"Trong một xã hội đã kéo dài hơn nửa thế kỷ về sự mê muội dân trí, về
sự độc tài về chính trị, sự lừa dối, sự đầu độc để có sự đồng thuận về
vụ NVGP và các nhân vật của nó thật khó như đáy bể mò kim… Nhưng trong
đêm tối không phải không có những người đã nhìn thấy ánh sáng của chân
lý.” - Lê Hoài Nguyên
Cuối năm 1973, nhà văn Bùi Ngọc Tấn được thả khỏi tù. Lúc đến văn
phòng làm thủ tục giấy tờ phóng thích, ông chợt nhìn thấy một tác phẩm
của mình trên bàn giấy của những nhân viên công an ở trại:
“Tên hắn in trên bìa sách chứng tỏ điều đó. Như có một ma lực, hắn bước đến chỗ ấy. Hắn buộc miệng kêu to như gặp lại con mình:
-Thưa các ông các bà, đây là sách tôi viết.
Mọi người ngơ ngác...
-Cái gì? Anh nói cái gì?
Hắn cầm lấy cuốn truyện. Bìa có đóng ấu trại. Hắn nhìn mãi vào những
tên hắn in trên bìa sách. Thật không tin được. .. Hắn lắp bắp như người
ngẹn thở:
-Quyển sách này của tôi.
Cô trung sĩ nhìn giấy tờ của hắn. Rồi lại nhìn tên hắn in trên bìa
sách. Cô đưa tờ lệnh tha cho ông Thanh Vân đọc. Ông ngẩn lên nhìn hắn
chăm chú từ đầu đến chân. Rồi với giọng hiểu biết:
-Anh lại Nhân văn Giai Phẩm chứ gì?
Báo cáo ông, Nhân văn Giai Phẩm có từ năm 1956, tôi bị bắt năm 1968. -Thế anh bị bắt về tội gì?
( Bùi Ngọc Tấn. Chuyện Kể Năm 2000, tập I. CLB Tuổi Xanh, Hoa Kỳ: 2000, 127- 129).
Từ 1956 đến 1973 là một khoản thời gian khá dài, đủ dài để nhà nước
VNDCCH biến bốn chữ “Nhân Văn Giai Phẩm ” thành một ... tội danh:
Anh lại Nhân văn Giai Phẩm chứ gì?
Và thêm mười năm sau nữa thì “Nhân Văn đã hoàn toàn bị tẩy sạch” – theo như tường thuật nhà phê bình văn học Thụy Khuê, trong phần lời tựa tác phẩm (*) mới nhất của bà:
“Năm 1984, khi trở về Hà Nội, tôi muốn tìm lại, dù chỉ một dấu vết
nhỏ, chứng minh sự hiện diện của Nhân Văn Giai Phẩm trong lòng người dân
Bắc. Nhưng vô ích. Tất cả đều đã bị xóa sổ. Kín đáo dò hỏi những người
thân trong gia đình sống ở Hà Nội, thuộc thế hệ ‘phải biết’ Nhân Văn,
xem có ai còn nhớ gì không? Nhưng không, tuyệt nhiên chẳng ai ‘nghe nói’
đến những cái tên như thế bao giờ: linh hồn Nhân Văn đã bị xóa trong ký
ức quần chúng, và như vậy, ‘nọc độc’ Nhân Văn đã hoàn toàn bị tẩy sạch.
Ðó là lý do chính khiến vài năm sau, khi thực sự bước vào nghề cầm
bút, tôi đã coi Nhân Văn Giai Phẩm là một trong những nghi vấn văn học
hàng đầu, cần phải tìm hiểu. Bài viết đầu tiên của tôi về phong trào
Nhân Văn Giai Phẩm, đăng trên nguyệt san Văn Học, California, số 27,
tháng 4 năm 1988; tiếp theo là những buổi phát thanh trên đài RFI, trong
nhiều chương trình từ 1991 đến 2004, trong số đó có những buổi phỏng
vấn các tác nhân chính của phong trào: Lê Đạt, Hoàng Cầm và Nguyễn Hữu
Đang.
Cuốn sách này tổng kết công việc tìm kiếm và thu thập các dữ kiện
xung quanh phong trào Nhân Văn Giai Phẩm trong hơn 20 năm, từ 1988 đến
ngày nay.”
*
Thụy Khuê mô tả thành quả “công việc tìm kiếm và thu thập các dữ kiện xung quanh phong trào Nhân Văn Giai Phẩm trong hơn 20 năm”
của mình bằng tên gọi (khiêm tốn và giản dị) chỉ là một cuốn sách. Thực
ra, đây là một công trình biên khảo (dầy đến 957 trang giấy) và chỉ cần
xem qua thư mục cũng như phần phụ lục – gồm 164 trang – cũng đủ khiến
cho bất cứ ai còn quan tâm đến phong trào Nhân Văn cảm thấy ấm lòng, và
bồi hồi xúc động.
Trong buổi tọa đàm bỏ túi – tại toà soạn Diễn Đàn Giáo Dân, vào sáng hôm
03/ 03/2112 – những người hiện diện (Trần Văn Cảo, Nguyễn Đình Cường,
Nguyễn Chí Thiện, Trần Nguyên Thao, Trần Phong Vũ ... ) đều lặng nhìn
tác phẩm, còn thơm mùi mực của Thụy Khuê, với rất nhiều xúc cảm. Cái cảm
xúc của những kẻ được chứng kiến cảnh một chiếc tầu chìm (mang theo
hàng ngàn sinh mạng, cùng với những di sản vô giá) đã nằm im lìm dưới
lòng đại dương – hơn nửa thế kỷ qua – vừa được trục vớt ra khỏi biển
sâu.
Nhờ vào sự tận tụy của Thụy Khuê, và một số những đồng nghiệp của bà
(trong cũng như ngoài nước: Lại Nguyên Ân, Phạm Thị Hoài ...) những
tiếng kêu uất nghẹn và những mảnh đời oan khuất – tưởng đã tiêu trầm với
thời gian (nay) vẫn còn tươi rói và nguyên vẹn, gần như không thiếu một
ai (**).
Thụy Khuê chia tác giả của Nhân Văn Giai Phẩm ra làm hai thành phần khác biệt:
“Loạt bài chính luận trực tiếp định hướng tư tưởng của các nhà trí
thức và loạt bài sáng tác dấn thân nói lên khát vọng tự do của các văn
nghệ sĩ. Hai thể loại này đan cài và bổ sung cho nhau, tạo nên làn sóng
đấu tranh toàn diện cho tự do dân chủ và tự do tư tưởng.”
Cả hai, tất nhiên, đều phải trả giá bằng những đòn thù hung bạo và ti
tiện như nhau. Trong khuôn khổ của một trang sổ tay, chúng tôi xin phép
sẽ không nhắc đến tên những hung thủ hay thủ phạm (họ không đáng gì để
chúng ta phải bận tâm) và chỉ ghi lại đôi nét chính, về vài ba nhân vật (theo thứ tự alphabetique) mà số phận bi đát nhất so với những người đồng cảnh, qua ngòi bút của Thụy Khuê:
- “Thụy An (1916
- 1989) là một khuôn mặt nổi trội, bị kết án nặng nề nhất. Trường hợp
của bà giống như một bi kịch Hy Lạp, và cho đến nay, chưa mấy ai hiểu
được những khúc mắc ở bên trong.. “
“Thụy An là ai?
“Là phụ nữ duy nhất, không viết bài cho NVGP, nhưng tên bà bị nêu lên hàng đầu trong ‘hàng ngũ phản động’, bà bị quy kết là ‘gián điệp quốc tế’, lãnh án 15 năm tù cùng với Nguyễn Hữu Đang...”
“Về việc bà chọc mù mắt, dư luận chính thức loan rằng bà bị tai nạn ở
mắt, khi đi lao động cải tạo. Chúng tôi hỏi nhà thơ Lê Đạt, người rất
thân với bà trong suốt hành trình Nhân Văn Giai Phẩm: có phải trong Hỏa
Lò chị Thụy An tự chọc mù mắt ? Lê Đạt lặng lẽ gật đầu, không thêm một
lời nào cả...”
“Tháng 10/1974 Thụy An được thả theo diện ‘Đại xá chính trị phạm trong
hiệp định Paris’, cùng với Nguyễn Hữu Đang. Bà bị trả về quản thúc ở Hoà
Xá. Trên đường giải về làng, khi bị đẩy xuống xe tù, bà bị ném đá. Bà
mất ngày 10/6/1989, tại nhà riêng ở đường Lê Văn Sỹ, Sài gòn.”
- “Phùng Cung (1928-1998)
đại diện cho tất cả những người bị tù không có án, thậm chí không có lý
do, hoặc lý do mơ hồ, khó hiểu, trong danh sách hàng trăm người bị xử
lý nặng, hoặc hàng ngàn người, đã ‘liên hệ’ xa gần với NVGP, với nhóm
‘Xét lại chống đảng’ những năm sáu mươi.
Mỗi cá nhân là một trường hợp, là một chân dung bị xoá, bị đưa đi biệt tích, trong cô đơn, đau khổ...”
Nguyễn Chí Thiện (trái) và Phùng Cung. Ảnh:trenews.net
“Dưới mắt Phùng Cung, chính sách đấu tranh giai cấp của đảng cộng sản, được mô tả dưới dạng phân chia giai cấp giữa Chó và Người. Giai cấp mà ông gọi là chó thuộc thành phần những kẻ ‘úp mặt hôn mê liếm lộc’, những kẻ ‘cưỡng bức ngữ ngôn’, những kẻ ‘tình nguyện trọn kiếp bút nô’, những kẻ ‘ngợi ca tội ác’… Và trong bối cảnh, chó đô hộ người,
các công tác dò thám, hãm hại, thủ tiêu, đạt đỉnh điểm. Sự triệt tiêu
văn hoá trở thành quốc sách. Chưa một ngòi bút nào đi xa đến thế trong
việc mô tả xã hội độc trị...”
“Bài Nghe đêm gói trọn nỗi cô đơn cuối đời của con người bị lưu đầy, vì chữ nghiã, từ tuổi thanh niên đến lúc đầu bạc:
Đêm chợt nghe
Trong gối vọng tiếng ru
Lắng tai mới rõ
Tiếng tóc mình chuyển bạc ...
Đó là sự cô đơn của kẻ một mình một ngựa trên hành trình mở nước và dựng nước về phía văn hóa, tình nước và tình người.”
- “Nguyễn Hữu Đang
(1913-2007) là một trong những khuôn mặt trí thức dấn thân tranh đấu
cho tự do dân chủ can trường nhất trong thế kỷ XX. Là cột trụ của phong
trào Nhân Văn Giai Phẩm, Nguyễn Hữu Đang đã bị bắt, bị cầm tù, bị quản
thúc và mất quyền tự do phát biểu trong 59 năm, từ tháng 4/ 1958 đến
tháng 2/2007, khi ông mất...”
*
Nguyễn Hữu Đang. Ảnh: congdongnguoiviet.fr
“Sau thời kỳ quản thúc ở Thái Bình, được về sống tại Cầu Giấy, ngoại ô
Hà Nội, ông vẫn bị ‘chăm sóc’ kỹ càng. Điện thoại của ông, cũng như của
các thành viên cựu Nhân Văn đều bị kiểm soát, nhưng riêng ông, ông không
được phục hồi quyền phát biểu, tức là không được quyền trả lời phỏng
vấn công khai như những người khác...”
“Nguyễn Hữu Đang là một khuôn mặt chính trị, văn hoá và đấu tranh, hiếm
có trên chính trường Việt Nam dưới chế độ cộng sản. Một người theo đảng
từ lúc 16 tuổi, hiểu rõ hơn ai hết quy luật tuân thủ của một cán bộ cộng
sản. Nhưng ông đã đi ra ngoài trật tự ấy. Nguyễn Hữu Đang luôn luôn giữ
vị trí tự do trong hành động cũng như tư tưởng của mình. Chính trong tư
thế tự do ấy, ông đã đứng lên lãnh đạo phong trào Nhân Văn Giai Phẩm,
đã tạo được một thời kỳ sôi nổi, trong vòng bốn tháng, trí thức và văn
nghệ sĩ, dám nói, dám viết những điều mình nghĩ, dám chủ trương cải tiến
xã hội Việt Nam thành một nước dân chủ theo đà tiến của thế giới bên
ngoài.”
“Nhưng Nguyễn Hữu Đang đã thất bại. Sự thất bại của Nguyễn Hữu Đang cũng
là sự thất bại chung của một dân tộc. Và hậu quả kéo dài đến ngày nay:
nước Việt là một trong những nước cuối cùng, ở thế kỷ XXI, vẫn còn chưa
biết nhận diện, để đòi hỏi những quyền cơ bản và tất yếu nhất của con
người, đầu tiên là quyền tự do tư tưởng.”
Công trình biên khảo của Thụy Khuê không chỉ giới hạn vào phong trào Nhân Văn. Trong phần lời tựa, bà cho biết thêm:
“Trong quá trình làm việc, có những ngã rẽ bất ngờ: khảo sát về Phan
Khôi, tôi thấy sau khi đi Pháp về, Phan Châu Trinh giao cho Phan Khôi
nhiệm vụ viết lại lịch sử đời mình, từ đó, phải tìm hiểu về những ngày
Phan Châu Trinh ở Pháp, dẫn đến mối tương quan giữa Phan Châu Trinh và
Nguyễn Ái Quốc/Hồ Chí Minh, người tự nhận là lãnh tụ đầu tiên của phong
trào Việt kiều Yêu Nước.”
“Tôi tìm đọc nguyên văn tiếng Pháp các bài viết ký tên Nguyễn Ái Quốc,
mới thấy tác giả những bài viết này phải là người biết tiếng Pháp rất
sâu và có văn tài; không thể là người mà Trần Dân Tiên mô tả trong cuốn
hồi ký ‘Những mẩu chuyện về đời hoạt động của Hồ Chủ tịch’. Vậy có một
sự giả mạo lịch sử quan trọng cần phải tìm hiểu đến nguồn cội. Đó là lý
do tại sao có phần biên khảo về Vấn đề Nguyễn Ái Quốc trong cuốn sách
này.”
“Sự giả mạo lịch sử quan trọng” này, và công việc “tìm hiểu đến nguồn
cội” của Thụy Khuê đã đưa đến lời khẳng định của bà, ở đầu chương 16,
như sau:
“Tiểu sử Hồ Chí Minh là một bí mật. Chỗ nào ông muốn viết (hoặc sai
người viết), chỗ nào giấu đi hoặc thêm thắt vào, đều có chủ đích rõ
ràng. Và ông không hề ngần ngại nhận mình là tác giả những bài viết và
những công trình không phải của ông. Trong phạm vi khảo luận này ... chỉ
chú ý đến thời kỳ Nguyễn Tất Thành ở Pháp, từ 1919 đến1923. Thời gian
này, ông tự nhận mình là Nguyễn Ái Quốc và chính những bài báo ký tên Nguyễn Ái Quấc/Quốc đã xây dựng nên huyền thoại Hồ Chí Minh.”
Về cú “knockout” vô cùng ngoạn mục này của Thụy Khuê (kể như đã chấm dứt
vĩnh viễn sự nghiệp giả trá của một nhân vật lịch sử vào bậc quan trọng
nhất ở Việt Nam) chúng tôi xin được phép để dành cho những trang sổ tay
kế tiếp, cũng trên diễn đàn này.
(*) Nhân Văn Giai Phẩm & Vấn Đề Nguyễn Ái Quốc, biên khảo của Thụy
Khuê, sách dầy 976 trang, bìa cứng, Tiếng Quê Hương xuất bản năm 2012,
giá bán 40 M.K, có thể đặt mua theo địa chỉ sau:
-Tủ Sách Tiếng Quê Hương
P.O.Box 4653
Fall Church, VA 22044- Email: uyenthaodc@gmail.com
(**) Theo chỗ hiểu biết của chúng tôi, trong công trình biên khảo này,
chị Thụy Khê đã không nhắc đến một số tên tuổi quen thuộc khác, cũng có
liên quan ít nhiều đến phong trào Nhân Văn như Bùi Quang Đoài, Thanh
Châu, Hoàng Huế, Hoàng Yến, Hữu Loan, Tạ Hữu Thiện ... Tuy nhiên, nếu
nói theo Lê Đạt (“...ở đất nước Việt Nam, những người đau khổ vì Nhân
Văn chắc rất nhiều, không thể đếm xuể được”) thì sự sai sót – dù vì bất
cứ lý do gì – là điều rất khó tránh khỏi.
13 Ý kiến:
1nxxApr 21, 2012 02:02 PMCảm ơn tác giả Thụy Khuê và Dân làm báo Blog đã cho bạn đọc thấy 1 phần nỗi thống khổ của nền văn hóa dân tộc dưới ách đô hộ của 1 đám mặt người dạ thú và sự tiêu diệt triệt để nền văn hóa dân tộc của đcsvn.Trả lời
LitebreezeApr 21, 2012 05:41 PMDương Thu Hương: “30 tháng Tư 75, nền văn minh đã thua chế độ man rợ”.Trả lời
Còn toàn bộ dân chúng chỉ được nghe loa phóng thanh tập thể; có nghĩa là chỉ được nghe một tiếng nói. Vào Nam tôi mới hiểu rằng, chế độ ngoài Bắc là chế độ man rợ vì nó chọc mù mắt con người, bịt lỗ tai con người. Trong khi đó ở miền Nam người ta có thể nghe bất cứ thứ đài nào, Pháp, Anh, Mỹ… nếu người ta muốn. Ðó mới là chế độ của nền văn minh.
Nặc danhApr 21, 2012 05:53 PMKhông chừng Hồ Chí Minh là mật vụ của TQ đã thủ tiêu và giả danh Nguyễn Aí QuốcTrả lời
bao dong ba conApr 21, 2012 06:29 PMbà Thuỵ An trong "biên khảo" và bà Thuỵ An thật HOÀN TOÀN KHÔNG NHƯ THẾ !!! " Chúng tôi hỏi nhà thơ Lê Đạt, người rất thân với bà trong suốt hành trình Nhân Văn Giai Phẩm: có phải trong Hỏa Lò chị Thụy An "tự chọc mù mắt "? Lê Đạt lặng lẽ gật đầu, không thêm một lời nào cả...” CHUYỆN TÀO LAO NHƯ THẾ MÀ NÓI ĐƯỢC ! Hẳn phải gửi tranh Giải Bốc Phét năm nay mất !!! thập niên 20,30 của thế kỷ trước, 1 phụ nữ cạo lông mày bén như dao cạo,hút thuốc lá như ống khói, nói năng như dân tàu biển,bồ bịch thay như thay áo - mà Tạ Thu Thâu -đệ tứ cộng sản quốc tế nằm trong số đông ấy- bọn Việt minh bắt bà ta là "nữ gián điệp " nhưng vì dính líu 1 số đảng viên cộng sản cao cấp nên chúng nhập chung NVGP. Mong tác giả viết chính xác hơn hầu giúp các thế hệ sau biết sự thật của đất nước đừng vì chút liên hệ cá nhân ! NHỮNG NGƯỜI CÓ BIẾT VỀ BÀ NÀY DÙ QUÁ GIÀ NHƯNG VẪN CÒN CHÚT TRÍ NHỚ VÀ ĐANH Ở VIRGINIA ĐẤY !Trả lời
Cho đến bây giờ bọn chúng vẫn dùng hệ thống loa truyền thanh và truyền hình để bịt mắt người dân,làm cho dân mê muội đi.Trả lời
CS vô luân !Apr 22, 2012 01:13 AMTiêu diệt trí thức là tội ác của cs trên toàn thế giới. Vì chúng bất chính, nên chúng sợ những người trí thức vạch mặt chúng.Trả lời




