Để đánh bại bất kỳ đối thủ nào, vị tướng Bắc Việt Võ Nguyên Giáp chấp
nhận thương vong khổng lồ và sự tàn phá gần như toàn bộ đất nước.
Tôi từng gặp Đại tướng Võ Nguyên Giáp – người vừa mới mất hôm thứ Sáu
– hai lần. Lần đầu tiên diễn ra trong một bệnh viện quân đội của Việt
Nam, nơi tôi được đưa đến không lâu sau khi bị bắt năm 1967. Bố tôi là
tư lệnh lực lượng quân đội Mỹ ở Thái Bình Dương, và điều đó khiến tôi
trở thành đối tượng gây tò mò trong một số giới của nhà cầm quyền Bắc
Việt.
Tôi vẫn còn nhớ một vài vị khách cao cấp bên cạnh những lính gác hay
những người thẩm vấn mà tôi tiếp xúc hàng ngày. Võ Nguyên Giáp, Bộ
trưởng Quốc phòng của Bắc Việt, là người duy nhất mà tôi nhận ra. Ông
chỉ ở lại một lát, nhìn tôi chằm chằm, rồi im lặng bỏ đi.
Cuộc gặp gỡ thứ hai của chúng tôi diễn ra đầu những năm 1990, trong
một trong nhiều chuyến công tác của tôi tới Hà Nội để bàn về vấn đề
POW/MIA (tù binh và những trường hợp mất tích trong chiến tranh) và việc
bình thường hoá quan hệ ngoại giao giữa hai nước. Trước đó, tôi đã đề
nghị Bộ trưởng Ngoại giao Nguyễn Cơ Thạch và Thứ trưởng Lê Mai sắp xếp
một cuộc phỏng vấn ngắn với vị tư lệnh huyền thoại của quân đội Bắc
Việt.
Hôm sau, tôi được dẫn vào phòng tiếp đón lớn của Phủ Chủ tịch (vốn do
người Pháp xây dựng theo phong cách Beaux-Arts cho Toàn quyền Đông
Dương), nơi vị tướng đang đợi. Tươi cười, nhỏ nhắn, cao tuổi nhưng hoạt
bát, và trong bộ đồ màu xám cùng caravat, thật khó mà nói rằng trông ông
giống với tiếng tăm thời chiến của mình như một chiến binh tàn nhẫn với
tính khí quyết liệt.
Võ Nguyên Giáp hồ hởi đón tôi dưới bức tượng bán thân khổng lồ của Hồ
Chí Minh, người đã dẫn dắt Việt Nam trong hai cuộc chiến chống Pháp và
chống Mỹ. Cả hai chúng tôi đều vỗ vai nhau như thể là những đồng chí lâu
ngày gặp lại chứ không phải là cựu thù.
Trước khi cuộc gặp diễn ra, tôi hy vọng cuộc thảo luận sẽ tập trung
vào vai trò lịch sử của ông. Sau khi từ Việt Nam trở về quê hương năm
1973, tôi đọc tất cả những gì đến tay mình liên quan đến cuộc chiến của
người Pháp cũng như cuộc chiến của người Mỹ ở đây, bắt đầu với tác phẩm
“Hell in a Very Small Place” (Địa ngục ở vùng đất chật hẹp đó), công
trình nghiên cứu kinh điển của ông về cuộc bao vây năm 1954 tại Điện
Biên Phủ, nơi chế độ thuộc địa của Pháp thực sự chấm dứt và thiên tài
của Võ Nguyên Giáp lần đầu tiên trở nên hiển nhiên trước một thế giới
đang kinh ngạc.
Tôi muốn nghe Võ Nguyên Giáp mô tả về trận đánh kéo dài gần hai tháng
kia, muốn ông giải thích về cách thức mà quân đội của ông đã khiến
người Pháp phải sửng sốt khi làm nên điều không thể là đưa những khẩu
pháo băng qua bao núi non và rừng rậm. Tôi còn muốn trao đổi với ông về
một kỳ tích hậu cần khác nữa: đường mòn Hồ Chí Minh.
Tôi hiểu ông tự hào về danh hiệu “Napoleon đỏ” của mình, và tôi cho
rằng ông sẽ tận dụng mọi cơ hội để thoả mãn trí tò mò của tôi về những
chiến công của mình. Tôi muốn chúng tôi hành xử như hai sỹ quan quân đội
hồi hưu hay hai cựu thù hồi tưởng về những sự kiện lịch sử mà ở đó ông
từng đóng một vai trò quyết định còn tôi chỉ là một nhân vật nhỏ bé. Tuy
nhiên, ông lại trả lời phần lớn các câu hỏi của tôi một cách ngắn gọn,
cung cấp thêm ít ỏi thông tin ngoài những gì mà tôi đã biết, rồi phẩy
tay ra dấu không quan tâm.
Giờ đây tất cả đều đã là quá khứ, ông nói. Bạn và tôi nên bàn về một
tương lai mà ở đó hai nước chúng ta không phải là kẻ thù mà là bạn bè.
Và chúng tôi đã làm như vậy, hai chính khách bàn về cái công chuyện quốc
gia chung đã đưa tôi đến Việt Nam.
Võ Nguyên Giáp là một bậc thầy về hậu cần, nhưng danh tiếng của ông thì còn bắt nguồn từ nhiều thứ khác. Những chiến công mà ông giành được là nhờ vào một chiến lược kiên trì mà ông và Hồ Chí Minh tin chắc là sẽ thành công – một quyết tâm sắt đá là chấp nhận tổn thất khổng lồ và sự tàn phá gần như toàn bộ đất nước để đánh bại mọi kẻ thù, bất kể chúng hùng mạnh đến đâu. “Các bạn giết 10 người của chúng tôi thì chúng tôi cũng giết một người của phía bạn”, ông nói, “nhưng cuối cùng, các bạn sẽ mệt mỏi với điều đó trước chúng tôi”.
Võ Nguyên Giáp là một bậc thầy về hậu cần, nhưng danh tiếng của ông thì còn bắt nguồn từ nhiều thứ khác. Những chiến công mà ông giành được là nhờ vào một chiến lược kiên trì mà ông và Hồ Chí Minh tin chắc là sẽ thành công – một quyết tâm sắt đá là chấp nhận tổn thất khổng lồ và sự tàn phá gần như toàn bộ đất nước để đánh bại mọi kẻ thù, bất kể chúng hùng mạnh đến đâu. “Các bạn giết 10 người của chúng tôi thì chúng tôi cũng giết một người của phía bạn”, ông nói, “nhưng cuối cùng, các bạn sẽ mệt mỏi với điều đó trước chúng tôi”.
Võ Nguyên Giáp thi hành chiến lược đó với một ý chí sắt đá. Ở Điện
Biên Phủ, quân Pháp đẩy lùi hết đợt tấn công vỗ mặt này đến đợt công
kích trực diện khác. Cuộc tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân 1968 là
một thảm hoạ về mặt quân sự mà trên thực tế đã phá tan Việt Cộng. Nhưng
Võ Nguyên Giáp vẫn kiên định và chiến thắng.
Người Mỹ chưa bao giờ thua Bắc Việt trong một trận đánh nào, nhưng họ
lại thua trong cuộc chiến. Các quốc gia, chứ không phải quân đội của
chúng, mới là kẻ chiến thắng trong các cuộc chiến. Võ Nguyên Giáp đã
hiểu điều đó, còn chúng tôi thì không. Người Mỹ tỏ ra mệt mỏi với cuộc
chết chóc sớm hơn người Việt Nam. Thật khó mà bảo vệ chiến lược đó về
mặt đạo lý, nhưng bạn lại không thể phủ nhận thành công của nó.
Gần cuối cuộc gặp, tôi lại thử thái độ trung thực của Võ Nguyên Giáp
một lần nữa. Tôi hỏi ông là có phải ông từng phản đối việc Việt Nam xâm
lược Campuchia không. Ông lại phủ nhận điều ấy, với một câu theo kiểu “các quyết định của đảng thì luôn luôn đúng”.
Câu trả lời đó đã kết thúc cuộc gặp gỡ của chúng tôi. Chúng tôi đứng
dậy, bắt tay, và khi tôi định quay gót ra về thì ông nắm lấy tay tôi rồi
nói nhỏ: “Các bạn là kẻ thù đáng tôn trọng.”
Tôi không biết ông muốn hàm ý điều đó như một sự so sánh với những kẻ
thù khác của Việt Nam, người Tàu, người Nhật, hay người Pháp (những kẻ
đã sát hại vợ ông), hay như một sự thừa nhận ngầm rằng chúng tôi đã
chiến đấu cho lý tưởng chứ không phải cho một đế quốc nào và rằng chủ
nghĩa nhân đạo của chúng tôi đã góp phần vào thất bại của chúng tôi. Mà
có thể là ông chỉ muốn vuốt ve tôi thôi. Bất kể ông muốn hàm ý điều gì
đi nữa thì tôi cũng ghi nhận tình cảm đó.
Nguồn: Blog Lê Anh Hùng
——————————————–
John McCain là thượng nghị sỹ Đảng Cộng hoà của bang Arizona; ông
từng là ứng cử viên của Đảng Cộng hoà trong cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ
năm 2008.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét