Thứ ba 18 Tháng Mười Hai 2012
Các cử tri ủng hộ ứng cử viên đảng bảo thủ Park Geun-hye mitting tại Seoul ngày 18/12/2012.
REUTERS
Liệu kết quả cuộc bầu cử tổng thống ngày mai có làm thay đổi
xã hội Hàn Quốc ? Đâu là các vấn đề chính của cuộc tranh cử này ? Trả
lời phỏng vấn RFI, hai nhà nghiên cứu Pháp Valérie Niquet và Marianne
Peron-Doise đưa ra một số phân tích về những nét lớn của cuộc tranh cử
này. Hai nhà nghiên cứu đặc biệt nhấn mạnh đến các thách thức mà nền dân
chủ Hàn Quốc non trẻ phải đối mặt như nhiều bất công kinh tế, xã hội
phân hóa cao, quyền tự do ngôn luận bị giới hạn do quan hệ căng thẳng
với Bắc Triều Tiên…
Nhận xét chung về cuộc bầu cử tổng thống Hàn Quốc, bà Marianne Peron-Doise cho biết :
Marianne Peron-Doise
: Trong cuộc tranh cử tổng thống Hàn Quốc khởi đầu có 7 ứng cử viên,
nhưng cuối cùng chỉ còn lại có 3 người. Ứng cử viên hàng đầu là bà Park
Geun-Hye, ứng cử viên của đảng theo xu hướng hết sức bảo thủ - đảng của
tổng thống mãn nhiệm. Đảng này hiện chiếm giữ đa số tại Quốc hội sau
cuộc bầu cử tháng 4/2012. Đối thủ của bà Park Geun-Hye là ông Moon
Jae-In, ứng cử viên cánh tả thuộc đảng Dân chủ Thống nhất. Ông Moon
Jae-In có thể coi là người kế tục hai tổng thống thiên tả, nắm quyền từ
năm 1998.
Kết quả nhiệm kỳ của tổng thống Lee Myung-Bak nắm quyền từ năm 2007,
theo đường lối hết sức bảo thủ, bị chỉ trích mạnh mẽ. Như vậy, có thể bà
Park Geun-Hye, một gương mặt mới của cánh hữu bảo thủ sẽ lên nắm quyền
với các chủ trương mới trong chính sách đối nội. Về phần quan hệ với
Bắc Triều Tiên, các ứng cử viên đều có xu hướng muốn nối lại quan hệ
nhanh chóng. Đây có thể coi là một điều khác biệt đáng kể so với tổng
thống mãn nhiệm.
Việc một phụ nữ có thể trở thành tổng thống Hàn Quốc có thể coi
là một điểm đặc biệt cho thấy sự tiến bộ của quốc gia này trong vấn đề
bình đẳng giới. Tuy nhiên, theo nhìn nhận của các chuyên gia, cần phải
đặt hiện tượng này trong khuôn khổ của nhiều xã hội Châu Á vốn mang nặng
tính gia trưởng. Bà Marianne Peron-Doise nhận xét :
Marianne Peron-Doise : Việc một phụ nữ có thể trở
thành tổng thống Hàn Quốc là một hiện tượng ít nhiều mang tính hai mặt.
Một mặt, nữ ứng viên tổng thống là hiện thân cho tính hiện đại mang màu
sắc Châu Á, ít nhất về mặt văn hóa và về mặt kinh tế. Nhưng tất cả những
điều này vẫn thuộc về một xã hội, xét về cơ bản vẫn còn rất bảo thủ.
Phụ nữ có rất ít không gian thể hiện bản thân.
Bà Park Geun-Hye là một trường hợp rất đặc biệt. Ngay từ khi còn nhỏ,
bà đã được biết đến đời sống chính trị cung đình, với tư cách là con
gái của ông Park Chung-Hee. Park Chung-Hee trở thành tổng thống sau cú
đảo chính quân sự trong thập niên 1960 và nắm giữ quyền lực cho đến năm
1980. Cuối cùng thì, bà Park có liên hệ đặc biệt với lịch sử của đất
nước Hàn Quốc qua số phận riêng của mình. Bà Park vừa có uy tín như con
gái của lãnh đạo, lại vừa là biểu tượng cho một xã hội đang có khát vọng
thay đổi. Có thể nói, một phụ nữ đứng đầu một đất nước như vậy là điều
khá là bất ngờ.
Còn sau đây là ý kiến của bà Valérie Niquet :
Valérie Niquet : Đây là điều mà chúng ta thấy có
trong tất cả các xã hội gia trưởng Châu Á, nơi một người con gái hay vợ
của một lãnh đạo có được một uy tín trong một xã hội do đàn ông nắm giữ.
Một khi lên nắm quyền tối cao, người phụ nữ ở cương vị lãnh đạo đóng
vai trò người đàn bà bảo trợ, được xã hội tôn kính, ví dụ như trường hợp
Ấn Độ, trường hợp Indonesia trong một thời kỳ, hay ở Philippines. Ở
Nhật Bản, chưa có ai đạt được cương vị này, nhưng có người như bà Makiko
Tanaka (từng là ngoại trưởng và bộ trưởng Giáo dục, Văn hóa…) cũng thừa
hưởng được uy tín của cha mình. Một mô hình phụ nữ lãnh đạo xã hội như
vậy, chúng ta có thể thấy khá thường có tại nhiều nước Châu Á, nơi sự
thăng tiến của người phụ nữ là thông qua việc kế thừa di sản vốn có của
gia đình.
Hàn Quốc vừa là nước kinh tế năng động và phát triển hàng đầu thế
giới, nhưng bên trong xã hội này, tồn tại nhiều vấn đề lớn như : việc
sinh viên học sinh làm việc quá tải để qua được các kỳ thi, các cặp vợ
chồng trẻ không có nơi ở, những người ở tuổi 40 bị đe dọa mất việc, hay
những người cao niên bị bỏ rơi. Các nhà nghiên cứu ghi nhận một sự tương
phản cao độ giữa xã hội dân sự và nhà nước tại Hàn Quốc.
Marianne Peron-Doise : Chúng ta ngày càng nghe thấy
tiếng nói của xã hội dân sự Hàn Quốc. Đây là một điều mới mẻ. Nhưng xã
hội dân sự này có vẻ còn rất trẻ. Xã hội dân sự này chủ yếu là các cư
dân đô thị có xu hướng sử dụng nhiều internet, tweeter hay các phương
tiện truyền thông hiện đại khác.
Chúng ta có thể tìm được cách giải thích về vấn đề này trong lối lãnh
đạo rất độc đoán của tổng thống Lee Myung-Bak, có chủ trương giới hạn
rất nghiêm ngặt quyền tự do ngôn luận của các phương tiện truyền thông.
Báo giới trong nhiệm kỳ 4 năm nắm quyền của ông Lee Myung–Bak có xu
hướng bị gạt sang một bên.
Xã hội dân sự Hàn Quốc bị chia rẽ nhiều. Nhiều người cao tuổi không
có được sự trợ giúp xã hội, bắt buộc phải làm việc mà không được hưởng
lương hưu. Tỷ lệ tự sát ở người cao tuổi là rất cao tại Hàn Quốc. Có cả
một nhóm người trẻ tuổi của Hàn Quốc, sau các đào tạo rất vất vả, nhưng
lại không tìm được việc làm. Sự tan rã của xã hội là một chủ đề trong
chiến dịch tranh cử của bà Park. Bà Park Geun-Hye nói đến đòi hỏi « dân
chủ hóa kinh tế », và chọn lập trường chống lại người tiền nhiệm của
mình, ông Lee Myung-Bak.
Valérie Niquet : Phải nhấn mạnh rằng, xã hội Hàn
Quốc là một trong các xã hội liên kết tốt nhất. Hàn Quốc là một quốc gia
có tỷ lệ nối mạng internet cao. Như vậy có một sự tương phản giữa việc
giới trẻ Hàn Quốc sử dụng hết sức nhiều internet và các nhóm xã hội
khác, và đặc biệt là chính phủ Hàn Quốc hiện nay tỏ ra là một chính phủ
già nua, cằn cỗi.
Hai ứng cử viên trong cuộc tranh cử tổng thống Hàn Quốc đều phê
phán tính chất bất công của nền kinh tế nước này. Ông Moon Jae-In còn
gọi Hàn Quốc là một « nền kinh tế hoang dã ». Những tập đoàn kinh tế
khổng lồ do các gia đình nắm giữ được hưởng các ưu đãi một cách bất
công. Mang lại sự công bằng và tái định hướng nền kinh tế là các quan
điểm chủ yếu của hai ứng cử viên.
Marianne Peron-Doise : Có một đòi hỏi về dân chủ hóa
kinh tế, đây là một quan điểm chính của bà Park. Sự tăng trưởng kinh tế
của Hàn Quốc dựa trên các tập đoàn kinh tế lớn, như các tập đoàn xe
hơi, tàu thủy, điện tử… Các nhóm này tạo nên hình ảnh của Hàn Quốc trên
thế giới với các nhãn hiệu Samsung, Huyndai… Đây có thể coi là điểm mạnh
của chính quyền tổng thống Lee.
Tuy nhiên, gánh nặng rất lớn của các tập đoàn khổng lồ này đối với xã
hội thì bị chỉ trích. Vì có một nhu cầu nội tại của xã hội Hàn Quốc, đó
là : Các đòi hỏi của kinh tế tư nhân mang tính gia đình đã không được
coi trọng đầy đủ. Nền kinh tế Hàn Quốc chủ yếu dựa vào xuất khẩu, sẽ
phải được định hướng lại, tập trung nhiều hơn vào tiêu thụ nội địa. Đây
chính là một quan điểm chủ đạo trong quá trình tranh cử của cả hai ứng
viên chính.
Valérie Niquet : Phải ghi nhận các thành công của
nền kinh tế Hàn Quốc, như việc ký kết hiệp định trao đổi thương mại tự
do với Liên Hiệp Châu Âu, nhưng điều này cũng gây các phản ứng bảo hộ
mậu dịch làm ảnh hưởng xấu đến nền kinh tế dựa nhiều vào xuất khẩu của
Hàn Quốc. Đây cũng là vấn đề chung với cả Châu Á, nơi chủ trương phát
triển dựa vào xuất khẩu đang được xem xét lại.
Hàn Quốc có một kinh tế với nhiều bất công, một xã hội phân hóa
cao. Câu hỏi được nhiều người đặt ra là : Liệu có thể coi nền dân chủ
Hàn Quốc chưa hình thành thực sự ?
Marianne Peron-Doise : Nền dân chủ Hàn Quốc gặp khó
khăn trong việc xây dựng các quyền tự do công cộng. Phải đợi đến năm
1998, khi một tổng thống được coi là thuộc cánh tả, được bầu lên, Hàn
Quốc mới có một thay đổi chính trị thực sự, với một phong cách lãnh đạo
mới, một sự cởi mở hướng về xã hội dân sự.
Thực tế là, trong một thời gian dài, do quan hệ rất khó khăn với Bắc
Triều Tiên, các cơ quan an ninh mật có một tầm ảnh hưởng rất nặng trong
đời sống chính trị Hàn Quốc. Quyền tự do ngôn luận bị giới hạn chặt, với
các luật an ninh nội địa, có thể cho phép đưa vào tù các thành viên đối
lập chính trị.
Valérie Niquet : Dù là chưa hoàn thiện, nhưng Hàn
Quốc cũng như Nhật Bản có một nền dân chủ. Giống như các nền dân chủ non
trẻ Á châu khác như Đài Loan, Philippines…, các đảng phái đối lập tồn
tại ở Hàn Quốc. So với các nước Châu Âu, rõ ràng Hàn Quốc có một nền dân
chủ, cho dù nền kinh tế nước này còn mang tính chỉ huy. Cũng như nền
kinh tế Nhật Bản, nền kinh tế mang tính chỉ huy của Hàn Quốc đã từng làm
nên thành công trong quá khứ, nay đang đứng trước nhiều vấn đề phải
giải quyết trong bối cảnh có nhiều thách thức kinh tế mới.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét