June 17, 2014
Trước
hết, đây hẳn là một đề tài khá quen thuộc với đa số dân Việt Nam; sau
gần 70 năm trường kỳ huyên thuyên về những tội ác “đất không dung, trời
không tha” của bọn giẫy chết. Tuy nhiên, trước khi đào sâu về các tội ác này, hãy xét lại cho kỹ những huyền thoại và thực tại.
Huyền thoại
Danh
từ tư bản thường đi liền với thực dân và hình ảnh đầu tiên khi nói về
tội ác là sự kiện những ông bà chủ da trắng từ Âu Châu qua xâm chiếm các
nước nghèo đói lạc hậu ở Á, Phi…để thu nhặt khoáng sản tài nguyên đem
về cho mẫu quốc, cũng như để bóc lột sức lao động của dân địa phương
không khác gì chế độ nô lệ thời phong kiến. Khi gặp bất cứ sự chống đối
nào, họ sẵn sàng đem quân đội công an ra đàn áp, giết hại…và sau đó,
dùng vũ khí mềm như tôn giáo, văn hoá…để xoa dịu, bóp nặn tư tưởng.
Thành
công nhất là đế chế Anh nơi mặt trời không bao giờ lặn; và tham tàn
nhất là các anh chị Pháp, cũng tạo được nhiều khối thuộc địa khắp thế
giới. Dù nhỏ hơn nhưng Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Hà Lan, Ý Đại Lợi…cũng
kiếm được khá nhiều tài sản và chiến lợi phẩm. Nhật và Mỹ cũng tham gia
cuộc chơi, nhưng đến muộn nên không tạo nhiều tiếng vang.
Hình
ảnh này khá chính xác cho đến khoảng 1945, sau Thế Chiến thứ hai. Cuộc
diện thế giới thay đổi mạnh mẽ thời đó, bắt buộc các quyền lực tư bàn
phải đổi thay.
Thực tại
Khoảng
60 năm trở lại đây, phải nói những tội ác thiêu huỷ đời sống bình nhật
của người dân thường xuất phát từ các lãnh tụ cùng mầu da, và bọn trắng
đã chùi sạch tay chân dơ bẩn.
Phổ
thông nhất là các cuộc thảm sát dựa trên khác biệt về triết lý chính
trị. Sách vở Trung Quốc đầy dẫy những cuộc thảm sát dân vô tội từ phát
xít Nhật hay các cường quốc da trắng. Một thống kê lịch sử ghi nhận con
số hơn 1 triệu nạn nhân dân sự của bàn tay xâm lược Nhật. Tuy nhiên,
không người Tàu nào đả động đến con số 60 triệu người dân bị Mao thanh
trừng. Hay cuộc nội chiến giữa phe Quốc Dân Đảng và Cộng Sản đã khiến
hơn 8 triệu người thiệt mạng. Chỉ riêng anh độc tài tí hon Pol Pot, theo
gương Mao, giết hơn 1/3 dân số của xứ Kampuchia.
Hiện
nay, Bắc Triều Tiên vẫn coi chuyện tử hình là án nhẹ…chỉ cần đóng phim
khiêu dâm hay không hát bài ca tụng cha con ông Kim là đủ tội để ra pháp
trường. Các nước Zimbabwe, Somalia, Rwanda, Central African Republic,
Congo.. là nhũng ví dụ não lòng khác cho số phận con người sinh nhầm
chỗ.
Ngoài
ra, phải nói thêm là mầu da của các tay tư bản đã không còn thuần
trắng. Các tỷ phú Á Rập và Nhật Bản, các đại gia mới nổi của Trung Quốc,
Ấn Độ, Mỹ La Tinh…đang sánh vai cạnh tranh với giới tư bản Âu, Mỹ,
Úc…về quyền lực và phần bánh ngọt.
Chiến Tranh Uỷ Thác
Một
cuốn sách tôi đọc cách đây 10 năm (quên mất tên) mô tả về âm mưu của
các nhà tài phiệt Do Thái tái cấu trúc lại bàn cờ quyền lợi của thế giới
sau khi trật tự cũ bị lung lay. (Nhóm này sau hoạt động chính thức dưới
danh nghĩa Trilateral Commission). Dù rất chi tiết và thuyết phục, tài
liệu được xếp hạng như tiểu thuyết vì khó ai có thể tìm ra chứng cớ.
Theo sách, các lãnh tụ và tỷ phú của Âu Mỹ nhận thấy những áp đặt bằng
vũ lực và kềm kẹp khối dân thuộc địa không những tốn kém, thiếu hiệu
quả…mà còn có thể gây những phản ứng xã hội và chính trị tổn hại đến mục
tiêu sau cùng: sự thâu tóm tài nguyên và tiền bạc của các giống dân bị
trị. Họ sáng tạo ra một chiến lược mới: chiến tranh uỷ thác (proxy
wars).
Cũng
tương tự như “outsourcing” ngày nay: hãy để bọn lãnh đạo địa phương
hưởng một phần quyền lợi nhỏ. Bù lại, chúng sẽ cai quản và thay thế mình
trong việc tận thu lợi nhuận. Tay chân và tăm tiếng các nhà tài phiệt
sẽ không bị ảnh hưởng xấu; họ có thể nằm dài hưởng thụ những trái ngọt
từ các thiên đường lớn nhỏ mà họ đã xây dựng với đủ loại đồ chơi cũng
như hệ thống an ninh.
Hơn
nữa, những số tiền hay tài sản mà các đàn em địa phương thâu tóm rồi
cũng “châu về hiệp phố”. Nhờ một hệ thống pháp trị dân chủ, tự do và
minh bạch, tiền từ các nơi vẫn liên tục chạy về Âu Mỹ Úc để tìm nơi trú
ẩn an toàn.
Sự
chuyển giao tội ác cho các tay chân địa phương là một bước đi vô cùng
thông minh mà tôi tin rằng Tôn Tử cũng phải vuốt râu khen bọn hậu thế.
Những Tội Ác Thực Sự
Có
cả triệu sách vở, hồ sơ tham khảo, tài liệu nghiên cứu…về những tác hại
của hệ thống tư bản gây nên trên đủ mọi lĩnh vực văn hoá, chính trị, xã
hội, kinh tế của hầu như tất cả quốc gia. Bạn nào ưa thích đề tài này
có thể bỏ ra hơn chục năm mà vẫn chưa nắm được phần ngọn. Bài này chỉ là
một gợi ý về tư duy tổng thể, một góc nhìn nhỏ nhoi của một vấn đề thực
ra quá lớn, bao trùm mọi vận hành của chúng ta. Tôi chỉ xin các bạn lưu
tâm đến vài “tội ác” chính mà giới tài phiệt đã điều khiển, xây dựng và
phải chịu trách nhiệm.
Văn Hoá
Dù
khó có thể định lượng và hiện gây ra nhiều tranh cãi, ảnh hưởng lớn
nhất của triết lý tư bản mới qua “proxy wars” cũng như “toàn cầu hoá –
globalization” là sự phát triển đại trà của một nền văn hoá dựa trên
tham vọng và quyền lợi cá nhân, chủ nghĩa cơ hội chụp giựt và thu tóm,
không đếm xỉa gì đến những ích lợi hay nghĩa vụ công cộng. Văn hoá tạo
nên những con kiến hùng hổ, chăm chú vào sự nghiệp, đồng tiền và hưởng
thụ instant- ngay lập tức. Lớp người thuộc giới giàu có, khôn ngoan…càng
ngày càng trở nên vô cảm và xây khắp nơi những bức tường cách ly để
ngăn ngừa bệnh nghèo và người nghèo xâm nhập. Trên thể chế quyền lực,
cụm từ “ái quốc” vẫn còn hấp dẫn, nhưng quan trọng hơn trong cán cân
tổng thể, lợi nhuận của các công ty đa quốc là tối ưu tiên.
Ngày
xưa, học thuyết xã hội của Mác Lê cố dành ảnh hưởng với chiêu bài “quốc
tế cộng đồng”, nhưng sau mấy thập kỷ thử nghiệm tại các nước nhỏ, rồi
Đông Âu và Trung Quốc, bộ máy chánh quyền bị lộ chân tướng bịp bợm và
lừa đảo. Ngày nay, các nước cựu Cộng Sản như Liên Sô, Trung Quốc lại là
các nước theo thuyết tư bản hăng hái nhất, với tất cả tính chất độc tài,
man rợ, sơ khai.
Trong
khi đó, những nước khai sáng chế độ tư bản đang gặp nhiều chống đối
trong nội bộ và theo đúng đường lối dân chủ pháp trị, nhiều xã hội đã
phải điều chỉnh lần hồi, nhanh nhất là Bắc Âu và chậm chạp hơn là Bắc
Mỹ.
Môi Trường
Từ
nền văn hóa này, chúng ta không lạ khi thấy một thiểu số nhân loại đang
cố tình che giấu và quên đi những tác hại về môi trường sinh sống chung
của thế giới. Nạn biến đổi khí hậu với sự rã băng nhanh chóng của vùng
Nam Bắc Cực, sự tàn phá môi trường xanh còn sót lại của những khu rừng
từ Brasil đến ASEAN, sự ô nhiễm tồi tệ của các giòng sông bên Trung
Quốc, sự việc “mưa át xít’ tràn ngập Âu Mỹ cũng như Á Phi… là một đe doạ
thường trực mà những người dân nghèo ngu dốt vẫn chưa suy ra.
Tất
cả phát sinh từ căn tính tham lam của con người không bị xã hội cộng
đồng kiềm chế, mà còn được khuyến khích hàng ngày hàng giờ qua các bộ
máy tuyên truyền. Các mẩu chuyện tào lao về đại gia, về siêu sao chân
dài, về “cướp, hiếp, giết” được đại đa số nhân loại từ dân trung lưu Âu
Mỹ đến các bạn chân đất nghèo khổ ở Á, Phi…thu nhận làm món quà tinh
thần vô cùng quý báu. Những ai nhàm chán thì có những gánh xiếc thời
công nghệ số…các trận đá bóng, các giải thể thao, các màn nhạc hội…Tất
cả khiến con người sau giờ làm việc không còn sức lực để suy ngẫm, thiền
định hay lưu tâm đến những việc “không phải chuyện mình”.
Cố Tình Nhiễm Độc
Cái
tàn bạo tưởng là vô tình của hệ thống xã hội tư bản đẻ ra một tầng lớp
quản lý chăm chú vào lợi nhuận cho các ông bà chủ (gọi là nhà đầu tư)
đến nỗi họ quên mất những đạo lý tối thiểu của nhân cách. Ngoài những
nhũng lạm tồn tại khắp nơi, khi thì kín đáo vì pháp trị, khi thì công
khai nhờ luật rừng, qua hình thức kinh doanh dùng tiền người khác – OPM
(dù là đầu tư của tư nhân hay lấy tiền thuế phí của công), sự chiếm đoạt
và cướp giật trở thành một trò chơi nhiều giải thưởng.
Những
thí dụ về sự cố tình nhiễm độc qua thực phẩm, dược phẩm, hoá chất, biến
đổi gen… không chỉ giới hạn vào các anh chị kinh doanh nhỏ lẻ ở Trung
Quốc mà còn là nguyên tắc làm việc và xây đế chế đa quốc đa lợi của cả
ngàn đại gia Âu Mỹ từ mấy trăm năm qua.
Chỉ
sau khi bị phơi bày về liên hệ giữa ung thư phổi họng và thuốc lá, các
công ty Phillip Morris, BAT… mới ngừng là những cỗ máy in tiền. Nhưng
nếu bị chận ở các quốc gia phát triển, họ vẫn ào ạt tiến chiếm thị
trường của các quốc gia mới nổi nhưng còn lạc hậu.
Bao
nhiêu thập kỷ qua, Coca Cola và Pepsi biết rõ về tác hại khủng khiếp
của sô đa chứa đường hoá học trên căn bệnh đái đường của bao nhiêu trẻ
nhỏ. Nhưng họ chặn đứng mọi mưu toan can thiệp của các tổ chức xã hội
bằng cách mua chuộc mọi chính trị gia sẵn sàng nhận đóng góp. Các công
ty giải khát lớn nhỏ tại các quốc gia nghèo cũng học sát tấm gương để
trở thành những blue chips của thị trướng chứng khoán, à la Coke and Pepsi models.
Mỡ
hoá chất transfat đã được minh chứng là nguy hiểm cho tim mạch, nhưng
đến nay, các công ty thực phẩm lớn như Nestlé, Kraft… và cả McDonald,
KFC… vẫn tìm đủ cách để tránh né ngăn chận những bộ luật đang được soạn
thảo.
Về
dược phẩm, sự cấu kết giữa các quan chức FDA, các bác sĩ cho toa và các
nhà quản lý Pfizer, Novartis, Merck, Roche, AstraZeneca … để bán thuốc
giá cao tối đa cho dân, vẫn là một đề tài đang bị điều tra và khảo sát
bởi rất nhiều nhà khoa học và hoạt động xã hội.
Tóm
lại, tôi không có ý định viết một cuốn sách ngàn trang về những thí dụ
vô cùng đa dạng và nhơ nhớp của các công ty đa quốc. Nhưng bất cứ ai có
thì giờ và động lực, các bạn sẽ không thiếu tài liệu tham khảo khắp thế
giới.
Thay Cho Câu Kết
Qua
một đoạn văn ngắn của tư duy cá nhân về một triết thuyết có thể mô tả
là vĩ đại (nói về tầm ảnh hưởng, không phải tốt xấu), tôi muốn xác định
thêm hai điều về tư bản:
a. Chúng ta đều là tư bản
Trong
thực tại, dù mang bất cứ tên gọi hay tước hiệu gì, khi tham gia vào
kinh doanh, đi làm cho chánh phủ hay tư nhân hay các tổ chức thiện
nguyện, đầu tư, sử dụng ngân hàng và các hệ thống thương mại tài chính
quốc tế, chúng ta đã trở thành một mắc xích của chế độ tư bản. Trừ những
nhân vật phi thường đã thoát ra thế tục, về ở ẩn, sống tự lập không cần
trao đổi mua bán (các vị lãnh đạo tôn giáo thường giao tiếp với thế tục
nhiều hơn các bạn), những ai còn lại đều chấp nhận cuộc chơi của tư
bản, dù thương hay ghét hay dửng dưng.
Ngay
cả tại Bắc Triều Tiên, ngoài một thiểu số rất nhỏ đang lây lất chờ
chết, một người dân khi nhận thực phẩm cứu trợ, sủ dụng các vật dụng từ
thiên đường Trung Quốc…cũng đã và đang làm một con cờ trong trò chơi tư
bản.
b.Cái tự do của tư bản
Dù
là một triết thuyết tràn khắp toàn cầu và gần như 100% nhân loại là tín
đồ, tư bản không có kinh sách nào chánh thức, không có tổ chức, không
có lãnh đạo, không có đảng phái, không có cả một bộ phận nào để ban phát
thẻ hội viên. Bạn có muốn gia nhập hay đứng ngoài cuộc chơi là một lựa
chọn đơn thuần cá nhân. Tuân theo quy luật (không viết ra rõ ràng) thì
bạn có thể thâu ngắn con đường đến mục tiêu. Không thì cứ chậm rãi,
không ai thúc hối, phê bình hay đòi bạn tự phê hết. Muốn học về tư bản
thì phải tự đi tìm tài liệu, chỉ muốn nghe Lý Nhã Kỳ dậy về kinh doanh
thì cứ tự nhiên.
Chính
vì cái căn bản “tự do” này, nên tư bản tha hồ diễn biến hoà bình hay
chiến tranh, tha hồ điều chỉnh, tái cấu trúc…kiểu lớn kiểu nhỏ, tuỳ
người tham dự quyết định. Và đó cũng là lý do tư bản sẽ sống thêm vài
thế kỷ nữa, mặc cho những khiếm khuyết luôn luôn tồn tại.
Nhưng
cá nhân tôi thích nhất một điều về tư bản: không ai léo nhéo bên tai
tôi suốt ngày về ưu việt, về đỉnh cao, về quyết liệt. Cứ làm đi rồi biết
liền.
Alan Phan
www.vietthuc.org
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét