Thứ hai 21 Tháng Tư 2014
Một nhà máy Gazprom ở Sakhalin: Nga đem dầu hỏa và khí đốt ra để dụ các nước châu Á - REUTERS /Sergei Karpukhin
Do là ngày lễ Phục sinh, ngoại trừ Le Monde, nhiều tờ báo
quen thuộc với độc giả Paris đều nghỉ phép. Riêng các ấn bản trên mạng
tập trung vào sự kiện bốn cựu con tin Pháp vừa trở về với gia đình. Họ
bắt đầu kể lại những điều kiện giam giữ khắc nghiệt trong 10 tháng, sau
khi bị một nhóm hồi giáo cực đoan Syria bắt giữ. Về châu Á, báo
Singapore The Straits Times có một bài phân tích dài mang tựa đề « Nga
trở lại ve vãn Đông Á ».
Sau Hoa Kỳ, đến lượt Nga « xoay trục » sang khu vực này. Tuần
trước, Ngoại trưởng Sergei Lavrov vừa kết thúc một vòng công du châu Á
và ông đã dừng lại ở Trung Quốc và Việt Nam. Ngoại trưởng Nga đến Bắc
Kinh để chuẩn bị cho chuyến công du Trung Quốc của Tổng thống Putin vào
tháng tới. Đây là một trong những động thái của Matxcơva nhằm thúc đẩy
trở lại việc mở rộng hợp tác và thắt chặt quan hệ với toàn khu vực châu
Á, từ Nhật Bản, Hàn Quốc đến Việt Nam, Malaysia.
Nước cờ này của Matxcơva dễ hiểu trong bối cảnh tại Châu Âu, Nga đang
bị cô lập và bị phương Tây đe dọa trừng phạt sau khi đã thôn tính vùng
tự trị Crimée của Ukraina. Vấn đề đặt ra là trong quá khứ Nga đã nhiều
lần tìm cách hâm nóng quan hệ với các đối tác Á châu, nhưng phần lớn
những nỗ lực đó đều thất bại. Chủ yếu là vì Nga vừa kém tinh tế về
phương diện ngoại giao, vừa thiếu phương tiện để thiết lập một mối quan
hệ lâu bền với châu lục này.
Jonathan Eyal của báo The Straits Times nhắc lại hiềm khích, nghi kỵ
giữa các nhà lãnh đạo Liên Xô và Trung Quốc ở vào những năm 1980. Trích
lời một nhà nghiên cứu, Jonathan Eyal nhắc lại cố lãnh tụ Liên Xô
Brejenev vào những năm tháng cuối đời đã bị ám ảnh về mối hiểm họa đến
từ Trung Quốc như thế nào và thậm chí Matxcơva khi đó đã sẵn sàng bắt
tay với kẻ thù không đội trời chung là « đế quốc Mỹ » để đối phó với một
nước láng giềng « xảo quyệt » nằm sát cạnh là Trung Quốc.
Thế rồi, dưới triều đại của các ông Gorbatchev và Eltsine, chính
quyền Matxcơva đã tìm cách sưởi ấm quan hệ với Nhật Bản. Bản thân, Tổng
thống Putin đã ra lệnh cho ngành ngoại giao Nga chiều lòng hai đối tác
thương mại quan trọng ở Châu Á là Ấn Độ và Trung Quốc.
Dù vậy tại châu Á, Nga vẫn « đứng vòng ngoài » trong lúc hàng loạt
các thỏa thuận « hợp tác chiến lược » với Hoa Kỳ đã liên tiếp nối đuôi
nhau ra đời. Matxcơva đã bình thường hóa quan hệ với Bắc Kinh và Seoul
nhưng không hề có một sự gắn bó với Trung Quốc cũng như Hàn Quốc.
Với Nhật Bản hay Ấn Độ quan hệ cũng chưa bao giờ thực sự nồng thắm.
Ấn Độ tuy vẫn mua vũ khí của Nga nhưng New Delhi lúc nào cũng hướng tới
việc « mở rộng quan hệ đối tác chiến lược với Mỹ ». Tóm lại, theo như
nhận định của tác giả bài báo, không một quốc gia nào ở Châu Á coi Nga
là một điểm tựa, một tấm gương để noi theo hay một đối tác đáng tin cậy.
Những nỗ lực của Putin để đảo ngược thế cờ
Chính vì vậy mà điện Kremli đang đề ra mục tiêu « xoay trục » sang
Châu Á. Với Bắc Kinh, trong chuyến công du Trung Quốc vào tháng 5/2014,
Tổng thống Putin dùng chiêu bài năng lượng, đem dầu hỏa và khí đốt ra để
dụ « công xưởng sản xuất lớn nhất thế giới này ». Bên cạnh đó, dường
như Matxcơva đã chấp nhận bán cho Trung Quốc hệ thống tên lửa phòng
không đời mới nhất của mình. Tờ báo Singapore coi đây là một bước đột
phá quan trọng bởi vì từ trước tới nay, Nga luôn sợ Trung Quốc sao chép
kỹ thuật quân sự hiện đại này.
Với Tokyo, chủ nhân điệm Kremli chủ trương mở rộng cánh cửa đón nhận
đầu tư của Nhật vào các vùng ở miền cực Đông của nước Nga, kêu gọi đầu
tư vào năng lượng vào lúc mà Nhật Bản đang phải đóng cửa gần như toàn bộ
các nhà máy điện hạt nhân từ tháng 3/2011. Với chính quyền Hà Nội, Nga
sẽ cũng cấp lò phản ứng hạt nhân và bán tàu ngầm cho Việt Nam. Trong
chiến dịch chinh phục các đối tác Đông Á, Matxcơva đã không quên một
ai, kể cả Bắc Triều Tiên.
Giới hạn trong chiến lược hướng về châu Á của Putin
Câu hỏi đặt ra là liệu Matxcơva có đạt được mục tiêu mong muốn hay
không ? Tác giả bài báo trên tờ The Straits Times trả lời : Thứ nhất,
ngoài dầu hỏa và khí đốt, Nga không có nhiều sản phẩm nào khác để chiêu
dụ các bạn hàng Á châu. Thứ hai là riêng trong quan hệ Nhật - Nga, Nga
đang mời mọc các nhà đầu tư xứ hoa anh đào trở lại những vùng đất mà chỉ
mới một thập niên trước, chính quyền của ông Putin đã xua đuổi họ đi
khỏi. The Strait Times cho là thái độ trở mặt như bàn tay đó khó mở ra
triển vọng Matxcơva và Tokyo chóng trở thành những người bạn thân thiết.
Lý do thứ ba khiến tác giả cho rằng « tầm hoạt động » của ông Putin
đối với Châu Á sẽ hạn hẹp do Nga sẽ phải lên tiếng trên một số hồ sơ
nhạy cảm đối với khu vực này, từ vấn đề hạt nhân Bắc Triều Tiên đến
những tranh chấp lãnh thổ ở Biển Đông và Biển Hoa Đông. Làm thế nào để
Matxcơva có thể tạo niềm tin với Bắc Kinh khi vẫn bán vũ khí cho Ấn Độ ?
Nhưng theo tác giả bài viết quan trọng hơn hết, là Nga chỉ có thể
chinh phục được Châu Á nếu Matxcơva không biến khu vực này thành một
điểm nóng mới để đọ sức với Hoa Kỳ. Nói cách khác, Matxcơva chỉ có thể
hy vọng mở rộng ảnh hưởng với châu lục này với điều kiện là sự hiện diện
của Nga không đe dọa quyền lợi của Mỹ.
Đông Nam Á : Thái Lan không còn là cột trụ của Mỹ
Cũng về Châu Á và Hoa Kỳ, báo The Nation của Thái Lan chú ý tới vòng
công du bốn nước trong khu vực của Tổng thống Obama : Nhật Bản, Hàn
Quốc, Malaysia và Philippines. Lần trước ông Obama viếng thăm châu Á là
vào tháng 11/2012.
Trong 18 tháng qua tình hình khu vực và toàn cảnh thế giới đã có
nhiều thay đổi. 18 tháng vừa qua, Trung Quốc đã mở rộng ảnh hưởng ngoại
giao và quân sự với khu vực. The Nation có ý trách chủ nhân Nhà Trắng đã
lơ là với châu Á vào lúc mà ban lãnh đạo mới của Bắc Kinh đã không bỏ
phí thời gian, thuyết phục các đối tác của Trung Quốc trong vùng về một «
trật tự mới cho khu vực».
Ngoài ra tác giả bài báo, Kavi Chongkittavorn, tiếc cho Thái Lan là
chính quyền Bangkok đã không biết tranh thủ quan tâm của Hoa Kỳ như
Manila, để rồi Thái Lan không còn chiếm một vị trí then chốt trong chiến
lược của Mỹ tại Đông Nam Á. Có thể nói Thái Lan đã bỏ lỡ cơ hội.
Trong quá khứ, Thái Lan và Philippines cùng từng là những đồng minh
quan trọng của Mỹ ở Đông Nam Á. Thế nhưng Manila đã dựa vào Washington
để hiện đại hóa hệ thống phòng thủ, để có hẳn một chiến lược quốc phòng
riêng biệt. Trong khi đó Thái Lan thì vẫn chỉ « ở vòng ngoài ».
Khủng hoảng chính trị của Thái Lan phần nào phải chịu trách nhiệm về
những cơ hội bỏ lỡ đó. Không chỉ với Philippines mà thậm chí là Hoa Kỳ
đã mở rộng quan hệ với những quốc gia vốn không phải là những đồng minh
truyền thống của Mỹ ở Đông Nam Á như là trường hợp của Malaysia.
Sau hai đồng minh Đông Bắc Á là Nhật Bản và Hàn Quốc, Tổng thống
Obama lần này sẽ viếng thăm Malaysia, - một sự kiện chưa từng xảy ra từ
năm 1966 tới nay. Lãnh đạo Nhà Trắng sẽ đến Kuala Lumpur trước khi tới
Manila, Philippines.
Malaysia là một quốc gia có bang giao tốt với Trung Quốc. Tổng thống
Barack Obama ý thức được rằng củng cố quan hệ với Kuala Lumpur sẽ phục
vụ quyền lợi của Hoa Kỳ trong vùng Đông Nam Á không chỉ trong hiện tại
mà còn cả cho mai sau.
Bốn con tin Pháp tại Syria đã nếm mùi « địa ngục »
Trở lại với sự kiện bốn con tin Pháp bị bắt tại Syria cách nay 10
tháng vừa được trả tự do và đoàn tụ với gia đình đúng mùa lễ Phục Sinh :
tất cả các báo đều chú ý đến những ngày tháng và điều kiện họ bị giam
cầm.
Bốn người vừa trở về gồm phóng viên của đài phát thanh Europe 1,
Didier François phóng viên ảnh Edouard Elias đã bị bắt tại Alep ngày
06/06/2013. Chưa đầy hai tuần sau đó đến lượt phóng viên cộng tác với
tuần báo Le Point và đài truyền hình Arte, Nicolas Henin cùng với một
phóng viên ảnh độc lập Pierre Torrès sa lưới nhóm EIIL tại Raqqa.
Cả bốn vừa được trả về với gia đình. Le Figaro ấn bản trên mạng cho
biết nhóm Hồi giáo EIIL bắt giữ, đây là nhóm « cực đoan nhất trong số
những tổ chức thánh chiến tại Syria ». Les Echos thuật lại cảnh các con
tin của Pháp thường xuyên bị những tên cai ngục chĩa súng vào đầu dọa
hành quyết nhưng đó chỉ là những đòn hù dọa, khủng bố tinh thần. Mãi rồi
các con tin phải quen với cảnh sống trong sợ hãi.
Le Parisien kể lại một cách chi tiết hơn : trong 10 tháng giam cầm, 4
nhà báo pháp đã được đưa tới khoảng một chục địa điểm khác nhau, họ
từng nếm mùi đói, rét. Cũng có lúc họ bị xiềng chặt lại với nhau và họ
từng bị tra tấn, bởi Syria là một quốc gia nổi tiếng vì các hành vi tra
tấn tù nhân hay con tin.
« Boston strong »
Sự kiện thể thao được chú ý nhất trong ngày là cuộc chạy đua marathon
tổ chức tại thành phố Boston, miền đông Hoa Kỳ. Cánh nay đúng một năm
hai quả bom đã phát nổ làm 3 người thiệt mạng và hơn 200 người bị
thương. Năm nay, số người ghi danh tham dự đông đảo hơn năm trước : «
Chạy để tưởng nhớ những người đã chết », tựa của La Croix.
Tờ báo thể thao L’Équipe hay Le Figaro đều nhấn mạnh đến việc ban tổ
chức và chính quyền thành phố tăng cường các biện pháp an ninh. Năm nay
có tất cả 35.000 vận động viên ghi danh chạy marathon ; hơn 3500 nhân
viên cảnh sát được huy động, con số này tăng gấp đôi so với năm ngoái.
Bên cạnh đó còn phải kể đến 3500 nhân viên bảo vệ do ban tổ chức thuê
riêng để bảo đảm an toàn cho cả các vận động viên lẫn khán giả đến xem
cuộc chạy marathon lâu đời nhất thế giới này.
Tờ báo phát không 20 Minutes đưa tin ngày mai thành phố Boston sẽ tổ
chức một buổi lễ tưởng niệm các nạn nhân khủng bố với sự hiện diện của
phó Tổng thống Mỹ Joe Biden. Hai tác giả gây tang tóc cho cuộc chạy đua
việt dã Boston 2013 là hai anh em nhà Tsarnaev. Người anh, Tamerlan, 26
tuổi đã chết hôm 19/04/2013 trong cuộc truy đuổi với cảnh sát. Còn người
em là Djorka thì sẽ bị đưa ra tòa vào đầu tháng 11 sắp tới. Với tội
danh khủng bố cầm chắc là Djorka sẽ lãnh án tử hình.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét