếu kém, một số viên chức như cựu bộ trưởng kinh tế Timothy Geuthner đã cho rằng ngăn chặn Trung Hoa sẽ bị trả đũa và làm thiệt hại cho Hoa Kỳ nhiều. Nhưng đây chính là nhận xét thiển cận và thiếu thông minh của một số các viên chức cầm quyền của các chính quyền Hoa Kỳ và Tây Âu.
Vì triệt hạ kinh tế Trung Hoa mới chính là bước đầu để đưa đến hồi phục kinh tế cho cả Hoa Kỳ, Âu Châu và Nhật Bản. Ngăn chặn hàng hóa nhập cảng từ Trung Hoa là việc phải làm đầu tiên. Dùng những biện pháp về thuế má để các công ty đưa những công việc về chế tạo sản xuất trở lại Hoa Kỳ hay Âu Châu là việc kế tiếp. Ngưng tất cả những đầu tư và chuyển nhượng kỹ thuật cho các công ty Trung Hoa là điều phải làm ngay. Ngăn chặn để Trung Hoa không thể ăn cắp những bí mật về chế tạo, về tài chánh và điều hành của các công ty Hoa Kỳ và Âu Châu là điều các chính quyền Tây Phương tuy chậm nhưng cũng đang bắt đầu thực hiện.
Điều quan trọng hơn cả là song song với triệt hạ kinh tế Trung Hoa, ngăn chặn và tìm cách tiêu hủy tiềm năng quân sự của Trung Hoa là điều Hoa Kỳ, Tây Âu và Nhật Bản phải chú tâm để ngăn ngừa các dã tâm và tham vọng bành trướng lãnh thổ của xứ này.
Tóm lại, những khó khăn về kinh tế hiện nay của thế giới Tây Phương có thể qui phần lớn cho Trung Hoa. Việc nhận thức hiểm họa của con quái vật khổng lồ là Trung Hoa này và có những biện pháp để ngăn ngừa và chặn đứng là điều thế giới Tây Phương phải thực hiện để giữ vững cho nền hòa bình và an nguy cho cả toàn cầu trong tương lai sắp đến.
Nguyễn Đình Phùng
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét