Chính phủ Hoa Kỳ ngày 3 tháng 8 vừa qua ra thông cáo báo chí về biển
Đông, trong đó có đoạn đề cập đến khả năng giải quyết tranh chấp bằng
một trọng tài hay bằng một định chế pháp lý quốc tế. Đây là lần đầu tiên
ý kiến này được nhắc đến. Từ trước đến nay, lập trường của HK về tranh
chấp giữa các nước là không ủng hộ bên nào nhưng khuyến nghị các bên
giải quyết tranh chấp bằng đường lối hòa bình, không sử dụng vũ lực,
trên căn bản tuyên bố DOC hay luật quốc tế trong đó có Luật quốc tế về
Biển 1982.
Ý kiến về “một trọng tài” của HK đưa ra trong bối cảnh tranh chấp
Trung-Phi về chủ quyền bãi cạn Scarborough đang lâm vào bế tắc. Phía TQ
ngày càng tăng áp lực, bằng răn đe quân sự và bóp chẹt kinh tế, cho thấy
cho thấy quyết tâm muốn chiếm bãi cạn Scarborough của nước này. Ý kiến
này cũng đưa ra đúng vào lúc căng thẳng Việt-Trung lên đến tột độ do
việc TQ cho đấu thầu các lô dầu khí trên thềm lục địa VN, cho nhiều đoàn
tàu đánh cá hàng chục ngàn chiếc tiến vào vùng biển Trường Sa thuộc
Việt Nam. Đồng lúc TQ cho thành lập thành phố Tam Sa, biến đảo Phú Lâm
(thuộc Hoàng Sa của VN) thành một địa điểm quân sự quan trọng đầu tiên
trên biển Đông. Đây là động thái gây hấn, xâm lấn mạnh nhứt của TQ từ
sau cuộc chiến năm 1979. Nhiều tiếng nói từ VN cất lên yêu cầu “đánh”!
Tranh chấp các nước về chủ quyền các đảo HS và TS đã dây dưa kéo dài
từ nhiều thập niên. Các phương cách được các bên áp dụng để giải quyết
tranh chấp từ trước đến nay, như tuyên bố Ứng xử biển Đông (DOC) giữa
các nước ASEAN và TQ, thuơng lượng song phương, đa phương… cho thấy đã
thất bại. Biển Đông lần hồi trở thành một khu vực nóng, có thể trở thành
đầu mối cho chiến tranh bùng nổ. Nguyên nhân là do không bên nào nói
đến cốt lõi của vấn đề: chủ quyền các đảo. Các bên chỉ tập trung vào
việc khoanh vùng biển và đơn phương tuyên bố vùng biển đó thuộc quyền
tài phán của nước mình. Trong khi quyền tài phán (và quyền chủ quyền)
vùng biển chỉ được sinh ra từ chủ quyền về lãnh thổ. Các bên chỉ nói
chuyện về cái “ngọn” mà không nói về cái “gốc”, là nguyên nhân của mọi
nguyên nhân, là nước nào có chủ quyền ở các đảo nào ? Chỉ khi giải quyết
ổn thỏa vấn đề chủ quyền các đảo, việc chồng lấn các vùng biển mới có
thể giải quyết. Các tuyên bố về quyền chủ quyền ở các vùng biển mới thể
hiện một cách minh bạch.\
Đề nghị của Hoa Kỳ, với tư cách là một cường quốc đứng đầu thế giới,
mặc dầu chậm trễ nhưng là phương pháp thực tế (và hữu hiệu) nhứt đễ gìn
giữ hòa bình cho khu vực. Vì nó có khả năng giải quyết các « gốc » của
vấn đề.
Thấy gì qua tuyên bố của chính phủ Hoa Kỳ? Ta thấy, có thể đó là hành
động nhằm ủng hộ nước đồng minh là Phi đang bị TQ chèn ép trên vấn đề
bãi cạn Scarborough. Từ vài tháng nay, nhà nước Phi đang vận động để đưa
vụ tranh chấp Scarborough ra một tòa án quốc tế. Như thế phía Phi đã
chuẩn bị sẵn sàng cho cuộc chiến mới với TQ về pháp lý. Tuyên bố của HK
giúp Phi gỡ một nước cờ bí. Phía TQ, nếu không chấp nhận đề nghị, chắc
chắn sẽ bị đuối lý trước dư luận quốc tế. Họ không có lý do nào để khước
từ. Họ khó có thể tiếp tục hành xử bá đạo đe dọa quân sự hay bóp chẹt
kinh tế như hiện nay đối với Phi.
Nhưng về phía VN thì vấn đề phức tạp. Tuyên bố này có thể giúp cho VN
gỡ thế cờ bí nhưng cũng có thể đưa VN vào thế bí. Nhà nước CSVN chưa
bao giờ đề nghị giải quyết tranh chấp với TQ bằng một trọng tài quốc tế,
(như Phi đối với TQ), mặc dầu áp lực mỗi ngày mỗi tăng của TQ. Những sự
việc đã thấy hiện nay, như TQ cho đấu thầu khai thác trên thềm lục địa
VN, cho nhiều đoàn hàng ngàn chiếc thuyền vào đánh bắt trên vùng biển
của VN, bắt bớ ngư dân VN tịch thu tài sản… là áp lực mà TQ đặt lên VN,
buộc lãnh đạo CSVN phải thực hiện các hứa hẹn mà hai bên đã ký kết trong
quá khứ.
Thế tiến thoái lưỡng nan của VN đã rất rõ rệt. Nếu không đưa ra tòa
án quốc tế thì rất có thể sẽ phải xung đột vũ trang với TQ. Nếu đưa ra
tòa thì những bằng chứng chuyển nhượng đất đai, biển đảo mà đảng CSVN đã
cam kết với TQ sẽ bị bạch hóa trước công chúng. Đây là một hình thức
“tự sát chính trị”.
Nhưng lối thoát của dân tộc VN, muốn bảo toàn được lãnh thổ của cha
ông để lại, là phải đưa vấn đề ra một trọng tài hay một tòa án quốc tế
để phân giải. Tuyên bố của nhà nước HK cho thấy nước này sẽ ủng hộ VN,
nếu VN nỗ lực thực hiện. Vấn đề là phía VN phải làm thế nào hóa giải các
“giấy nợ” của lãnh đạo CSVN đã thể hiện với TQ để có thể có một hy vọng
thắng kiện. Mà muốn hóa giải các “giấy nợ” này thì phải biết nội dung
nó như thế nào, hiệu lực pháp lý của nó ra sao… Đây là công việc của các
học giả.
Các học giả VN cho thấy khó mà có một lựa chọn nào khác, ngoài đảng
CSVN, vì đó là nguồn sống của cá nhân và gia đình họ. Ăn trái nhớ kẻ
trồng cây, ăn cây nào rào cây đó, học giả VN tìm cách giúp đảng CSVN
« quỵt » nợ TQ. Nhưng không dễ.
Điều dứt khoát là người dân không thể hy sinh vì những hứa hẹn ngu
xuẩn của lãnh đạo CSVN. Nhất là những hứa hẹn này có thể hóa giải được.
Với cái đầu nóng, suy nghĩ để thấy rằng kinh tế bệnh hoạn của VN hiện
nay không đủ trả nợ cho các vũ khí vừa mua (chưa giao) của Nga (tàu ngầm
và SU 30).
Nhiều người VN hiện nay vẫn giữ ảo tưởng về một sự trợ giúp “quân sự”
cho VN từ phía HK mà không chịu nghĩ rằng HK không có “nghĩa vụ” gì đối
với VN cũng như món hàng “Cam Ranh” đã trở thành một món hàng “solde”
trong cái nhìn chiến lược hiện đại. Có người nóng lòng lên tiếng giục
“đánh” TQ. Nhưng lấy cái gì để đánh? Không lẽ lấy máu của dân? Tâm lý
chiến tranh vẫn còn man mác vì lịch sử cho thấy máu xương của dân VN quá
rẻ, muốn đổ lúc nào cũng được và cho mục tiêu nào cũng được. Chiến
tranh thì dân đổ máu. Những kẻ to tiếng hò hét thúc giục “tiến lên” lại
luôn là những người ở nơi an toàn nhất. Hết chiến tranh thì dân đổ mồ
hôi, nước mắt, bán thân, bán sức… cho ngoại bang để những người lãnh đạo
cuộc chiến trước kia hưởng lợi. Những người hô hào, xúi giục người dân
tiến lên “đài liệt sĩ” luôn là những người cầm bút. Ôi những “học giả”,
những “chiến sĩ trên mặt trận văn chương”, suốt đời được đảng cho ăn
bánh vẽ, cho uống nước lã… nhưng lại siêng việc “múa tối ngày”. Chưa
biết lúc nào họ ý thức được thân phận “trí thức không bằng cục phân” của
mình.
Phải “đàm”. “Đàm” không phải là “hàng”. Đây là xu hướng của thời đại,
là nếp nghĩ của con người văn minh. Đó là đề nghị của Hoa Kỳ đưa vấn đề
ra một trọng tài, hay một tòa án quốc tế để phân giải. VN dám “ủng hộ”
đề nghị này không?
© Trương Nhân Tuấn
© Đàn Chim Việt
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét