Chủ nhật 01 Tháng Mười Hai 2013
DR
Tại Nam Á, bên cạnh Trung Quốc còn có một cường quốc tiềm
năng khác đang nổi lên, đó là Ấn Độ. Hiện tại, dân số Ấn Độ xếp thứ hai
thế giới. Ấn Độ lại là nước sở hữu vũ khí hạt nhân. Và cũng có thể trở
thành ủy viên thường trực Hội đồng Bảo An Liên Hiệp Quốc. Thế nhưng,
liệu Ấn Độ có vượt được Trung Quốc để trở thành đệ nhất cường quốc khu
vực hay không ? Báo Le Monde dành đặc san cuối năm góp phần giải đáp câu
hỏi này với hình ảnh một con hổ lớn trên trang nhất, kèm theo dòng tựa :
« Ấn Độ thức dậy ».
Đặc san dày 100 trang, bao gồm nhiều bài viết về Ấn Độ với ba
hồ sơ chính : 1) Tiềm năng trở thành cường quốc của Ấn Độ ; 2) Một số
thế mạnh kinh tế của Ấn Độ và 3) Những căng thẳng xã hội tiềm tàng
trong xã hội Ấn Độ.
Bài đáng chú ý nhất trong loạt hồ sơ này, mang tên « Trước thềm các cường quốc
», ngụ ý rằng Ấn Độ đang tiến sát đến vị trí trở thành cường quốc khu
vực. Tờ báo lược lại quá trình cải cách kinh tế bắt đầu từ năm 1991 của
Ấn Độ. Trong những năm 2000, tăng trưởng Ấn Độ luôn ở mức 8%. Hiện tại,
trong đà chựng lại của kinh tế thế giới, tăng trưởng của Ấn Độ chỉ còn
4,4%. Thế nhưng, Le Monde cho rằng, dù thấp nhưng sự tăng trưởng rất
chắc chắn. Trên bình diện quốc tế, Ấn Độ cũng đang có thể trở thành ủy
viên thường trực Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc một khi định chế này mở
rộng…
Dù vậy, Le Monde nhận định, con đường trỗi dậy của Ấn Độ đã và đang
gặp trở ngại, mà trở ngại này lại đến từ anh bạn láng giềng khổng lồ
Trung Quốc.
Tờ báo cho biết, Trung Quốc từ lâu đã ý thức được sự lớn mạnh của Ấn
Độ nên đã tăng cường biện pháp đối phó, trong đó tập trung vào ba điểm
chính : 1) Trung Quốc củng cố quan hệ với Pakistan, mà Pakistan cũng là
nước láng giềng có tranh chấp lãnh thổ với Ấn Độ và là « kẻ thủ truyền
kiếp » của Ấn Độ ; 2) Tăng cường hoạt động quân sự tại khu vực ranh giới
tranh chấp với Ấn Độ để thăm dò phản ứng của New Delhi ; 3) Thiết lập
các cơ sở quân sự dọc theo Ấn Độ Dương để bao vây Ấn Độ. Để minh chứng,
tờ báo dành hai trang lớn đăng bản đồ về những cơ sở quân sự mà Bắc Kinh
thiết lập trên Ấn Độ Dương.
Bàn về tiềm lực quốc phòng của Ấn Độ, Le Monde cho biết, nước này
cũng tăng cường hiện đại hóa quân đội. Trong giai đoạn 2008-2012, Ấn Độ
là nước nhập khẩu vũ khí lớn nhất thế giới. Thế nhưng, đầu tư quân sự
của Ấn Độ đã chậm lại do sự chậm lại của nền kinh tế : Tỷ lệ chi tiêu
dành cho quân sự của Ấn Độ giai đoạn 2011-2012 tăng 11,6%, giai đoạn
2012-2013 tăng 17,6%, giai đoạn 2013-2014 ước tính chỉ tăng có 5,31%.
Ngân sách dành cho quân sự giai đoạn 2013-2014 của Ấn Độ là 37,4 tỷ
đô la. Tuy nhiên, để đưa Ấn Độ lên tương xứng với tham vọng trở thành
cường quốc trong điều kiện hiện tại, thì tổng chi cho quân sự của nước
này ước tính có thể lên đến 200 tỷ đô la. Chưa kể là những trang thiết
bị quân sự mà Ấn Độ mua trong thời gian qua không phải là để tăng thêm
số lượng mà chỉ để thay hoặc sửa chữa những thiết bị quân dụng cũ kĩ của
nước này. Le Monde kết luận : đó là « sự hiện đại hóa quân đội không
chắc chắn ».
Trung Quốc : hai nhân vật ẩn mình ?
Nhìn sang Trung Quốc, tuần san Le Nouvel Observateur có bài đề cập
đến hai nhân vật quan trọng ẩn mình nhưng rất có ảnh hưởng đến công cuộc
cải cách tại Trung Quốc.
Hai nhân vật này không nổi tiếng đình đám, nhưng là những nhà cố vấn
nặng ký tại Trung Quốc, nhất là dưới thời Tập Cận Bình. Điểm đáng chú ý
là hai nhân vật này lại có lập trường trái ngược nhau, và được ông Tập
Cận Bình trọng dụng hết cả hai.
Nhân vật thứ nhất là ông Lưu Hạc (Liu He), 62 tuổi, là một chuyên gia
kinh tế từng học tại Đại học Havard. Lưu Hạc là người có đầu óc đổi
mới, ông cho rằng, nền kinh tế Trung Quốc nên thoát ra vòng ràng buộc
của doanh nghiệp nhà nước và nên dựa vào các doanh nghiệp tư nhân vừa và
nhỏ, đồng thời kích thích tiêu dùng.
Nhân vật thứ hai là ông Vương Hồ Ninh, 57 tuổi, là người có lập
trường cứng rắn. Ông đưa ra chủ trương : « Quyền lực mạnh và chủ nghĩa
dân tộc » để phát triển đất nước. Tờ báo cho biết, ông là người góp phần
to lớn cho việc nhà cầm quyền Trung Quốc đưa ra các khẩu hiệu như : «
Xã hội hài hòa » dưới thời Hồ Cẩm Đào, « Giấc mơ Trung Hoa » dưới thời
Tập Cận Bình.
Tờ báo kết luận : Như vậy, ông Tập Cận Bình đã tìm được « bộ đôi cố
vấn », và vấn đề còn lại là chờ xem liệu những công thức hay khẩu hiệu
có cứu được một hệ thống đang yếu dần bởi sự chia rẽ sâu sắc.
Bão Philippines : chính quyền muốn đổ lỗi hoàn toàn cho thiên nhiên ?
Nguyệt san Le Monde Diplomatique số ra tháng 12/2013 đăng bài đáng
chú ý liên quan đến siêu bão Haiyan vừa gây thiệt hại nghiêm trọng về
người và của tại Philippines. Bài viết chạy tựa : « Philippines, những
thủ phạm quá dễ dãi ». Tờ báo cho rằng nhà cầm quyền Philippines đã quá
dễ dãi khi đổ hết tội lỗi của cơn bão Haiyan cho « thiên nhiên, những
người hung dữ và những người nghèo ».
Nhà cầm quyền Philippines cho rằng, việc nước này hứng chịu ngày càng
nhiều cơn bão kinh hoàng như Haiyan là do hiện tượng biến đổi khí hậu
toàn cầu, tức là do thiên nhiên.
Còn « Những người hung dữ » là muốn ám chỉ đến những tổ chức phá rừng
trái phép, dẫn đến hậu quả là làm sạt lỡ đất và làm trầm trọng thêm các
cơn lũ.
Nhà cầm quyền và các phương tiện truyền thông Philippines cũng kết
tội « Những người nghèo » vì cho rằng, họ đã bất chấp cảnh báo của nhà
chức trách để đến sinh sống tại những vùng có nhiều nguy cơ bão lũ và
sạt lở đất, họ đến sống ở những khu vực sườn núi và chặt phá cây rừng
làm rẫy dẫn đến hiện tượng đồi trọc...
Thế nhưng, Le Monde Diplomatique cho rằng, lập luận như trên là thiếu
chính xác. Thứ nhất về hiện tượng nóng lên của trái đất, tờ báo cho
hay, theo số liệu có được từ khi Philippines thoát khỏi chế độ thuộc địa
của Tây Ban Nha đến nay, thì gió lốc, bão lũ, động đất, núi lửa phun và
sóng thần trong hiện tại không hề nhiều hơn hồi giai đoạn cuối thế kỷ
19.
Về những kẻ phá rừng, tờ báo cho rằng, nạn phá rừng phi pháp tràn lan
tại Philippines phải kể đến một phần trách nhiệm của chính quyền.
Còn nói về những người nghèo khổ bất chấp cảnh báo sống ở vùng nguy
hiểm, thì tờ báo cho rằng, họ bất chấp là vì họ quá nghèo, cái ăn cái
mặc đã thúc bách họ làm như vậy. Và sự nghèo khổ này một phần là do sự
phân chia tài sản xã hội không đồng đều tại Philippines. Tờ báo dẫn ra
số liệu cho biết : Hiện tại, 10% gia tộc giàu có tại nước này kiểm soát
đến 33,9% tài sản xã hội, trong khi đó 10% những người nghèo nhất chỉ
kiểm soát có 2,4% tài sản xã hội.
Cũng liên quan đến cơn bão Haiyan, phụ trang cuối tuần báo Le Monde
dành 10 trang đăng 10 bức ảnh của một nhiếp ảnh gia gốc Việt Lâm Đức
Hiền. Những bức ảnh này được thực hiện sau cơn bão khoảng hai tuần tại
nơi bị thiệt hại nặng nề nhất là khu vực thành phô Tacloban. Những bức
ảnh cho thấy người Philippines sống sót sau cơn bão đang cố gắng tiếp
tục sống trong hoang cảnh đổ nát tan hoang.
"Bất công khí hậu"
Cũng liên quan đến thiên tai, tuần san Courrier International số ra
tuần này dành trang nhất chạy tựa : « Thời đại của thiên tai ».
Tờ báo trích dịch báo chí của nhiều nước như Ấn Độ, Anh, Mỹ… với
trọng tâm nhấn mạnh rằng : Hiện tượng trái đất nóng lên không phải là
nguyên nhân duy nhất làm trầm trọng thêm thiên tai trên thế giới ; và
rằng : đến hiện tại, các nhà khoa học cũng chưa chứng minh được rõ ràng
về mối liên hệ giữa thiên tai và hiện tượng trái đất nóng lên.
Dù vậy, Courrier International cho hay, thập niên vừa qua các cơn bão
kỉ lục đã ồ ạt ập đến. Tờ báo nhắc lại, từ năm 2004, khắp các vùng trên
thế giới đã biết đến những cơn bão có sức gió kinh hoàng trên 200 km/h.
Như hồi năm 2006, ở miền bắc nước Úc, đã xảy ra cơn bão có sức gió lên
đến 290 m/h. Và cơn bão Haiyan vừa qua tại Philippines được xem là cơn
bão mạnh nhất với sức gió trên 300km/h.
Courrier International nhận định, thật sự có một sự « bất công về khí
hậu » giữa các nước. Tức là, các nước chịu hậu quả nặng nề nhất của
thiên tai lại không phải là những nước thải ra khí gây hiệu ứng nhà kính
nhiều nhất. Trong khi đó, sự bất công này là đang nằm trong sự « thờ ơ »
của các nước giàu - những nước thải nhiều khí gây hiệu ứng nhà kính
nhất.
Sắp tới, chắc chắn bão lũ trên thế giới sẽ nghiêm trọng hơn. Trong
bối cảnh đó, Courrier International cho rằng : dù hiện tại chưa có bằng
chứng khoa học thuyết phục về mối liên quan giữa biến đổi khí hậu và sự
trầm trọng của thiên tai, nhưng đã đến lúc các nước trên thế giới đặt
nhiều sự quan tâm hơn cho vấn đề này.
Hồ sơ hạt nhân Iran : ai thắng ai thua ?
Ngày 24/11 vừa qua, 6 cường quốc Anh, Pháp, Mỹ, Nga, Trung Quốc và
Đức đã ký với Iran một thỏa thuận về hồ sơ hạt nhân Iran theo đó, Iran
phải giảm tỷ lệ làm giàu uranium xuống mức dưới 5% và chấp nhận sự giám
sát quốc tế, đổi lại các cường quốc phương Tây sẽ nới lỏng các biện pháp
bao vây kinh tế và chính trị. Thỏa thuận nói trên thu hút nhiều sự quan
tâm của các tạp chí Pháp.
« Sự đánh cược của tổng thống Obama trên hồ sơ Iran », đó là tựa đề
bài thời luận đăng trên tuần san L’Express. Bài viết cho rằng, đối với
Mỹ, thỏa thuận vừa qua, dù là tạm thời, có thể làm thay đổi chiến lược
của Washington tại khu vực Trung Đông. Tờ báo cho rằng, tổng thống Obama
đã biết nắm lấy thời cơ để thúc đẩy thỏa thuận này. Thời cơ đó là chính
vào lúc nền kinh tế Iran đang gặp khó khăn do bị bao vây với mức lạm
phát lên đến 40%. Và chính trong bối cảnh này, chính quyền Iran phải xem
xét đạt được thỏa thuận « một cách vội vã » với phương Tây. Trong khi
đó, nếu thỏa thuận không đạt được, thì chắc chắn sẽ giúp cho tiếng nói
của phe cứng rắn bài phương Tây tại Iran thêm mạnh mẽ. Bên cạnh đó, thỏa
thuận cũng có thể góp phần làm thay đổi chiến lược của Iran trên chiến
trường Syria.
Thỏa thuận nói trên đã làm dấy lên phản đối mạnh mẽ của phía Israel.
Thủ tướng Israel Banyamin Netanyahu đã gọi thỏa thuận là « một sai lầm
lịch sử ». Chính quyền Obama cũng có ý thử phản ứng của một số nước khác
trong khu vực, trong đó quan trọng hơn hết là của Ả Rập Xê Úc. Và còn
phản ứng của những nước khác nữa mà phép thử Obama đang chờ đợi như là
một « sự đánh cược » mà bà viết chạy tựa.
Đối với tuần san Courrier Intertional thì « sự đánh cược » của tổng
thống Obama đã thành công. Tờ báo trích dịch bài của tờ New York Times
nhận định rằng, thỏa thuận nói trên với Iran dù tạm thời (chỉ có công
dụng 6 tháng), nhưng « là một thỏa thuận mang tính lịch sử ». Thời báo
New York nhắc lại, Mỹ đã cắt đứt mọi quan hệ ngoại giao với Iran hơn 30
năm nay, và thỏa thuận đã là cơ hội để hai nước xích lại gần nhau.
Chưa hết, đối với tổng thống Obama, thỏa thuận này rất có lợi : Uy
tín tổng thống Obama trong nước đang xuống thấp nhất là do hồ sơ bảo
hiểm xã hội Obamacare, vì thế với thỏa thuận này, tổng thống Obama muốn
lái dư luận Mỹ về các hồ sơ ngoại giao. Hơn nữa, đối với Mỹ, thỏa thuận
sẽ khiến cho Mỹ có những bước đi mới tại khu vực Trung Đông. Nhóm
Hezbollah chiến đấu trên lãnh thổ Syria ủng hộ chính quyền Assad là do
Iran hỗ trợ, vì thế với thỏa thuận nói trên và với ý muốn xoa dịu với
phương Tây, chính quyền Iran có thể sẽ xem xét lại việc này. Thứ đến,
Iran có thể sẽ giúp Mỹ đạt được thỏa thuận với các lực lượng Taliban tại
Afghanistan.
Nguyệt san Le Monde Diplomatique cũng chia sẻ quan điểm này trong bài
xã luận mang tên « Sự tan băng ». Tờ báo cho rằng, sau 30 năm đối đầu
trực tiếp, thỏa thuận là cơ hội để Mỹ và Iran sưởi ấm quan hệ song
phương. Le Monde Diplomatique cũng cho rằng, sự giảm căng thẳng trong
quan hệ Iran-Mỹ sẽ có thể đóng góp vào tiến trình giải quyết các cuộc
xung đột tại Syria và Afghanistan.
Đối với Israel, Courrier International trích dịch bài viết của nhật
báo Ha’Aretz tại Tel-Aviv với dòng nhận định : « Thủ tướng Netanyahu đã
thua cuộc ». Tờ báo cho rằng, thủ tướng Israel luôn muốn phương Tây có
biện pháp mạnh với Iran như đối với Libya, và Israel đã không ít lần hăm
dọa không kích Iran. Thế nhưng, mong muốn này đã thất bại do Iran đã ký
được thỏa thuận hạt nhân với 6 cường quốc. Và dù rất giận dữ, nhưng
theo tờ báo, thì Israel cũng phải ngậm bồ hòn làm ngọt để tiếp tục giữ
mối quan hệ đồng minh với Mỹ.
Nhận định về Israel, Le Monde Diplomatique trong bài xã luận đăng
trên trang nhất cũng có ý chỉ trích nước này. Bài xã luận cho rằng, 11
năm sau ngày mà cựu tổng thống Mỹ George Bush tiến hành « cuộc Thập Tự
Chinh » tấn công cái gọi là « Trục Ma Quỷ », thì Trung Đông lâm cảnh bất
ổn, Irak điêu tàn, một phần Châu Phi rơi vào tay của các lực lượng Hồi
Giáo cực đoan…Trong bối cảnh đó, tờ báo nhấn mạnh : « Giống như một kẻ
cuồng tín, chính phủ Israel cứ bám víu vào cái khung cảnh điêu tàn đó.
Israel cùng với những nước đồng ý chí là Ả Rập Xê Úc và các tiểu vương
quốc thuộc nhánh Hồi Giáo Sunni ở Vùng Vịnh, cứ muốn nước Iran do nhánh
Hồi Giáo Chia lãnh đạo phải bị cô lập và bị loại ra khỏi thị trường dầu
hỏa ».
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét