Tổng thống Mỹ Barack Obama nói "hoàn toàn" có thể dừng kế hoạch tấn
công trừng phạt Syria nếu chính phủ của Tổng thống Bashar al-Assad từ bỏ
vũ khí hóa học và đặt chúng dưới sự kiểm soát của quốc tế.
Tuy nhiên ông cũng tỏ ý nghi ngờ khả năng chính phủ Syria sẽ từ bỏ quyền kiểm soát vũ khí hóa học.
Tổng
thống Mỹ Obama. Ảnh: NBCTổng thống Obama có một loạt cuộc trả lời phỏng
vấn với các hãng truyền thông lớn của Mỹ hôm qua. Ông giữ quan điểm cần
có một cuộc tấn công có giới hạn nhằm trừng phạt chính phủ của tổng
thống Syria Bashar al-Assad, do bị tố đã thực hiện cuộc thảm sát hơn
1.400 người bằng vũ khí hóa học.
"Tôi muốn đảm bảo rằng quy ước về chống sử dụng vũ khí hóa học phải được duy trì", Obama nói trong cuộc phỏng vấn với ABC News. "Đó là lợi ích quốc gia của chúng ta. Và nếu chúng ta có thể đảm bảo điều đó mà không cần một cuộc tấn công quân sự, đó hiển nhiên là điều tôi mong hơn".
Được hỏi liệu tổng thống có thể dừng kế hoạch tấn công vào Syria nếu Assad từ bỏ quyền kiểm soát kho vũ khí hóa học hay không, Obama đáp: "Hoàn toàn, nếu điều đó thực sự xảy ra".
Phát biểu của Tổng thống Obama đưa ra sau khi Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov hôm qua cho rằng Syria có thể tránh được một cuộc tấn công của phương Tây, bằng việc để quốc tế kiểm soát các kho vũ khí hóa học và tiêu hủy chúng. Sáng kiến này được ngoại trưởng Syria hoan nghênh, nhưng chưa rõ Tổng thống Syria Bashar al-Assad có tán thành hay không.
Ông Obama còn cho biết Ngoại trưởng Mỹ John Kerry sẽ theo dõi sát đề nghị của Nga. Tuy nhiên, việc xuất hiện các giải pháp ngoại giao tích cực không có nghĩa là Quốc hội Mỹ nên hủy bỏ cuộc tấn công trừng phạt. "Tôi không nghĩ chúng ta sẽ đạt được biện pháp ngoại giao tốt nếu không duy trì khả năng về một tấn công quân sự trừng phạt. Đây là thời điểm để chúng ta quyết định điều đó", ông Obama nói.
Harry Reid, lãnh đạo phe đa số tại Thượng viện Mỹ, hôm qua cho hay sẽ hoãn cuộc bỏ phiếu quan trọng về việc thông qua hành động tấn công Syria cho tới khi Tổng thống Barack Obama phát biểu công khai về vấn đề này.
Phản ứng về diễn biến này, Obama cho rằng sáng kiến của Nga dành cho Syria "ẩn chứa sự tích cực", đồng thời ám chỉ việc trì hoãn bỏ phiếu của Thượng viện là để chính quyền của ông đánh giá sáng kiến của Nga. "Tôi không thể dự đoán được liệu cuộc bỏ phiếu diễn ra vào tuần này hay vào lúc nào khác", Obama nói.
Obama nói rằng ông hiểu được "sự hoài nghi" của các thành viên trong Quốc hội cũng như người dân Mỹ. Ông cảnh báo lợi ích an ninh quốc gia của Mỹ bị đe dọa nếu Syria được phép sử dụng "một trong những vũ khí nguy hiểm nhất trên thế giới" mà không chịu trừng phạt.
Chính quyền tổng thống Al-Assad từng bị cáo buộc sử dụng vũ khí hóa học với quy mô nhỏ "nhiều lần" kể từ tháng 3. Đỉnh điểm là nghi án tấn công vào khu vực ngoại ô thủ đô Damascus hôm 21/8 làm hơn 1.400 người thiệt mạng, trong đó phần lớn là trẻ em.
Nguyễn Tâm
Tuy nhiên ông cũng tỏ ý nghi ngờ khả năng chính phủ Syria sẽ từ bỏ quyền kiểm soát vũ khí hóa học.
"Tôi muốn đảm bảo rằng quy ước về chống sử dụng vũ khí hóa học phải được duy trì", Obama nói trong cuộc phỏng vấn với ABC News. "Đó là lợi ích quốc gia của chúng ta. Và nếu chúng ta có thể đảm bảo điều đó mà không cần một cuộc tấn công quân sự, đó hiển nhiên là điều tôi mong hơn".
Được hỏi liệu tổng thống có thể dừng kế hoạch tấn công vào Syria nếu Assad từ bỏ quyền kiểm soát kho vũ khí hóa học hay không, Obama đáp: "Hoàn toàn, nếu điều đó thực sự xảy ra".
Phát biểu của Tổng thống Obama đưa ra sau khi Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov hôm qua cho rằng Syria có thể tránh được một cuộc tấn công của phương Tây, bằng việc để quốc tế kiểm soát các kho vũ khí hóa học và tiêu hủy chúng. Sáng kiến này được ngoại trưởng Syria hoan nghênh, nhưng chưa rõ Tổng thống Syria Bashar al-Assad có tán thành hay không.
Ông Obama còn cho biết Ngoại trưởng Mỹ John Kerry sẽ theo dõi sát đề nghị của Nga. Tuy nhiên, việc xuất hiện các giải pháp ngoại giao tích cực không có nghĩa là Quốc hội Mỹ nên hủy bỏ cuộc tấn công trừng phạt. "Tôi không nghĩ chúng ta sẽ đạt được biện pháp ngoại giao tốt nếu không duy trì khả năng về một tấn công quân sự trừng phạt. Đây là thời điểm để chúng ta quyết định điều đó", ông Obama nói.
Harry Reid, lãnh đạo phe đa số tại Thượng viện Mỹ, hôm qua cho hay sẽ hoãn cuộc bỏ phiếu quan trọng về việc thông qua hành động tấn công Syria cho tới khi Tổng thống Barack Obama phát biểu công khai về vấn đề này.
Phản ứng về diễn biến này, Obama cho rằng sáng kiến của Nga dành cho Syria "ẩn chứa sự tích cực", đồng thời ám chỉ việc trì hoãn bỏ phiếu của Thượng viện là để chính quyền của ông đánh giá sáng kiến của Nga. "Tôi không thể dự đoán được liệu cuộc bỏ phiếu diễn ra vào tuần này hay vào lúc nào khác", Obama nói.
Obama nói rằng ông hiểu được "sự hoài nghi" của các thành viên trong Quốc hội cũng như người dân Mỹ. Ông cảnh báo lợi ích an ninh quốc gia của Mỹ bị đe dọa nếu Syria được phép sử dụng "một trong những vũ khí nguy hiểm nhất trên thế giới" mà không chịu trừng phạt.
Chính quyền tổng thống Al-Assad từng bị cáo buộc sử dụng vũ khí hóa học với quy mô nhỏ "nhiều lần" kể từ tháng 3. Đỉnh điểm là nghi án tấn công vào khu vực ngoại ô thủ đô Damascus hôm 21/8 làm hơn 1.400 người thiệt mạng, trong đó phần lớn là trẻ em.
Nguyễn Tâm
***
Mỹ cho Syria một tuần để nộp vũ khí hóa học
Ngoại trưởng Mỹ John Kerry cho tổng thống Syria một tuần để giao nộp
kho vũ khí hóa học nếu nước này không muốn trở thành mục tiêu tấn công
của Mỹ.
Ngoại trưởng Mỹ John Kerry. Ảnh: AFPTrả
lời phóng viên tại một cuộc họp báo ở London, Anh về "điều mà chính phủ
Syria có thể làm để chấm dứt một cuộc tấn công", ông Kerry cho rằng
Tổng thống Bashar al-Assad có một tuần để giao nộp toàn bộ kho vũ khí
hóa học. Tuy nhiên ngoại trưởng Mỹ cũng nói thêm rằng ông không hy vọng
lãnh đạo Syria sẽ tuân thủ điều này.
"Ý của ông ấy là không thể tin tưởng kẻ độc tài tàn bạo từng chối bỏ thực tế này trong việc giao nộp vũ khí hóa học. Nếu không ông ta đã làm điều đó từ lâu rồi. Đó là lý do vì sao thế giới phải đối mặt với thời khắc này", Guardian dẫn lời Bộ Ngoại giao Mỹ giải thích về tuyên bố của Kerry. Bộ cũng nói thêm rằng đây không phải là đề nghị chính thức, mà chỉ là một phát ngôn có tính hùng biện trong trả lời phỏng vấn của ngoại trưởng. Một số tờ báo nhanh chóng dự đoán rằng biết đâu một lời nói tình cờ có thể ngăn chặn được một cuộc chiến.
Cũng trong cuộc họp báo này, Kerry nói ông tin chắc Tổng thống Syria Bashar al-Assad chịu trách nhiệm về cuộc tấn công bằng vũ khí hóa học ở phía đông thủ đô Damascus hôm 21/8. Ông nói rằng chỉ có ba người chịu trách nhiệm về vũ khí hóa học ở Syria, đó là Assad, một trong những người em trai của ông này và một vị tướng cấp cao. Kerry nói toàn bộ cộng đồng tình báo Mỹ đều thống nhất rằng Assad chịu trách nhiệm.
Ngay sau phát ngôn của Kerry về việc giao nộp kho vũ khí hóa học, Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov hôm qua kêu gọi Syria đặt vũ khí hóa học của nước này dưới sự giám sát quốc tế để tránh một cuộc tấn công. Ông đề xuất Damascus trở thành một thành viên đầy đủ của Tổ chức Cấm vũ khí Hóa học (OPCW).
Tổng thống Mỹ Obama và Kerry nói họ muốn một cuộc tấn công quân sự hạn chế chống lại Assad, để thể hiện rằng Mỹ sẽ không khoan nhượng đối với việc dùng vũ khí hóa học nhằm vào dân thường. Ngoại trưởng Mỹ dự kiến thuyết trình với các thành viên Quốc hội sau khi trở về từ Anh. Ông Obama cũng phát biểu với toàn nước Mỹ trên truyền hình hôm nay.
"Ý của ông ấy là không thể tin tưởng kẻ độc tài tàn bạo từng chối bỏ thực tế này trong việc giao nộp vũ khí hóa học. Nếu không ông ta đã làm điều đó từ lâu rồi. Đó là lý do vì sao thế giới phải đối mặt với thời khắc này", Guardian dẫn lời Bộ Ngoại giao Mỹ giải thích về tuyên bố của Kerry. Bộ cũng nói thêm rằng đây không phải là đề nghị chính thức, mà chỉ là một phát ngôn có tính hùng biện trong trả lời phỏng vấn của ngoại trưởng. Một số tờ báo nhanh chóng dự đoán rằng biết đâu một lời nói tình cờ có thể ngăn chặn được một cuộc chiến.
Cũng trong cuộc họp báo này, Kerry nói ông tin chắc Tổng thống Syria Bashar al-Assad chịu trách nhiệm về cuộc tấn công bằng vũ khí hóa học ở phía đông thủ đô Damascus hôm 21/8. Ông nói rằng chỉ có ba người chịu trách nhiệm về vũ khí hóa học ở Syria, đó là Assad, một trong những người em trai của ông này và một vị tướng cấp cao. Kerry nói toàn bộ cộng đồng tình báo Mỹ đều thống nhất rằng Assad chịu trách nhiệm.
Ngay sau phát ngôn của Kerry về việc giao nộp kho vũ khí hóa học, Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov hôm qua kêu gọi Syria đặt vũ khí hóa học của nước này dưới sự giám sát quốc tế để tránh một cuộc tấn công. Ông đề xuất Damascus trở thành một thành viên đầy đủ của Tổ chức Cấm vũ khí Hóa học (OPCW).
Tổng thống Mỹ Obama và Kerry nói họ muốn một cuộc tấn công quân sự hạn chế chống lại Assad, để thể hiện rằng Mỹ sẽ không khoan nhượng đối với việc dùng vũ khí hóa học nhằm vào dân thường. Ngoại trưởng Mỹ dự kiến thuyết trình với các thành viên Quốc hội sau khi trở về từ Anh. Ông Obama cũng phát biểu với toàn nước Mỹ trên truyền hình hôm nay.
Trọng Giáp
***
Nga kêu gọi Syria giao nộp vũ khí hóa học
Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov kêu gọi chế độ Syria chuyển giao quyền
kiểm soát kho vũ khí hóa học để cộng đồng quốc tế giám sát, như một
cách ngăn chặn nguy cơ bị Mỹ tấn công.
Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov trong cuộc họp báo hôm nay tại Syria. Ảnh: AFPSau
cuộc hội đàm với người đồng cấp Syria Walid al-Muallem tại Mátxcơva,
ông Lavrov chuyển tới quốc gia Trung Đông thông điệp rõ ràng trong một
cuộc họp báo ngắn: "Chúng tôi không biết liệu Syria có đồng ý với điều
này hay không, nhưng nếu đặt vũ khí hóa học dưới sự giám sát quốc tế để
giúp tránh các cuộc tấn công quân sự, chúng tôi sẽ ngay lập tức bắt tay
vào việc đó. Chúng tôi đã chuyển lời đề nghị này tới bộ trưởng Muallem,
người đang ở Mátxcơva, và hy vọng một câu trả lời tích cực cũng như
nhanh chóng".
Song song với việc chuyển giao các vũ khí hóa học và để chúng bị phá hủy, Syria cũng nên trở thành một thành viên đầy đủ của Tổ chức Cấm vũ khí Hóa học (OPCW), ngoại trưởng Nga cho hay.
Tuyên bố của ông Lavrov được đưa ra sau khi Ngoại trưởng Mỹ John Kerry cho rằng Tổng thống Syria Bashar al-Assad có thể giao nộp các vũ khí hóa học cho cộng đồng quốc tế, để đổi lại cơ hội tránh được một hành động quân sự.
"Chuyển giao tất cả vũ khí hóa học, không trì hoãn, cũng như cho phép việc kiểm kê toàn bộ và đầy đủ", ông Kerry nói với các phóng viên tại London. "Nhưng ông ta (Assad) có vẻ không định làm thế".
Mátxcơva luôn khẳng định không bị thuyết phục bởi cáo buộc của Mỹ và các đồng minh rằng chế độ Assad đứng sau vụ tấn công bằng vũ khí hóa học hôm 21/8 ở Damascus làm hơn 1.400 người chết.
Bộ trưởng Ngoại giao Syria, Muallem tới Nga khi các nhà lập pháp Mỹ hôm nay trở lại làm việc sau kỳ nghỉ hè, để cùng bàn về việc Tổng thống Barack Obama xin phép tấn công hạn chế nhằm vào Syria. Hồi tháng 5, Nga và Mỹ đã đồng ý tổ chức một hội nghị hòa bình tại Geneva để đưa tất cả các bên ngồi vào bàn đàm phán. Tuy nhiên, ý tưởng này nhanh chóng lụi tàn khi tình hình trở nên căng thẳng sau vụ tấn công hóa học ở Damascus.
Song song với việc chuyển giao các vũ khí hóa học và để chúng bị phá hủy, Syria cũng nên trở thành một thành viên đầy đủ của Tổ chức Cấm vũ khí Hóa học (OPCW), ngoại trưởng Nga cho hay.
Tuyên bố của ông Lavrov được đưa ra sau khi Ngoại trưởng Mỹ John Kerry cho rằng Tổng thống Syria Bashar al-Assad có thể giao nộp các vũ khí hóa học cho cộng đồng quốc tế, để đổi lại cơ hội tránh được một hành động quân sự.
"Chuyển giao tất cả vũ khí hóa học, không trì hoãn, cũng như cho phép việc kiểm kê toàn bộ và đầy đủ", ông Kerry nói với các phóng viên tại London. "Nhưng ông ta (Assad) có vẻ không định làm thế".
Mátxcơva luôn khẳng định không bị thuyết phục bởi cáo buộc của Mỹ và các đồng minh rằng chế độ Assad đứng sau vụ tấn công bằng vũ khí hóa học hôm 21/8 ở Damascus làm hơn 1.400 người chết.
Bộ trưởng Ngoại giao Syria, Muallem tới Nga khi các nhà lập pháp Mỹ hôm nay trở lại làm việc sau kỳ nghỉ hè, để cùng bàn về việc Tổng thống Barack Obama xin phép tấn công hạn chế nhằm vào Syria. Hồi tháng 5, Nga và Mỹ đã đồng ý tổ chức một hội nghị hòa bình tại Geneva để đưa tất cả các bên ngồi vào bàn đàm phán. Tuy nhiên, ý tưởng này nhanh chóng lụi tàn khi tình hình trở nên căng thẳng sau vụ tấn công hóa học ở Damascus.
Nhật Nam
***
Vũ khí hóa học của Syria
Damascus từng xác nhận về việc sở hữu vũ khí hóa học, nhưng chưa bao
giờ công bố chi tiết các kho vũ khí thuộc loại hủy diệt hàng loạt và bị
cấm này.
Syria thừa nhận sở hữu vũ khí hủy diệt hàng loạt nhưng chi tiết về kho vũ khí này không được hé lộ. Ảnh minh họa: NowtheendbeginsTheo
tổng hợp của CNN, các nhà quan sát quốc tế tin rằng Syria đang nắm
trong tay cả những chất khí có khả năng làm rộp da như khí mù tạt, loại
khí từng gây thương vong khủng khiếp trong Thế chiến I, lẫn chất độc
thần kinh sarin và VX.
Khí mù tạt, còn được biết đến là mù tạt lưu huỳnh, gây ra những vết bỏng hóa học trên da, mắt và phổi. Khí mù tạt có thể gây chết người, làm nạn nhân bị tàn tật, gây ung thư hoặc mù vĩnh viễn. Nó có thể tồn tại trong môi trường suốt nhiều ngày, thậm chí nhiều tuần, theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Bệnh dịch Mỹ.
Sarin, chất độc mà Mỹ nghi ngờ chính quyền Syria sử dụng trong cuộc tấn công hôm 21/8, bốc hơi nhanh, dễ hòa tan vào nước và có thể nhiễm vào thực phẩm, áo quần.
VX được xem là chất độc thần kinh có độc tính cao nhất, dễ dàng ngấm vào da hơn sarin. VX bốc hơi rất chậm, với tỷ lệ tương đương dầu bôi trơn động cơ. Giống như sarin, VX có thể bốc hơi khỏi quần áo trong vòng một tiếng rưỡi sau khi tiếp xúc.
Trước khi cuộc nội chiến bắt đầu vào năm 2011, Syria đã có những cơ sở nghiên cứu và sản xuất vũ khí hóa học gần Damascus, Aleppo, Homs, Latakia và Hama, Theo Trung tâm James Martin ở Mỹ, cơ quan thống kê kho vũ khí hủy diệt hàng loạt của thế giới, những nơi này sản xuất hàng trăm tấn chất độc mỗi năm.
Syria có thể sử dụng chất độc hóa học thông qua nhiều loại vũ khí, như bom được thả từ máy bay, tên lửa Scud, đạn pháo hoặc rocket.
Syria chưaký kết Hiệp ước Vũ khí Hóa học (CWC), hiệp ước quốc tế hiện tại chống lại việc sử dụng chất độc hại. Tuy nhiên, nước này là một trong các quốc gia ký Nghị định thư Geneva 1925, có nội dung cấm việc sử dụng vũ khí hóa học và chiến tranh sinh học, theo Tổ chức Cấm Vũ khí Hóa học quốc tế (OPCW). Hiệp ước này cấm cả việc sử dụng và trả đũa các nước khác bằng vũ khí sinh hóa.
OPCW, cơ quan giám sát việc thi hành CWC, cho hay Syria đã làm lơ trước nhiều nỗ lực nhằm buộc nước này ký vào hiệp ước. Các chuyên gia từ OPCW là một phần trong nhóm thanh sát viên của Liên Hợp Quốc thu thập bằng chứng tại hiện trường vụ tấn công hôm 21/8.
Mỹ tin rằng chính quyền của Tổng thống Bashar al-Assad đã sử dụng kho vũ khí hóa học của mình để sát hại hơn 1.400 dân thường ở ngoại ô Damascus hôm đó. Tuy nhiên, tổng thống Syria bác bỏ cáo buộc này và cho rằng chính quân đội của ông đã bị trúng khí độc từ phe nổi dậy.
Tháng 7 năm ngoái, Syria từng xác nhận nước này đang sở hữu các vũ khí hủy diệt hàng loạt và kho vũ khí này do quân đội bảo vệ. Tuy nhiên, Syria khẳng định sẽ không bao giờ dùng vũ khí sinh hóa để sát hại người dân mà chỉ để đáp trả lại những kẻ ngoại xâm.
Bản
đồ phân bố các cơ sở sản xuất và lưu trữ chất hóa học của Syria, theo
nghiên cứu của Monterey Institute, Mỹ.Nga hôm qua đề nghị Syria giao nộp
kho vũ khí của mình để cộng đồng quốc tế giám sát, nhằm ngăn chặn kế
hoạch không kích từ Mỹ. Ngoại trưởng Syria hoan nghênh ý tưởng này của
Nga nhưng Tổng thống Assad chưa vẫn chưa lên tiếng.
Trong khi đó, Tổng thống Barack Obama cũng nhận định tích cực về đề xuất này. Ông tuyên bố Mỹ sẽ ngừng "hoàn toàn" kế hoạch tấn công nếu Syria từ bỏ vũ khí hóa học và đặt chúng dưới sự kiểm soát của quốc tế.
Libya, quốc gia Bắc Phi và cách không xa Syria, cũng có vũ khí hóa học. Khi Libya tuyên bố từ bỏ chương trình vũ khí hóa học năm 2004, nước này công khai kho vũ khí của mình với OPCW. Tổ chức này đã cử các thanh sát viên độc lập đến Libya để xác nhận và sau đó các nhà máy sản xuất của nước này bị dỡ bỏ, kho vũ khí hóa học bị phá hủy.
Hơn một nửa trong số 24 tấn khí mù tạt và khoảng 40% các hóa chất tiền thân đã bị phá hủy trước khi cuộc cách mạng lật đổ nhà lãnh đạo Moammar Gadhafi nổ ra năm 2011, khiến công việc này bị gián đoạn và đến nay vẫn chưa hoàn thành. Sau cuộc cách mạng, chính quyền mới của Libya cho hay đã tìm thấy thêm khí mù tạt và các loại đạn pháo có khả năng phân tán chất độc này.
Khí mù tạt, còn được biết đến là mù tạt lưu huỳnh, gây ra những vết bỏng hóa học trên da, mắt và phổi. Khí mù tạt có thể gây chết người, làm nạn nhân bị tàn tật, gây ung thư hoặc mù vĩnh viễn. Nó có thể tồn tại trong môi trường suốt nhiều ngày, thậm chí nhiều tuần, theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Bệnh dịch Mỹ.
Sarin, chất độc mà Mỹ nghi ngờ chính quyền Syria sử dụng trong cuộc tấn công hôm 21/8, bốc hơi nhanh, dễ hòa tan vào nước và có thể nhiễm vào thực phẩm, áo quần.
VX được xem là chất độc thần kinh có độc tính cao nhất, dễ dàng ngấm vào da hơn sarin. VX bốc hơi rất chậm, với tỷ lệ tương đương dầu bôi trơn động cơ. Giống như sarin, VX có thể bốc hơi khỏi quần áo trong vòng một tiếng rưỡi sau khi tiếp xúc.
Trước khi cuộc nội chiến bắt đầu vào năm 2011, Syria đã có những cơ sở nghiên cứu và sản xuất vũ khí hóa học gần Damascus, Aleppo, Homs, Latakia và Hama, Theo Trung tâm James Martin ở Mỹ, cơ quan thống kê kho vũ khí hủy diệt hàng loạt của thế giới, những nơi này sản xuất hàng trăm tấn chất độc mỗi năm.
Syria có thể sử dụng chất độc hóa học thông qua nhiều loại vũ khí, như bom được thả từ máy bay, tên lửa Scud, đạn pháo hoặc rocket.
Syria chưaký kết Hiệp ước Vũ khí Hóa học (CWC), hiệp ước quốc tế hiện tại chống lại việc sử dụng chất độc hại. Tuy nhiên, nước này là một trong các quốc gia ký Nghị định thư Geneva 1925, có nội dung cấm việc sử dụng vũ khí hóa học và chiến tranh sinh học, theo Tổ chức Cấm Vũ khí Hóa học quốc tế (OPCW). Hiệp ước này cấm cả việc sử dụng và trả đũa các nước khác bằng vũ khí sinh hóa.
OPCW, cơ quan giám sát việc thi hành CWC, cho hay Syria đã làm lơ trước nhiều nỗ lực nhằm buộc nước này ký vào hiệp ước. Các chuyên gia từ OPCW là một phần trong nhóm thanh sát viên của Liên Hợp Quốc thu thập bằng chứng tại hiện trường vụ tấn công hôm 21/8.
Mỹ tin rằng chính quyền của Tổng thống Bashar al-Assad đã sử dụng kho vũ khí hóa học của mình để sát hại hơn 1.400 dân thường ở ngoại ô Damascus hôm đó. Tuy nhiên, tổng thống Syria bác bỏ cáo buộc này và cho rằng chính quân đội của ông đã bị trúng khí độc từ phe nổi dậy.
Tháng 7 năm ngoái, Syria từng xác nhận nước này đang sở hữu các vũ khí hủy diệt hàng loạt và kho vũ khí này do quân đội bảo vệ. Tuy nhiên, Syria khẳng định sẽ không bao giờ dùng vũ khí sinh hóa để sát hại người dân mà chỉ để đáp trả lại những kẻ ngoại xâm.
Trong khi đó, Tổng thống Barack Obama cũng nhận định tích cực về đề xuất này. Ông tuyên bố Mỹ sẽ ngừng "hoàn toàn" kế hoạch tấn công nếu Syria từ bỏ vũ khí hóa học và đặt chúng dưới sự kiểm soát của quốc tế.
Libya, quốc gia Bắc Phi và cách không xa Syria, cũng có vũ khí hóa học. Khi Libya tuyên bố từ bỏ chương trình vũ khí hóa học năm 2004, nước này công khai kho vũ khí của mình với OPCW. Tổ chức này đã cử các thanh sát viên độc lập đến Libya để xác nhận và sau đó các nhà máy sản xuất của nước này bị dỡ bỏ, kho vũ khí hóa học bị phá hủy.
Hơn một nửa trong số 24 tấn khí mù tạt và khoảng 40% các hóa chất tiền thân đã bị phá hủy trước khi cuộc cách mạng lật đổ nhà lãnh đạo Moammar Gadhafi nổ ra năm 2011, khiến công việc này bị gián đoạn và đến nay vẫn chưa hoàn thành. Sau cuộc cách mạng, chính quyền mới của Libya cho hay đã tìm thấy thêm khí mù tạt và các loại đạn pháo có khả năng phân tán chất độc này.
Anh Ngọc (theo CNN)
***
Syria hoan nghênh 'đổi vũ khí lấy hòa bình'
Ngoại trưởng Syria Walid al-Muallem hoan nghênh đề nghị của Nga về việc Damascus giao nộp các vũ khí hóa học để tránh bị Mỹ tấn công, nhưng chưa rõ tổng thống Syria có tán thành hay không ?
Ngoại trưởng Syria, Walid al-Muallem. Ảnh: AFP
"Tôi lắng nghe một cách thận trọng tuyên bố của Sergei Lavrov. Về việc này, tôi nhấn mạnh rằng Syria hoan nghênh sáng kiến của Nga, trên cơ sở là sự quan ngại của lãnh đạo Syria về sinh mạng của người dân nước tôi cũng như an ninh của đất nước", AFP dẫn lời ông Muallem ngày 9/9.
"Chúng tôi cũng hoan nghênh sự sáng suốt của các nhà lãnh đạo Nga, những người đang cố gắng ngăn chặn một cuộc tấn công của người Mỹ nhằm vào người dân của chúng tôi", ngoại trưởng Syria nói nhưng không cho biết thêm chi tiết. Hiện chưa rõ liệu Tổng thống Syria, Bashar al-Assad có đồng ý với sáng kiến của Nga hay không.
Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov hôm qua kêu gọi chế độ Syria chuyển giao quyền kiểm soát kho vũ khí hóa học cho cộng đồng quốc tế, như một cách để tránh nguy cơ bị Mỹ tấn công. Tuyên bố của ông Lavrov được đưa ra sau khi Ngoại trưởng Mỹ John Kerry cho rằng Tổng thống Syria Bashar al-Assad đã có thể giao nộp các vũ khí hóa học cho cộng đồng quốc tế, để đổi lại cơ hội tránh được một hành động quân sự.
Phản ứng trước các diễn biến kể trên, Thủ tướng Anh David Cameron bày tỏ lo ngại rằng kế hoạch chuyển giao vũ khí hóa học có thể là "một chiến thuật đánh lạc hướng", nhưng vẫn đón nhận sáng kiến của Nga. "Nếu Syria giao nộp các vũ khí hóa học, dưới sự giám sát quốc tế, thì rõ ràng đó là một bước tiến lớn và nên được khích lệ", ông Cameron nói với các nhà lập pháp Anh.
Tổng thư ký Liên Hợp Quốc Ban Ki-moon thì kêu gọi việc lập nên các khu vực do Liên Hợp Quốc giám sát tại Syria. Đây là nơi mà các vũ khí hóa học của nước này có thể bị phá hủy. Ban cho biết ông có thể đề xuất về các khu vực này lên Hội đồng Bảo an, nếu các thanh sát viên Liên Hợp Quốc xác nhận những vũ khí bị cấm đã được sử dụng. Việc này cũng sẽ giúp Hội đồng thoát được trạng thái "án binh bất động đầy lúng túng" về vấn đề Syria.
"Tôi đang cân nhắc việc thúc giục Hội đồng Bảo an yêu cầu chuyển ngay lập tức các vũ khí hóa học và các kho hóa học tới những địa điểm ở Syria, nơi mà chúng được lưu trữ an toàn và được tiêu hủy", tổng thư ký Liên Hợp Quốc nói.
Bản đồ phân bố các cơ sở sản xuất và lưu trữ chất hóa học của Syria, theo nghiên cứu của Monterey Institute, Mỹ.
Nhà Trắng chưa có phản ứng trước sáng kiến của Nga và kế hoạch của Liên Hợp Quốc, nhưng Ngoại trưởng Mỹ John Kerry trước đó đã khẳng định một giải pháp chính trị cho cuộc xung đột ở Syria sẽ dễ dàng đạt được hơn sau một hành động can thiệp quân sự từ bên ngoài.
Vụ tấn công hóa học xảy ra hôm 21/8 tại các khu vực ở thủ đô Damascus của Syria, khiến hơn 1.400 người thiệt mạng. Mỹ cáo buộc chế độ Assad đứng sau vụ việc này, nhưng tổng thống Syria bác bỏ cáo buộc, đồng thời cho rằng chính phe đối lập ở nước này phải chịu trách nhiệm.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét