Thứ sáu 11 Tháng Mười 2013
Mao Trạch Đông qua lăng kính danh họa Andy Warhol.
DR
Đề tài thời sự trên các báo Pháp sáng nay 11/10/2013 khá tản
mạn. Riêng nhật báo Le Monde có nhiều bài viết nhận định về tình hình
chính trị, kinh tế và xã hội tại châu Á, đặc biệt là tại Trung Quốc. Tờ
báo có bài phân tích khá sâu sắc về chủ trương « hoài Mao » được các
lãnh đạo Trung Quốc đề xướng trong thời gian gần đây qua hàng tựa « Bảy mối họa của Trung Quốc ».
Theo François Bougon, tác giả bài viết việc trở lại với tư
tưởng Mao cho thấy sự suy yếu của dàn lãnh đạo mới của Trung Quốc, những
người không còn được hưởng tính chính đáng từ các cựu lãnh đạo tiếng
tăm, như là Giang Trạch Dân hay Hồ Cẩm Đào đã có thể làm.
Tác giả nhận định Mao Trạch Đông đã để lại di sản kế thừa quá nặng
nề. Tầm ảnh hưởng của ông lên đời sống chính trị Trung Quốc cho đến giờ
vẫn còn quá mạnh mẽ. Bất chấp những hậu quả nặng nề của cuộc Cách mạng
văn hóa và các chiến dịch thanh trừng nội bộ, đối với Đặng Tiểu Bình,
cha đẻ của các chính sách cải cách kinh tế, người sáng lập nước Cộng hòa
Nhân dân Trung Hoa chỉ phạm có 30% sai lầm, nhưng có đến 70% thành
công. Do đó, không có lý do gì để gạt bỏ tư tưởng Mao. Thế nhưng đối
những ai quan tâm đến lịch sử đất nước, đều nhận thấy là lý thuyết đưa
ra trong những năm 1980, theo đó mở cửa phát triển kinh tế sẽ đưa đến
nền dân chủ đã gặp thất bại hoàn toàn.
Giờ đây, trong năm 2013 này, người ta không khỏi tự hỏi làm thế nào
một Trung Quốc ngày càng theo chủ nghĩa tư bản lại bao quát được cả một
chủ nghĩa Mao được tái sáng tạo mới. Mà biểu tượng của hiện tượng này,
ấn bản sắp tới của Sách đỏ sẽ được bán với một cái giá 2000 nhân dân tệ
(khoảng 242 euro), một phiên bản hạng sang.
Theo François Bougon, trào lưu hoài Mao còn được các thế hệ lãnh đạo
mới sau này sử dụng để thăng tiến trên con đường sự nghiệp chính trị, mà
nhân vật điển hình là vị Bí thư đảng ủy thất sủng Trùng Khánh Bạc Hy
Lai, hiện đang bị kết án tù chung thân vì tội tham nhũng.
Giờ đây, ông Tập Cận Bình có thể ung dung thực hiện chiến dịch « hoài
Mao » mà không ngại một phe tả trong Đảng ngáng chân. Tư tưởng hoài Mao
được thể hiện rõ nét trong các bài diễn văn của chủ tịch Tập Cận Bình.
Không những ông khẳng định lập trường « quốc gia không bao giờ thay đổi
màu cờ » mà ông còn kêu gọi các cấp lãnh đạo phải ghi nhớ lời dạy của
Mao chủ tịch « phải khiêm tốn, cẩn trọng và không ngạo nghễ cũng như
liều lĩnh » và phải biết « gìn giữ một nếp sống giản dị ». Đến mức mà
giờ đây Tập Cận Bình còn được đặt cho một cái tên mới « Tân Mao Trạch
Đông ». Bởi vì, Tập Cận Bình đã từng tuyên bố là « Chúng ta không thể
nào gạt qua một bên chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Mao Trạch Đông, vì
như vậy sẽ làm mất đi cội rễ của chúng ta ».
Tác giả lưu ý là lời nói phải đi kèm với hành động. Bộ máy cầm quyền
chống lại những ai dám yêu cầu tôn trọng Hiến Pháp hay cân bằng quyền
lực trước sự độc tôn của Đảng. François Bougon cho hay một cuộc tấn công
đang được tiến hành nhằm « tẩy rửa » giới tiểu blog, những trang mạng
xã hội lớn, để chấn chỉnh họ lại. Theo nhận định của Thường Bình, cựu
tổng biên tập tờ Nam Phương Chu Mạt, hiện sống lưu vong tại Đức, « Đảng
đang tìm cách cải cách mạng Internet sao cho các phương tiện này trở
thành một kiểu truyền thông chính thống ».
Theo một tài liệu nội bộ, được giới truyền thông Hồng Kông tiết lộ và
được xem như là « tài liệu trung ương số 9 », Trung Quốc kêu gọi quan
chức chiến đấu chống lại « những giá trị phương Tây nguy hiểm » khi chỉ
ra 7 mối nguy : Đó là các giá trị phổ quát ca tụng nhân quyền, tự do báo
chí, xã hội dân sự, quyền công dân, chỉ trích vô hư về các sai lầm của
Đảng, giới tư sản đặc quyền và độc lập tư pháp.
Theo Bougon, chủ trương « hoài Mao », vốn dĩ đang bóp nghẹt nền xã
hội dân sự là một trong những ba lựa chọn của chế độ để đối phó với
những thách thức đề ra cho cường quốc kinh tế thứ hai thế giới. Hai biện
pháp còn lại là chú trọng theo mô hình Đặng Tiểu Bình. Một mặt để cho
nền thị trường tự do nở rộ. Mặt khác, hạn chế tối đa việc dân chủ hóa xã
hội.
Tác giả bài viết cũng nhận thấy rằng sự hoài Mao này cũng chứng tỏ
cho thấy sự mong manh của dàn lãnh đạo mới của Trung Quốc. Tình trạng
bấp bênh đó là một nguồn bất ổn tiềm tàng cho một quốc gia muốn vượt mặt
Hoa Kỳ trong thế kỷ XXI này.
Cuối cùng, tác giả nhận xét, bất đồng gia tăng, khủng hoảng sinh
thái, tăng trưởng kinh tế ì ạch và thách thức về đô thị hóa có thể sẽ
biến đế chế Trung Hoa thành một gã khổng lồ với đôi chân bằng đất sét.
Trung Quốc : cường quốc kinh tế, cường quốc nhập khẩu năng lượng
Về điểm này, phụ san Kinh tế và Doanh nghiệp của Le Monde cũng đồng
quan điểm. Để đi lên thành cường quốc kinh tế thứ hai, Trung Quốc giờ
đây phải đối mặt với mối đe dọa lớn mang tính chiến lược đó là vấn đề
năng lượng.
« Trung Quốc trở thành quốc gia nhập khẩu dầu hỏa hàng đầu » là hàng
tựa nhận định trên Le Monde. Theo bản báo cáo của Cơ quan quản lý thông
tin năng lượng Hoa Kỳ EIA, công bố hôm thứ Ba 08/10, cho biết nhập khẩu
tịnh của Trung Quốc trong tháng Chín vừa qua đã đạt đến mức 6,3 triệu
thùng dầu/ngày, vượt qua Mỹ 6,24 triệu thùng/ngày.
Trên thực tế, từ năm 1993, Trung Quốc đã trở thành quốc gia nhập khẩu
năng lượng, trong khi chỉ cách đó có 8 năm (tức 1985) quốc gia này còn
là nước xuất khẩu. Sự lệ thuộc hoàn toàn vào nguồn năng lượng hóa thạch
như (dầu hỏa, khí đốt , than đá…) tăng mạnh do mức cầu cho giao thông
và sản xuất điện tăng.
Sự phát triển ngành công nghiệp ô tô cũng làm cho nhu cầu về nhiên
liệu hóa lỏng gia tăng. Theo ước tính, trong giai đoạn 2011-2014, mức
cầu này sẽ phải tăng thêm 13% để đạt ở mức 11 triệu thùng/ ngày.
Sự lệ thuộc hoàn toàn vào năng lượng đang để lại nhiều hậu quả « đáng
ngại » về môi trường và kinh tế, theo như đánh giá của Hội đồng Năng
lượng Thế giới. Trung Quốc hiện là quốc gia thải nhiều khí cácbon nhất
trên hành tinh.
Tình thế này cũng để lại nhiều hệ quả địa chính trị. Bắc Kinh buộc
phải tìm các nguồn cung ứng tại các khu vực Trung Đông và tại quốc gia
vùng Vịnh, thậm chí các những quốc gia châu Phi. Ngoài việc phải đảm bảo
nguồn cung ứng, Trung Quốc còn phải giám sát cả các con đường vận
chuyển dầu hỏa của mình. Bắc Kinh tăng cường chiến hạm và đầu tư nhiều
vào các hải cảng nằm dọc theo con đường hàng hải nối liền châu lục đen
và vùng Vịnh với Trung Quốc.
Fukushima : « địa ngục » cho những người làm công tác tháo dỡ
Nhìn sang Nhật Bản, báo Le Monde có bài viết quan tâm đến những con
người đang âm thầm làm công tác tháo dỡ khu trung tâm hạt nhân Fukushima
bị tai nạn do sóng thần và động đất năm 2011. Tờ báo chạy tựa, «
Fukushima : trong ‘địa ngục’ của những người làm công tác tháo dỡ ».
Philippe Pons, tác giả cho biết buổi nói chuyện được diễn ra tại một
địa điểm kín đáo. Bởi vì, trao đổi với các phóng viên là một việc làm
rất mạo hiểm. Công ty tuyển dụng có thể xem như đây là cái cớ để sa thải
họ.
Theo lời thuật của những người được hỏi, nhân sự làm việc tại đây
thường xuyên thay đổi. Ngoài việc do bị nhiễm xạ ở mức cao buộc phải rời
công việc sớm, rất nhiều người cho rằng lương bổng thấp, không được
hưởng đúng mức hỗ trợ rủi ro hay lương ngoài giờ là những nguyên nhân
chính dẫn đến nhiều người phải bỏ việc tại đây, gây ra tình trạng thiếu
nhân công triền miên.
Do đó, các doanh nghiệp nhà thầu lãnh nhận việc tháo dỡ trung tâm hạt
nhân buộc phải liên tục tuyển người. Hệ quả là họ không kịp có thời
gian để đào tạo và hầu như là những người thiếu kinh nghiệm, tay nghề
non kém. Họ còn cho biết thêm là những ai có tay nghề kém nhất lại không
được bảo đảm về an toàn lao động và còn bị các nhà tuyển dụng trung
gian rút rỉa tiền lương.
Theo quan sát của Philippe Pons, thì cuộc sống của những người làm
việc tại đây thật là buồn tẻ và đơn điệu. Tại nơi họ sinh sống, đường
phố vắng vẻ như là trong một thành phố chết. Không tuyến xe lửa, cũng
không có xe buýt, ngoại trừ chuyến xe ca chở họ đi làm và chở về nhà.
Trường học cũng vắng tanh. Nhà cửa, cửa hàng và quán ăn đóng im ỉm,
không chút ánh đèn. Những người làm việc tại đây hoặc sống trong những
căn phòng tạm bợ do doanh nghiệp dựng lên, hoặc sống thuê trong những
căn nhà mà ngay chính chủ nhà cũng không muốn ở.
Tokyo phản đối lệnh cấm vận lương thực của Trung Quốc và Hàn Quốc
Cũng liên quan đến Fukushima, nhật báo kinh tế Les Echos cho hay «
Tokyo nổi dậy chống lệnh cấm vận của Trung Quốc và Hàn Quốc ».
Tờ báo cho hay hôm qua, thứ Năm 10/10, nhân cơ hội gặp mặt các đồng
nhiệm Trung Quốc và Hàn Quốc, thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe đã kiên
quyết đề nghị lãnh đạo hai quốc gia dỡ bỏ lệnh cấm vận lên các mặt hàng
thủy sản đến từ nhiều vùng lân cận với tỉnh Fukushima.
Theo Tokyo, lệnh cấm áp đặt lên các mặt hàng này là không có cơ sở và
phủ nhận thực tế các xét nghiệm khẳng định có rất ít cá đến từ các vùng
biển Nhật Bản bị nhiễm xạ. Les Echos nhắc lại bối cảnh sự việc. Trung
Quốc đã áp dụng lệnh cấm ngay từ khi xảy ra sự cố Fukushima. Còn đối với
Hàn Quốc, Nhật Bản đặc biệt có những phản ứng mạnh mẽ. Vịn vào lý do rò
rỉ nước nhiễm xạ, ngoài các sản phẩm đến từ tỉnh Fukushima đã bị cấm,
Seoul còn mở rộng thêm lệnh cấm nhập khẩu hải sản Nhật Bản lên 8 tỉnh
khác, đôi khi cách Fukushima đến hàng trăm km.
Ấn Độ trả giá đắt cho sự đam mê vàng
Vàng đối với người Ấn Độ cũng như người Việt Nam được xem như là yếu
tố bảo đảm cho sự phồn thịnh. Thế nhưng, đối với nền kinh tế Ấn hiện
nay, kim loại màu vàng đó đang là một trong những mối đe dọa đè nặng lên
nền kinh tế đất nước. Chủ đề này được phụ san Kinh tế và Doanh nghiệp
báo Le Monde phản ảnh lại qua bài viết « Ấn Độ và vàng, cái giá cho một
niềm đam mê ».
Việc nhập khẩu vàng ồ ạt đang ngày càng đè nặng lên cán cân thương
mại của Ấn Độ. Quốc gia Nam Á này nhập khẩu đến 1/3 lượng vàng sản xuất
trên thế giới, bỏ xa cả Trung Quốc lẫn Hoa Kỳ. Vào thời điểm đồng rupee
bị trượt giá, trong bối cảnh tăng trưởng kinh tế èo uột, chính phủ lại
không có chút nỗ lực nhằm kìm hãm bớt nỗi thèm khát vàng của người dân.
Đối với chính quyền New Dehli, đây quả là một thách thức quá to lớn.
Vào cuối thập niên 2000, Ấn Độ nhập khẩu đến 1000 tấn vàng. Sự thèm khát
quả là quá đắt. Nhập khẩu vàng trong giai đoạn 2010-2011, đã ngốn của
chính phủ đến gần 40 tỷ đô-la, tức chiếm đến 10% tổng lượng nhập khẩu.
Giải thích cho sự đam mê đắt đỏ đó, Le Monde đưa ra hai lý do. Thứ
nhất, xuất phát từ tập tục cưới hỏi và các lễ hội truyền thống. Đây cũng
là dịp để người dân Ấn Độ mua sắm loại kim loại quý này. Thứ hai, xuất
phát từ những kinh nghiệm xa xưa, giờ vẫn còn in đậm trong tiềm thức của
người dân, đó là vàng được xem như là một giá trị bảo toàn tốt nhất,
dùng để phòng thân trong các trường hợp binh biến, loạn lạc (về điểm này
rất giống suy nghĩ của người Việt Nam). Vấn đề là đối với nền kinh tế,
việc trữ vàng lại được xem như một đầu tư « không sinh lợi ».
Alice Munro, giải Nobel Văn học ở tuổi 82
Trên lãnh vực văn hóa, một số báo Pháp hôm nay có bài viết về giải
Nobel Văn học 2013 được trao cho nữ sĩ người Canada, bà Alice Munro, 82
tuổi. Đa số các báo đều có chung nhận định bà là phụ nữ Canada đầu tiên
và cũng là phụ nữ thứ ba được nhận giải thưởng cao quý này.
Libération chạy tít lớn trên trang nhất « Nobel Văn học : Alice
Munro, tin vui ». Vượt qua các đối thủ nặng ký khác như nhà văn Nhật Bản
Haruki Murakami, hay như Svetlana Alexievitch, bà Alice Munro, bậc thầy
dòng tiểu thuyết mới đã được nhận giải thưởng cao quý từ Ủy ban Nobel
Thụy Điển. Sau Mạc Ngôn, một nhà văn Trung Quốc, Nobel văn học năm 2012,
đây là lần đầu tiên Viện Hàn lâm Thụy Điển trao giải thưởng cho một tác
giả thuộc dòng văn học đương đại. Libération đánh giá quyết định chọn
bà Munro là một sự chọn lựa mang tính chất thuần túy văn học không mang
màu sắc chính trị. Bởi vì, Alice Munro là một « bậc thầy của dòng văn
học đương đại ».
Nhật báo Công giáo La Croix, dành một góc nhỏ trên trang nhất để chạy
tựa « Tiểu thuyết gia Alice Munro được trao giải Nobel Văn học ». Cũng
như Libération, nhật báo công giáo công nhận « Alice Munro, bậc thầy
dòng truyện ngắn ». Hiếm có những tác giả đương đại nào lại có sự nghiệp
sáng chói ngang hàng với các đồng nghiệp, những tiểu thuyết gia khác :
kể từ cuối thập niên 60, nữ sĩ Alice Munro chứng tỏ sự thanh cao và cao
cả của nghề nghiệp khi tự đặt mình vào trong dòng xoáy của Goethe et
Schlegel, Balzac và Flaubert, Henry James, Tchekhov ou Sarraute. Một nữ
sĩ « kín đáo và lặng lẽ », theo như đánh giá của Le Figaro.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét