Kẻ chiến bại Moammar Gaddafi ?
Nguyễn Xuân Nghĩa
Chính quyền của Moammar Gaddafi vừa bị đánh bật khỏi thủ đô Tripoli của Libya. Biến cố này đánh dấu một chiến thắng của Minh Ước NATO nhờ sự yểm trợ của Hoa Kỳ. Nói cho đúng, một thắng lợi của Hoa Kỳ, nhưng theo ngôn từ chính thức là dưới sự lãnh đạo của NATO. Một hài kịch có khi biến thành bi kịch.
Từ khi được thành lập vào Tháng Tư 1949 - vì mục tiêu khi ấy là chặn đà bành trướng của Liên Bang Xô Viết - Minh Ước Phòng Thủ Bắc Ðại Tây Dương NATO có góp phần bảo vệ được phần Âu Châu của Ðại Tây Dương - là các nước Tây Âu và Bắc Âu. Sau khi Liên Xô tan rã năm 1991, lần đầu tiên sức mạnh của NATO được khai triển là tại khu vực Balkans, trong những mảnh vụn của Cộng Hòa Liên Bang Nam Tư. Trước hết tại Bosnia năm 1992, rồi tại Kosovo năm 1999.
Thề rồi, lần đầu tiên NATO tham chiến bên ngoài Âu Châu là trong chiến dịch A Phú Hãn sau khi một thành viên là Hoa Kỳ bị vụ khủng bố 9/11 vào năm 2001. Sau đó, dù nhiều thành viên Âu Châu của NATO phản đối, liên minh cũng góp phần huấn luyện quân đội Iraq từ năm 2004, trong một chương trình có tên là NTM-1 do chính quyền Baghdad yêu cầu.
Qua hơn 60 năm hiện hữu, minh ước này có cả chục lần tranh luận trong nội bộ về mục tiêu, chiến lược và tổ chức, đã thoát xác nhiều đợt. NATO ngày nay có 28 thành viên nhưng cả hai khối chủ lực Âu và Mỹ đều gặp khó khăn kinh tế. Mà sự nhiễu nhương của thiên hạ sự thì đã ra khỏi khu vực Âu Châu.
Tháng Ba năm nay lại xảy ra chuyện Libya.
***
Sau biến động chính trị tại Tunisie và Egypt từ đầu năm, toàn khu vực Bắc Phi và Trung Ðông (MENA) sôi sục khí thế đấu tranh của dân chúng, từ Maroc đến Syria, xuống tới Yemen lên Bharain, Saudi Arabia hay Oman...
Khi dân chúng Libya nổi dậy phản đối chế độ độc tài của Ðại Tá Moammar Gaddafi, họ đã bị đàn áp dữ dội. Ngày 17 Tháng Ba, Liên Hiệp Quốc ban hành Nghị Quyết 1973 kêu gọi ngưng bắn và cho phép dùng biện pháp quân sự để bảo vệ thường dân. Ðáp ứng Nghị Quyết 1973, thực ra là do sự vận động của ba nước Anh Pháp Ý và Liên Ðoàn Á Rập, ngày 20 Tháng Ba, NATO nhập cuộc, với sự đồng ý của Hoa Kỳ, thành viên duy nhất có thực lực.
Các thành viên NATO ban hành lệnh cấm vận võ khí và cấm bay trên vùng trời Libya. Một tuần sau Nghị Quyết 1973 thì bắt đầu oanh tạc các mục tiêu quân sự của chính quyền Gaddafi. Chiến dịch có sự yểm trợ của hai nước Á Rập nhỏ bé là Qatar và Tiểu Vương Quốc Á Rập Thống Nhất United Arab Emirates. Vài tuần sau chuyến ra quân, Hoa Kỳ trao quyền chỉ huy chiến dịch cho Minh Ước NATO, để chỉ giữ vai trò yểm trợ.
Chính quyền Barack Obama không xin phép Quốc Hội khi tham gia chiến dịch Libya vì cho rằng chỉ thi hành một nghị quyết của Liên Hiệp Quốc và một nhiệm vụ của thành viên NATO, chứ không mở ra một cuộc chiến mới. Nhưng ngẫm lại thì Hoa Kỳ chấp hành nghị quyết Liên Hiệp Quốc, tham gia một cuộc chiến có chính nghĩa quốc tế, mà chưa ai rõ mục tiêu là gì!
Với lý do là cấp cứu thường dân, khi can thiệp vào một cuộc nội chiến, Liên quân Âu-Mỹ thực tế yểm trợ phe nổi dậy để cột tay phe Gadhafi. Mục tiêu chỉ hoàn thành khi 1) Gadhafi bị giết, 2) phải từ chức, 3) tự giải giới, hoặc 4) chế độ Tripoli bị lật đổ. Cả bốn điều kiện ấy không có trong Nghị Quyết 1973 và cũng không là chủ trương của chính quyền Obama, ít ra về mặt chính thức.
Nghị quyết xác định trách nhiệm quốc tế là thi hành lệnh cấm bay trên lãnh thổ Libya và cho phép áp dụng “mọi biện pháp khác” để chấm dứt việc tàn sát thường dân, nhưng không cho liên quân đưa lính vào tác chiến hoặc chiếm đóng Libya. Có thể thả toán vào tìm tin tức tình báo và liên lạc với phe nổi dậy, chứ không được xung đột với phe Gadhafi?
Ba tháng sau, nội bộ NATO đã có xung khắc về thể thức tiến hành đầy mâu thuẫn như vậy và về phần đóng góp của các thành viên. Trong khi chế độ Gaddafi không sụp đổ như người ta chờ đợi. Rất lâu sau các thành viên Âu Châu như Pháp, Anh, Ý, Hoa Kỳ chỉ chính thức công nhận Hội Ðồng Chuyển Giao Quốc Gia (National Transitional Council) là đại diện chính thức của phe nổi dậy vào ngày 15 Tháng Bảy mà thôi.
Thật ra, chỉ có tám trong 28 thành viên NATO tham gia hoạt động quân sự và hầu hết đều nương vào Mỹ. Trước khi mãn nhiệm, ngày 10 Tháng Sáu, Tổng Trưởng Quốc phòng Robert Gates gay gắt phê phán các thành viên Âu Châu là làm suy yếu NATO vì không đóng góp phần vụ của họ mà cứ trông cậy vào Hoa Kỳ. Thực tế thì các đồng minh hết đạn, như Ðan Mạch thông báo hay Hải Quân Anh xác nhận. Còn Na Uy cho biết là giảm dần việc tham gia đến kỳ hạn chót là đầu Tháng Tám. Cuối cùng, NATO quyết định triển hạn chiến dịch cho đến Tháng Chín.
Và phép lạ xảy ra!
***
Sau gần sáu tháng nhì nhằng, ngày 15 Tháng Tám, mọi việc bỗng bất ngờ chuyển động khi chiến dịch tổng phản công của phe nổi dậy không xuất phát từ khu vực Cyrenaica với thủ phủ nằm tại Benghazi ở miền Ðông. Mà từ rặng núi Nafusa ở miền Tây-Nam. Phe nổi dậy hoặc Hội Ðồng Chuyển Giao NTC không thể có khả năng phối hợp đó, dù có được sức không yểm của NATO.
Ðây là một chiến dịch hành quân của NATO - gồm hai mũi nhọn là biệt kích và thông tin.
Biệt kích Anh và Pháp được thả vào chiến trường làm nhiệm vụ tấn công, phá hoại và yểm trợ các lực lượng nổi dậy, đồng thời tung chiến dịch tuyên truyền nhằm lung lạc ý chí của các đơn vị trung thành với Gadhafi. Tripoli sụp đổ vì hai mũi giáp công từ phía Tây Nam lên và sau đó từ hướng Ðông vào. Giờ đây, lực lượng Gaddafi chỉ còn trấn giữ được thành phố Syrte bên vùng duyên hải nhưng thực lực ra sao ở các nơi khác thì chưa ai biết.
Trong màn hỏa mù dày đặc, ta có thể thấy chiến dịch biệt kích kết hợp tình báo và liên lạc giữa các lực lượng du kích của phe nổi dậy và chiến dịch tuyên truyền và địch vận của NATO nhằm tạo ra ấn tượng là chế độ Gadhafi đang sụp đổ, gia đình hoặc ban tham mưu đã sa lưới. Nó gây nhiễu âm và những mâu thuẫn khó hiểu về diễn tiến từng ngày, từ 13 đến 18 Tháng Tám tại miền Nam và trong những ngày sau đấy tại vùng phụ cận của Tripoli.
Thành tích đó của NATO thật ra là do sự chỉ đạo và yểm trợ nhiều mặt của Hoa Kỳ. Mà phía Mỹ không nói ra.
Lý do kín tiếng thì có rất nhiều. Không ai muốn công khai hóa chiến pháp của mình và dư luận thường chỉ thấy sự thất bại chứ chẳng hiểu ra sự thành công. Vả lại, công lao khởi nghĩa phải được nhường cho phe nổi dậy để tạo chính nghĩa sau này. Nói cách khác, mọi thành tích quân sự đều chỉ góp phần cho một giải pháp chính trị thôi. Thành tích chiến thuật của NATO góp phần cho giải pháp chiến lược nào tại Libya hay toàn khu vực MENA?
Hỏi cách khác, Libya thời “Hậu Gadhafi” sẽ là gì? Chúng ta chưa biết!
***
Hiển nhiên là chế độ Gadhafi đã tìm hiểu và chuẩn bị đối sách từ những kinh nghiệm ra quân của Hoa Kỳ và NATO, như tại Iraq 1991, Kosovo 1999, A Phú Hãn 2001, Iraq 2003, v.v... Ông ta cũng hiểu là dù có từ chức hay lưu vong thì vẫn khó lọt lưới của Tòa án Hình Sự Quốc Tế tại The Hague. Ðó là phần vụ của đương sự và các ổ kháng cự còn rải rác trong lãnh thổ, với các thị tộc đã thừa hưởng bổng lộc của chế độ cũ.
Nhưng, chiến thắng quân sự của NATO không giải quyết được mục tiêu chính trị tại Libya vì biệt kích và tuyên truyền không thể ổn định lãnh thổ, xây dựng quốc gia hay phát huy dân chủ. Ðó là trách nhiệm không ai thay thế được của chính người dân Libya - hay của cơ chế được coi là đại diện chân chính của Libya là Hội Ðồng Chuyển Giao Quốc Gia NTC.
Người ta biết rất ít về cơ chế có 40 thành viên mà mới chỉ có 13 người xuất hiện hoặc họp báo hoặc tham gia vào chiến dịch tuyên truyền đầy nhiễu âm của NATO. Nội bộ hội đồng này còn là ẩn số. Còn khả năng điều hợp thì đã được minh chứng là một thất bại hiển nhiên trong gần sáu tháng giao tranh.
Mà chuyện không chỉ có vậy.
Từ mấy chục năm qua, Libya là một trung tâm xuất phát võ khí và khủng bố do Gadhafi dung dưỡng, hoặc của các nhóm khủng bố xưng danh “Thánh chiến”... chống lại ông ta. Trong mấy tháng giao tranh vừa qua, xứ này lại tiếp nhận rất nhiều võ khí, của cả NATO lẫn các tổ chức hay quốc gia liên hệ. Nội chiến rất dễ bùng nổ khi xứ này chưa có cơ chế chính trị thống nhất lại có quá nhiều võ khí. Ðã bị hay được Gadhafi dồn nén, sức ly tâm cố hữu của một quốc gia có 140 sắc tộc - và 40 thị tộc có thế lực - sẽ bung ra trên một chiến trường ngổn ngang khi giới đủ loại!
Ðó là chuyện bên trong.
Chuyện Hoa Kỳ thì ngay sau khi công nhận Hội Ðồng Chuyển Giao NTC của Libya, bộ Ngoại Giao lập tức yêu cầu cơ chế này đảm bảo là sẽ không phổ biến võ khí. Làm sao đảm bảo được thì chưa biết. Nhưng hôm 15 vừa qua, bộ Ngoại Giao đã trình hồ sơ ấy với Quốc Hội. Và về kế hoạch tung người vào thu hồi các hỏa tiễn cầm tay, kể cả lại SA-7 có khả năng bắn hạ phi cơ... Hôm 25 vừa qua, hai nhà thầu tư nhân đã nhận công tác và cùng với các đơn vị đặc nhiệm của bộ Ngoại Giao được lập ra từ năm 2003, họ sẽ khởi công vào tuần tới.
Vào đầu Tháng Chín, khi NATO chính thức hoàn thành nhiệm vụ.
Kết luận?
***
Dưới ánh sáng của một nghị quyết Liên Hiệp Quốc, Hoa Kỳ bị các đồng minh Âu Châu dẫn vào một cuộc phiêu lưu quân chính - chính trị và quân sự - trong một khu vực cực nhiễu nhương.
Ta chưa dám nói đến Syria - bài viết có hạn! - nhưng không thể không nhắc đến hồ sơ sắp bốc khói của Liên Hiệp Quốc: Nghị quyết công nhận Palestine là một quốc gia và nhận chính quyền quốc gia Palestine (Palestine National Authority trong vòng kiểm soát của lực lượng Fatah tại Tây ngạn sông Jordan) vào Liên Hiệp Quốc. Từ Dải Gaza, phe Hamas đối lập với Fatah sẽ có cơ hội quậy cho tình hình thêm nát. Với hậu quả lan đến Israel và Ai Cập qua bàn tay hắc ám của Iran và sự yểm trợ của Syria.
Ðang bận đi nhặt đạn tại Libya, khi ấy Hoa Kỳ sẽ làm gì? “Rơi vào chiến thắng” là như vậy!
oOo
Ai sẽ lãnh đạo Libya sau Gaddafi?
Sau những hân hoan ban đầu ở Benghazi, giờ đây, có một tâm trạng lo âu hơn. Người ta nhận ra rằng chiến trận vẫn chưa chấm dứt và trước mắt còn một cuộc chiến khó khăn hơn nhiều ở Tripoli.
Mustafa Abdul Jalil nổi tiếng là người chính trực. (Ảnh: Reuters)
Có nguy cơ xảy ra hỗn loạn nếu chính phủ mới không nhanh chóng đảm nhận trách nhiệm. Chế độ mới được trông chờ sẽ dựa trên Hội đồng Chuyển tiếp quốc gia (NTC) do quân nổi dậy thành lập ở Benghazi trong những ngày đầu cách mạng. Nhưng như thế vẫn để ngỏ một câu hỏi về việc ai sẽ là lãnh đạo mới của Libya sau gần 42 năm Gaddafi cầm quyền.
Nhân vật có triển vọng nhất là chủ tịch NTC Mustafa Abdul Jalil. Nguyên là một bộ trưởng tư pháp, ông Jalil được nhiều người biết tới ở miền đông và nổi tiếng là một con người chính trực.
"Ông ấy là người duy nhất dũng cảm đương đầu với Gaddafi, người sẽ nói "Không" với ông ta", một cư dân Benghazi nhận xét.
Tuy nhiên, Abdul Jalil đã vài lần cảnh báo từ chức và hiện chưa rõ liệu ông thực sự muốn vị trí mới đến mức nào.
Liên minh bất ổn
Mahmoud Jibril, đứng đầu Nội các NTC, là một gương mặt sáng giá khác. Ông nổi tiếng là một nhà kỹ trị tài năng và được biết là đã đưa ra rất nhiều quyết định hàng ngày liên quan tới việc điều hành NTC.
Đồng sự của ông, Ali Tarhouni, cũng là một nhân vật cấp cao vừa trở về từ nước ngoài để chịu trách nhiệm về vấn đề tài chính sống còn của quân nổi dậy.
Một cái tên khác thỉnh thoảng cũng được đề cập là Shokri Ghanem, một vị cựu thủ tướng đã giúp mở rộng tự do nền kinh tế Libya, mặc dù ông này hiện nay đang nước ngoài và không tham gia NTC.
Nếu, hoặc khi, đại tá Gaddafi rút cục bị đánh bại, những khó khăn có thể mới thực sự bắt đầu cho một chính phủ mới.
Cướp bóc tràn lan, tấn công trả thù chống lại những người trung thành với Gaddafi hoặc giết hại lẫn nhau là những mối nguy tiềm ẩn đối với trật tự và ổn định khi một chế độ mới nỗ lực hình thành.
Tự thân NTC là một tập hợp lỏng lẻo của nhiều phe cánh khác nhau - Hồi giáo và thế tục, các cựu thành viên chế độ cũ và những người lưu vong - một số không có gì nhiều hơn ngoài khát vọng loại bỏ đại tá Gaddafi.
Phong trào nổi dậy cũng là một liên minh bất ổn giữa miền đông và miền tây đất nước.
Không ai có thể quên vụ ám sát hồi tháng 7 nhằm vào chỉ huy quân sự của lực lượng nổi dậy, tướng Abdul Fattah Younis. Dường như ông đã bị giết bởi một vài người dưới quyền. Đó có thể là những người trung thành với Gaddafi, hoặc Hồi giáo hoặc những người Libya nhất quyết muốn trả thù vì tướng Younis từng là Bộ trưởng Nội vụ của Gaddafi.
Trả thù
Có nhiều sự chia rẽ tiềm ẩn nguy hiểm và sâu sắc trong phong trào cách mạng khi họ đứng bên bờ quyền lực. Quân nổi dậy chiến đấu ở Tripoli giờ là một tập hợp của nhiều cánh quân khác nhau chứ không phải là một đội quân đơn lẻ.
Thách thức ngay trước mắt mà ban lãnh đạo chính trị ở Benghazi đối diện là phải ngăn chặn các vụ giết chóc trả thù nhằm vào những người trung thành với Gaddafi. Điều đó có nguy cơ để mất sự hỗ trợ của các nước NATO vốn đã mang chiến thắng vào trong tầm tay cho quân nổi dậy. Nó cũng làm suy yếu tính hợp pháp của bất kỳ một chính phủ mới nào.
Abdul Jalil cho biết ông sẽ từ chức nếu các chỉ huy không tôn trọng luật pháp - một sự thừa nhận rõ ràng rằng nhiều bộ phận của quân đội có thể nằm ngoài vòng kiểm soát chính trị.
Đến nay, chưa có một nhân vật chính trị uy tín đơn lẻ nào xuất hiện ở phía quân nổi dậy, một kiểu người có thể ép các phần tử chống đối trong lực lượng nổi dậy vào trật tự và hàn gắn những rạn vỡ của đất nước.
Nhưng, sau hơn 4 thập niên dưới sự cầm quyền của đại tá Gaddafi, người Libya giờ đây có thể cảm thấy rằng một con người mạnh mẽ khác chính là điều mà họ không muốn.
(Theo Tin BBC)
oOo
Kịch bản nào cho Gaddafi?
Chương cuối của Gaddafi ra sao?
Quân nổi dậy đã tấn công vào Tripoli bằng đường biển ngày 21/8 để nổ những loạt đạn đầu tiên trong cuộc chiến giành thủ đô Libya. Điều gì sẽ xảy ra với nhà lãnh đạo Muammar Gaddafi sau đó?
Chế độ Gaddafi còn kéo dài bao lâu?
Đại tá Gaddafi vẫn chống cự và tuyên bố "những con chuột" mà ông đánh đuổi kể từ tháng 2 đang chạy trốn. Mọi người tin rằng, với việc quân nổi dậy chiếm được các vùng ngoại ô Tripoli, các tuyến tiếp tế của Gaddafi bị cắt đứt và các bộ trưởng trong chính phủ của ông thi nhau đào tẩu, nhà lãnh đạo này không còn đường lui. Vấn đề duy nhất là bản chất của việc Gaddafi từ bỏ quyền lực.
Gaddafi đã đi lưu vong?
Các quan chức NATO cho rằng, các cuộc đàm phán đã diễn ra với các thành viên của chính quyền Gaddafi. Giai đoạn này, một kết cục qua đàm phán duy nhất mà liên quân và lực lượng nổi dậy sẽ chấp nhận là cảnh sống lưu vong cho gia đình Gaddafi, có lẽ với lời đề nghị miễn truy tố để tránh đổ máu thêm.
Một phát ngôn viên của Hội đồng Chuyển tiếp quốc gia Libya nói cuối tuần qua rằng đại tá Gaddafi đã yêu cầu chính phủ các nước láng giềng Ai Cập, Morocco, Tunisia và Algeria tìm một ngôi nhà cho các thành viên gia đình ông - nhưng không bao gồm bản thân nhà lãnh đạo này. Thông tin đó không được xác nhận, và thật khó để biết được làm cách nào mà các nước đó, vốn đã phải trải qua các phong trào cách mạng của riêng mình, có thể cho gia đình Gaddafi sống tị nạn. Một trong bốn nước, Algeria là có khả năng nhất - vì nước này vẫn trung lập trong cuộc xung đột và phản đối sự can thiệp của NATO. Có nhiều thông tin từ các nguồn nổi dậy nói rằng, sau khi chính phủ thất bại ở Gharyan, nam Tripoli, hai con trai của Gaddafi là Hannibal và Mutassim được bắt gặp đang chạy trốn theo hướng biên giới Algeria.
Khả năng tị nạn bên ngoài thế giới Ảrập là ở Venezuela, nơi lãnh đạo Hugo Chavez là một người bạn cũ. Tuần trước, một phái viên Venezuela đã có mặt ở đảo nghỉ mát Djerba của Tunisia, gặp gỡ các đại diện của Gaddafi.
Tuy nhiên, Gaddafi và Saif al-Islam Gaddafi, người con được coi là sẽ nối nghiệp cha, đều tuyên bố trên đài truyền hình quốc gia Libya là sẽ tiếp tục chiến đấu đến cùng. Các nhà ngoại giao cho rằng, việc cân nhắc kỹ lưỡng nơi Gaddafi đi đã được hủy bỏ cách đây ít lâu. "Ông ấy sẽ là người cuối cùng bám trụ ở Tripoli", một nguồn tin nói.
Gaddafi đang ở đâu?
Mọi sự xuất hiện truyền thông gần đây của Muammar Gaddafi đều qua điện thoại. Nếu ở ngoài Tripoli, ông này có thể đã đi tới một trong hai thành trì cá nhân - Sirte, nơi ông sinh ra, và Sabha, nơi sinh sống của tổ tiên ông ở miền nam và là nơi ông lớn lên. Quân nổi dậy chưa thực hiện nỗ lực thực sự nào để chiếm giữ cả hai nơi này.
Tuy nhiên, ở Tripoli dường như nhiều khả năng hơn cả.
Kết cuộc sẽ như thế nào?
Nếu đại tá Gaddafi và gia đình bị bắt hoặc tự nộp mình, nhà lãnh đạo này cùng con trai Saif al-Islam và em vợ đồng thời là chỉ huy an ninh Abdullah al-Senussi sẽ bị đưa tới tòa án The Hague để đối mặt với các bản cáo trạng của Tòa án Hình sự quốc tế.
Số phận tương tự có thể đang chờ đợi các con trai khác của Gaddafi, mặc dù không có bản cáo trạng nào được đưa ra. Họ khó có thể được trả tự do hoặc được hộ tống đi tị nạn.
Nhưng bản thân Gaddafi đã thề sẽ chết trên đất Libya. Lời thề đó có vẻ như sẽ được thực hiện.
(Theo Tin Telegraph)
Chế độ Gaddafi còn kéo dài bao lâu?
Đại tá Gaddafi vẫn chống cự và tuyên bố "những con chuột" mà ông đánh đuổi kể từ tháng 2 đang chạy trốn. Mọi người tin rằng, với việc quân nổi dậy chiếm được các vùng ngoại ô Tripoli, các tuyến tiếp tế của Gaddafi bị cắt đứt và các bộ trưởng trong chính phủ của ông thi nhau đào tẩu, nhà lãnh đạo này không còn đường lui. Vấn đề duy nhất là bản chất của việc Gaddafi từ bỏ quyền lực.
Gaddafi đã đi lưu vong?
Các quan chức NATO cho rằng, các cuộc đàm phán đã diễn ra với các thành viên của chính quyền Gaddafi. Giai đoạn này, một kết cục qua đàm phán duy nhất mà liên quân và lực lượng nổi dậy sẽ chấp nhận là cảnh sống lưu vong cho gia đình Gaddafi, có lẽ với lời đề nghị miễn truy tố để tránh đổ máu thêm.
Một phát ngôn viên của Hội đồng Chuyển tiếp quốc gia Libya nói cuối tuần qua rằng đại tá Gaddafi đã yêu cầu chính phủ các nước láng giềng Ai Cập, Morocco, Tunisia và Algeria tìm một ngôi nhà cho các thành viên gia đình ông - nhưng không bao gồm bản thân nhà lãnh đạo này. Thông tin đó không được xác nhận, và thật khó để biết được làm cách nào mà các nước đó, vốn đã phải trải qua các phong trào cách mạng của riêng mình, có thể cho gia đình Gaddafi sống tị nạn. Một trong bốn nước, Algeria là có khả năng nhất - vì nước này vẫn trung lập trong cuộc xung đột và phản đối sự can thiệp của NATO. Có nhiều thông tin từ các nguồn nổi dậy nói rằng, sau khi chính phủ thất bại ở Gharyan, nam Tripoli, hai con trai của Gaddafi là Hannibal và Mutassim được bắt gặp đang chạy trốn theo hướng biên giới Algeria.
Khả năng tị nạn bên ngoài thế giới Ảrập là ở Venezuela, nơi lãnh đạo Hugo Chavez là một người bạn cũ. Tuần trước, một phái viên Venezuela đã có mặt ở đảo nghỉ mát Djerba của Tunisia, gặp gỡ các đại diện của Gaddafi.
Tuy nhiên, Gaddafi và Saif al-Islam Gaddafi, người con được coi là sẽ nối nghiệp cha, đều tuyên bố trên đài truyền hình quốc gia Libya là sẽ tiếp tục chiến đấu đến cùng. Các nhà ngoại giao cho rằng, việc cân nhắc kỹ lưỡng nơi Gaddafi đi đã được hủy bỏ cách đây ít lâu. "Ông ấy sẽ là người cuối cùng bám trụ ở Tripoli", một nguồn tin nói.
Gaddafi đang ở đâu?
Mọi sự xuất hiện truyền thông gần đây của Muammar Gaddafi đều qua điện thoại. Nếu ở ngoài Tripoli, ông này có thể đã đi tới một trong hai thành trì cá nhân - Sirte, nơi ông sinh ra, và Sabha, nơi sinh sống của tổ tiên ông ở miền nam và là nơi ông lớn lên. Quân nổi dậy chưa thực hiện nỗ lực thực sự nào để chiếm giữ cả hai nơi này.
Tuy nhiên, ở Tripoli dường như nhiều khả năng hơn cả.
Kết cuộc sẽ như thế nào?
Nếu đại tá Gaddafi và gia đình bị bắt hoặc tự nộp mình, nhà lãnh đạo này cùng con trai Saif al-Islam và em vợ đồng thời là chỉ huy an ninh Abdullah al-Senussi sẽ bị đưa tới tòa án The Hague để đối mặt với các bản cáo trạng của Tòa án Hình sự quốc tế.
Số phận tương tự có thể đang chờ đợi các con trai khác của Gaddafi, mặc dù không có bản cáo trạng nào được đưa ra. Họ khó có thể được trả tự do hoặc được hộ tống đi tị nạn.
Nhưng bản thân Gaddafi đã thề sẽ chết trên đất Libya. Lời thề đó có vẻ như sẽ được thực hiện.
(Theo Tin Telegraph)
oOo
Tính chuyện hậu chiến Libya - Bắt đầu “chia phần”
Tới nay có thể nói rằng cuộc chiến của NATO tại Libya đang đi tới bước ngoặt mới, trong đó lực lượng của nhà lãnh đạo Muanmar Gaddafi đang rút vào bí mật và như ông Gaddafi tuyên bố sẽ “trường kỳ kháng chiến”. Đây cũng là lúc các nước lớn tính đến lợi ích của mình ở Libya.
Lực lượng đối lập tại Benghazi bắn pháo sáng mừng chiến thắng tại Tripoli.
Mỹ chi phối Libya bằng tài chính
Vẫn còn quá sớm để nói về thành công của lực lượng nổi dậy Hội đồng Chuyển tiếp Quốc gia (NTC) vì đất nước Libya gần như rệu rã suốt 6 tháng giao tranh vừa qua. Điều dễ thấy nhất lúc này, bước đi tiếp theo của các nước phương Tây. Báo Mỹ The Globe and Mail cho rằng thông qua cuộc chiến tại Libya, đã hình thành học thuyết của ông Obama, theo đó Mỹ không cần can thiệp bằng vũ khí hay đổ quân, chỉ để các đồng minh trong NATO gánh vác trách nhiệm.
Vẫn còn quá sớm để nói về thành công của lực lượng nổi dậy Hội đồng Chuyển tiếp Quốc gia (NTC) vì đất nước Libya gần như rệu rã suốt 6 tháng giao tranh vừa qua. Điều dễ thấy nhất lúc này, bước đi tiếp theo của các nước phương Tây. Báo Mỹ The Globe and Mail cho rằng thông qua cuộc chiến tại Libya, đã hình thành học thuyết của ông Obama, theo đó Mỹ không cần can thiệp bằng vũ khí hay đổ quân, chỉ để các đồng minh trong NATO gánh vác trách nhiệm.
Điều này thực sự rất có lợi cho Mỹ trong bối cảnh Mỹ không muốn có thêm một cuộc chiến nữa ngoài Iraq và Afghanistan cũng như nền kinh tế trong nước đang bệnh nặng. Quan trọng hơn, ông Obama không muốn gây thêm thù oán với thế giới Hồi giáo.
Nhưng đó mới chỉ là tiền đề, sắp tới Libya có ổn định hay vẫn tiếp tục cuộc nội chiến dai dẳng sẽ là thách thức đối với Mỹ. Hãng tin AP cho rằng điều này sẽ ảnh hưởng đến tỷ lệ công chúng Mỹ ủng hộ chính sách đối ngoại của ông Obama. Bản thân Tổng thống Obama cũng thừa nhận rằng chính phủ ông Gaddafi vẫn là mối đe dọa ở Libya. Do vậy, Tổng thống Barack Obama đã điện đàm với Tổng thống Pháp Nicolas Sarkozy về tình hình Libya.
Trong một thông báo đưa ra hôm 22-8, Thượng nghị sĩ Mỹ John McCain và Linsey Graham cho rằng thành công tại Libya đến quá trễ do Mỹ không yểm trợ đầy đủ hỏa lực. Hai TNS này cho rằng vấn đề sụp đổ của thể chế Gaddafi không đánh giá được sự thành công hay thất bại của chính sách can thiệp Mỹ mà chính là trật tự chính trị sắp tới tại Libya.
Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết họ sẽ dành 1 tỷ USD đến 1,5 tỷ USD từ tài sản phong tỏa của ông Gaddafi cho lực lượng đối lập. Mỹ hiện đang nắm giữ 37 tỷ USD tài sản của Chính phủ Gaddafi nhưng phần lớn là bất động sản.
Cũng theo AP, nếu Libya tiếp tục kéo dài bất ổn, giá dầu thế giới tiếp tục cao, đe dọa tiến trình phục hồi kinh tế Mỹ. Libya, nơi có trữ lượng dầu lớn nhất ở châu Phi, trước chiến tranh là nước xuất khẩu dầu lớn thứ 12 trên thế giới với hơn 1,5 triệu thùng/ngày, hầu hết sang châu Âu.
Trung Quốc tranh phần
Trung Quốc là nước từng ủng hộ mạnh mẽ chính phủ của ông Gaddafi. Lúc đầu Bắc Kinh không can thiệp vào công việc nội bộ của Libya. Nhưng Bắc Kinh bỏ phiếu trắng trong nghị quyết cho phép NATO không kích Libya. Tiếp đó, Trung Quốc phản đối mạnh mẽ các vụ ném bom của NATO vào Libya nhưng rồi sau đó có nhiều động thái gần gũi hơn với lực lượng đối lập NTC khi thấy tình hình chuyển biến bất lợi cho ông Gaddafi.
Trung Quốc tranh phần
Trung Quốc là nước từng ủng hộ mạnh mẽ chính phủ của ông Gaddafi. Lúc đầu Bắc Kinh không can thiệp vào công việc nội bộ của Libya. Nhưng Bắc Kinh bỏ phiếu trắng trong nghị quyết cho phép NATO không kích Libya. Tiếp đó, Trung Quốc phản đối mạnh mẽ các vụ ném bom của NATO vào Libya nhưng rồi sau đó có nhiều động thái gần gũi hơn với lực lượng đối lập NTC khi thấy tình hình chuyển biến bất lợi cho ông Gaddafi.
Trung Quốc đã tiếp phái đoàn này tới thăm Bắc Kinh hồi tháng 6, xem NTC là một bên đối thoại quan trọng và kêu gọi NTC thỏa hiệp với Chính phủ Gaddafi. Vì vậy, Trung Quốc không muốn đứng ngoài cuộc trong việc tái thiết Libya thời hậu chiến.
Ngày 24-8, Trung Quốc đề nghị LHQ dẫn đầu chương trình tái thiết Libya thời hậu chiến và thúc giục các bên tại Libya chuyển giao quyền lực êm thấm. Trung Quốc đã đầu tư khoảng 19 tỷ USD vào các dự án đường sắt, khai thác dầu, viễn thông… ở Libya.
Trong cuộc họp báo ngày 24-8, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Mã Triều Húc kêu gọi chuyển giao quyền lực chính trị êm thấm tại Libya và cho rằng NTC có vai trò quan trọng trong việc giải quyết các vấn đề của Libya.
Ngày 24-8, Trung Quốc đề nghị LHQ dẫn đầu chương trình tái thiết Libya thời hậu chiến và thúc giục các bên tại Libya chuyển giao quyền lực êm thấm. Trung Quốc đã đầu tư khoảng 19 tỷ USD vào các dự án đường sắt, khai thác dầu, viễn thông… ở Libya.
Trong cuộc họp báo ngày 24-8, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Mã Triều Húc kêu gọi chuyển giao quyền lực chính trị êm thấm tại Libya và cho rằng NTC có vai trò quan trọng trong việc giải quyết các vấn đề của Libya.
Treo giá ông Gaddafi 1,7 triệu USD
* Lực lượng đối lập Libya ngày 24-8 ra giải thưởng 1,7 triệu USD cho ai bắt được ông Gaddafi dù sống hay chết. Ông Gaddafi trước đó cho biết ông rút khỏi tổng hành dinh Bab al-Aziziya ở thủ đô Tripoli chỉ là “bước đi chiến thuật”.
* Ngoại trưởng Đức Guido Westerwelle tuyên bố dành cho NTC khoản vay 100 triệu euro nhằm hỗ trợ nhân đạo và dân sự.
* Đức, Anh và Pháp cũng đang tìm kiếm một nghị quyết của LHQ nhằm dỡ bỏ phong tỏa các tài sản của Libya.
* Tổng thống Nga Dmitry Medvedev ngày 24-8 tuyên bố nước Nga chuẩn bị thiết lập quan hệ ngoại giao đầy đủ với lực lượng đối lập Libya nếu họ có thể thống nhất nước này và bắt đầu tiến trình dân chủ mới.
(KM- Tin Tổng Hợp)
(KM- Tin Tổng Hợp)
e-mail
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét