March 10, 2014
Ngày
8 tháng 3 tức ngày Quốc tế Phụ nữ (International Women’s Day) năm 2014
lại nhằm vào ngày 8 tháng 2 âm lịch tức hai ngày sau khi Hai Bà Trưng
tuẫn tiết vào năm Quý Mão – năm 43 Dương lịch.
Hai Bà
Trưng là hai vị nữ tướng đầu tiên của Việt Nam, đã đứng lên khởi nghĩa
chống lại quân Đông Hán vào năm 40. Trong vòng hơn 3 năm từ năm 40 đến
năm 43, Hai Bà đã mở ra một thời đại, tuy ngắn ngủi, nhưng ít ai lường
trước. Đó là Chế độ Mẫu hệ nơi mà người đàn bà là trụ cột trong gia đình
và cũng là trụ cột trong xã hội.
Chế độ
mẫu hệ mà Anh ngữ dùng chữ Matriarchy – theo tự điển Merriam Webster –
được dùng đầu tiên vào năm 1885. Theo các tác giả J. M. Adovasio, Olga
Soffer, and Jake Page, thì chưa có một xã hội nào trên thế gian hiện hữu
chế độ mẫu hệ thực sự. Theo một số sách Tây phương khác, thì xã hội mẫu
hệ cũng hiện hữu không ít thì nhiều ở đây đó, phản ánh qua sự tôn thờ
những thánh nữ chẳng hạn như thời đại Elamite (Elamite civilization
2700-539 trước Tây lịch).
Tại Á
đông, ta có nghe qua Từ Hy Thái Hậu ở China (Empress Cixi) lên ngôi vào
năm 1861. Trước đó thì có Võ Tắc Thiên (Empress Wu Zitian) lên ngôi vào
năm 690. Đọc kỹ thì thấy bà Từ Hy hay bà Võ Tắc Thiên chỉ là nguyên thủ
quốc gia – tức lãnh đạo một nước – thôi. Tuy nhiên, trong thời hai vị
này thì không nói đến việc người đàn bà làm trụ cột trong gia đình.
Tại
Việt Nam, có tài liệu viết Mẹ Âu Cơ bắt đầu chế độ mẫu hệ. Đây là một
truyền thuyết lý thú và rất đáng trân trọng, trong đó Mẫu Tổ của người
Việt đẻ ra 100 trứng sinh ra 100 người con. Chữ “đồng bào” (sharing the
same uterus) tức cùng một bào thai cũng xuất hiện từ truyền thuyết này.
Xin mở ngoặc điển tích xoay quanh chữ “đồng bào” chỉ có tại Việt Nam mà
thôi. Nếu ai dùng ý tưởng người cùng quốc gia (compatriot) rồi gán vào
chữ đồng bào là không đúng, vì những người cùng quốc gia không nhất
thiết là những người “nằm chung một bào thai” như kể trong truyền thuyết
Mẹ Âu Cơ.
Xuôi
dòng lịch sử, vào mùa Xuân, tháng 2 năm 40, phẫn uất trước sự cai trị
tàn bạo của thái thú Tô Định nhà Đông Hán, hai chị em Trưng Trắc và
Trưng Nhị đã cùng với nhiều nữ tướng của mình như Thánh Thiên, Lê Chân,
v.v… đứng lên phất cờ khởi nghĩa và trong một thời gian ngắn đã lấy được
65 thành trì tại Lĩnh Nam.
“Đô Kỳ đóng cõi Mê Linh
Lĩnh Nam riêng một triều đình nước ta”.
Lĩnh Nam riêng một triều đình nước ta”.
Đọc
lịch sử đó đây, không rõ nguồn ngạch, ta cũng thấy rằng lúc bấy giờ, các
bà chẳng những giỏi việc nước, mà cũng đảm việc cai quản gia đình. Nếu
quả thực Hai Bà Trưng và các nữ tướng vừa lo việc nước, vừa quán xuyến
gia đình, thì Chế độ Mẫu hệ tức Matriarchy xuất phát từ Việt Nam chứ
chẳng phải nước nào khác trên thế giới. Vài năm trước, tôi được Nữ sĩ Lệ
Vân (Ottawa, Canada) tặng quyển “Bóng sắc giai nhân trên đường Nam
tiến”. Nếu trí nhớ không kém thì Nữ sĩ Lệ Vân – qua một số tài liệu tham
khảo – cũng viết rằng Hai Bà Trưng đã khởi đầu chế độ mẫu hệ.
Có một
nét văn hoá rất đặc trưng trong chính cái tên Trưng Trắc. Tại Việt Nam,
từ lâu đã có kỹ nghệ gia truyền trồng dâu nuôi tằm. Con tằm thường ăn
lá dâu và đẻ trứng. Trứng thì có cái chắc, có cái lép. Cho nên, tên
Trưng Trắc bắt nguồn từ chữ trứng chắc mà ra.
Hai bà
Trưng Trắc và Trưng Nhị đã vì nước và phải hy sinh cuộc sống và bản
thân mình để cứu lấy quốc gia dân tộc. Cái dũng khí của Hai Bà cũng nên
được con em chúng ta ở hải ngoại biết và so sánh với Jeanne d’Arc của
Pháp trong những năm 1429. Trở lại Việt Nam, xin được ghi lại nhận xét
của Sử gia Lê văn Hưu ghi trong Việt Nam Sử Lược của Trần Trọng Kim:
-
“Trưng Trắc, Trưng Nhị là đàn bà nổi tiếng đánh lấy được 65 thành trì,
lập quốc xưng vương dễ như giở bàn tay. Thế mà từ cuối đời nhà Triệu cho
đến đời nhà Ngô hơn một nghìn năm, người mình cứ cúi đầu bó tay làm
tôi-tớ người Tàu, mà không biết xấu-hổ với hai người đàn-bà họ Trưng!”
Thật
vậy, nhìn cảnh nước Việt của những năm đầu của thiên niên kỷ thứ Ba, sau
gần 40 năm không còn chinh chiến, thế nhưng lòng người vô cảm, dân tình
oán than, đất nước rơi vào cảnh cùng cực, lệ thuộc ngoại bang, lại thấy
xấu hổ vì nhiều người không bị ràng buộc, nhưng lại chưa làm được gì để
mang lại quốc thái dân an nơi quê nhà.
* * *
Nghĩ
mà thấy phụ nữ Việt Nam có thật nhiều cái hay để vinh danh, để tôn kính.
Người đầu tiên mà tôi nghĩ đến là Mẹ. Trong những tháng ngày cực nhọc
và đau khổ nhất, Mẹ đã một tay gồng gánh để nuôi đàn con và để nuôi
chồng cải tạo. Cho nên, khi Trung Tâm ASIA phát hành bộ DVD Hùng Ca Sử
Việt II, nghe bài hát “Cái Cò” tôi không cầm được cảm xúc, quá ư là thấm
thía một cảnh đời cơ cực của một người mẹ, chỉ biết tần tảo nuôi con và
nuôi chồng.
Xin
mượn ngày Quốc tế Phụ nữ Tám tháng Ba hằng năm để vinh danh những bậc
anh thư nước Việt: Hai Bà Trưng, bà Triệu, Công chúa Huyền Trân, Công
chúa Ngọc Hạ; những từ mẫu trong các gia đình Việt Nam, những nữ nhi của
ngày xưa Cô Giang, Cô Bắc, và ngày nay như các chị Tạ Phong Tần, Phạm
Thanh Nghiên, Bùi Thị Minh Hằng, Đỗ Thị Minh Hạnh, cũng như mới đây nhất
là em Nguyễn Phương Uyên và nhiều cô gái can trường khác. Những tấm
gương trong sáng và quả cảm này là chính là “người mẫu” mà theo tôi,
giới trẻ Việt Nam ở bất cứ nơi đâu phải noi theo.
Montréal, ngày 7-3-2014
Lê M. Thịnh
Lê M. Thịnh
Nguồn:1. Việt Nam Sử Lược – Trần Trọng Kim (bản online tại Việt Nam Thư Quán)2. Đại Việt Sử Ký Toàn Thư3. Ngày âm lịch (online)
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét