September 8, 2013
Tổng-đốc Hoàng Diệu
Tháng 3
năm 1882, Thống đốc Nam Kỳ là Le Myre De Vilers hạ lệnh cho Capitaine
de Frégate – tức Hải quân Trung tá – Henri Rivière từ Sàigòn mang quan
ra đất Bắc Kỳ với dã tâm xâm lược.
Được
tin chiến thuyền Pháp đến Bắc Kỳ, Tổng đốc Hà Nội là Hoàng Diệu một mặt
sai Tuần phủ Hoàng Hữu Xứng ra tiếp đón, một mặt ra lệnh tu sửa thành
trì.
Hoàng
Diệu tự là Quang Viễn, người làng Xuân Đài, huyện Diên Phước, tỉnh Quảng
Nam. Năm Mậu Thân 1848 đổ Cử nhân, năm Quí Sửu 1853 thi Hội đỗ Phó
bảng, làm quan đến Binh bộ Tham tri. Năm 1880 được bổ Tổng đốc Hà Ninh,
tức Hà Nội – Bắc Ninh.
Tháng 2
năm Nhâm Ngọ 1882, thấy quân Pháp tới, quan Tổng đốc ra lệnh đề phòng.
Quả nhiên 5 giờ sáng ngày mồng 8 tháng 3 năm Nhâm Ngọ tức ngày
25-4-1882, Henri Rivière gởi tối hậu thư cho quan Tổng đốc, hẹn đến 8
giờ phải giải binh, còn Tổng đốc cùng các quan phải đến trình diện tại
Đồn Thủy, là nơi đóng quân của Henri Rivière. Nhận được thư, Tổng đốc
Hoàng Diệu liền sai Án sát Tôn Thất Bá dùng thang trèo ra ngoài thành để
điều đình. Án sát Tôn Thất Bá vừa xuống thang thì các chiến hạm “La
Fanfare”, “La Massue” và “La Carabine” đã khai hỏa vào thành. Thủy quân
Lục chiến Pháp làm ba cánh đánh vào cửa Đông, cửa Bắc và cửa Tây Nam
thành Hà Nội. Quan Tổng đốc Hoàng Diệu cùng Phó Lãnh binh Hồ Văn Phong
thân lên cửa Bắc đốc quân kháng cự. Đến hơn 11 giờ trưa, thành vỡ.
Quan
Tổng đốc cùng mười viên Cử nhân võ lui về phía Hành cung. Ngài ra lệnh:
“Ai muốn về kinh thì về, ai muốn đánh thì lên Sơn Tây hợp với quan Thống
đốc Quân vụ Hoàng Kế Viêm”. Quan Tổng đốc cắn ngón tay viết tờ biểu tạ
tội với triều đình, hướng về Kinh bái vọng rồi lấy khăn chít đầu treo cổ
trước võ miếu.
Bố
chánh Phan Văn Tuyển, Đề đốc Lê Trinh trụt thành bỏ chạy. Tuần phủ Hoàng
Hữu Xứng trốn vào hành cung ba ngày sau mới ra. Án sát Tôn Thất Bá thừa
lúc ra ngoài thành, nghe súng nổ bỏ trốn.
*
Theo
lời truyền, sau khi thành Hà Nội mất và quan Tổng đốc tuẫn tiết theo
thành, một nhà thơ đất Bắc Kỳ là Nguyễn Văn Giai tục gọi là Ba Giai, đã
làm hai bài ca, là bài “Hà thành thất thủ ca” và bài “Chính khí ca”.
Trong
bài “Chính khí ca”, đọc lên sẽ thấy cái tiết liệt ngàn năm của Tổng đốc
Hoàng Diệu, người đã tuẫn tiết theo thành. Bốn câu mở đầu của bài “Chính khí ca”:
Một vùng chính khí lưu hành,
Khoảng trong trời đất nhật tinh sơn hà.
Hiệu nhiên ở tại lòng ta,
Tấc vuông son sắt hiện ra khí cùng…
Khoảng trong trời đất nhật tinh sơn hà.
Hiệu nhiên ở tại lòng ta,
Tấc vuông son sắt hiện ra khí cùng…
Tác
giả đã lấy ý trong bài “Chính khí ca” của Văn Thiên Tường. Văn Thiên
Tuờng là một trung thần đời Nam Tống bên Trung Hoa, khi Nam Tống bị nhà
Nguyên diệt, ông bị bắt, có làm bài “Chính khí ca” được lưu truyền đến
bây giờ.
“Thiên địa hữu chính khí, tạp nhiên phú lưu hình. Hạ tắc vi hà nhạc, thượng đắc vi nhật tinh. Ư nhân viết hiệu nhiên, bái hồ tắc thương minh. Hoàng lộ đương thanh di, hàm hòa thổ minh đình. Thời cùng tất nãi hiện, nhất nhất thùy đan thành…”
Tháng
Tư năm Nhâm Ngọ 1882 ấy là giờ phút đen tối của đất Bắc Kỳ. Hà Nội thất
thủ, tiếp thêm một trang sử bi thảm của dân tộc trước gót giày Bạch quỷ.
… Một cơn gió thảm mưa sầu,
Nấu nung gan sắt, dãi dầu lòng son.
Chữ trung còn chút con con,
Quyết đem gởi cái tàn hồn gốc cây…
(Chính khí ca).
Nấu nung gan sắt, dãi dầu lòng son.
Chữ trung còn chút con con,
Quyết đem gởi cái tàn hồn gốc cây…
(Chính khí ca).
Trong
cái giờ phút đen tối thành mất, quân tan đó, Tổng đốc Hoàng Diệu đã bình
tĩnh nhận lấy trách nhiệm của mình. Là Tổng đốc, thay mặt triều đình
trọng nhậm một tỉnh thành quan trọng nhất của đất Bắc Kỳ, nay thành mất
vào tay giặc, quan Tổng đốc đã cắn tay lấy máu viết sớ tạ tội với triều
đình và sau đó ông đã “Quyết đem gởi cái tàn hồn gốc cây”.
Không
phải ai cũng làm được như quan Tổng đốc. Tuần phủ Hoàng Hữu Xứng, Đề đốc
Lê Trinh, Bố chánh Phan Văn Tuyển, Án sát Tôn Thất Bá bị vua Tự Đức bắt
đeo gông giải về Kinh luận tội.
Bố
chánh Phan Văn Tuyển bị lột chức đuổi về làm dân, Lê Trinh cũng bị lột
chức, cho đi tiền quân hiệu lực để đái công chuộc tội… Mà thôi, nói đến
những vị quan viên ấy làm gì. Người đời sau chỉ nhớ tới quan Tổng đốc
Hoàng Diệu thành mất chết theo thành mà thôi.
*
Gần
một trăm năm sau, ở miền Nam cũng gặp “một cơn gió thảm mưa sầu” khác.
Tháng Tư năm 1975, Cộng sản tràn ngập miền Nam. Và trong những giờ phút
đen tối nhất của quân dân miền Nam, người ta thấy xuất hiện những Nguyễn
Tri Phương, những Hoàng Diệu khác.
Thiếu tướng Phạm Văn Phú
Hồ Ngọc Cẩn, Phạm Văn Phú, Nguyễn Khoa Nam,Lê Văn Hưng, Trần Văn Hai, Lê Nguyên Vỹ…và
còn rất nhiều những Hoàng Diệu của miền Nam đã chiến đấu tới giờ phút
cuối cùng hoặc đã anh dũng chết theo vận nước. Những tên tuổi ấy sẽ sống
mãi với sử xanh.
Nhưng
không biết vì sao, một trong những tên tuổi ấy, gần đây đã bị một số
người đem ra bôi xấu. Đó là Thiếu tướng Phạm Văn Phú, nguyên Tư lệnh
Quân Đoàn II & Quân khu II.
Có một
vị Đại tá, trước ngày đảo chánh 11-1963 từng là cấp chỉ huy của Thiếu
tướng Phú, sau đó trở lại là cấp dưới trực tiếp của Tướng Phú, đã viết
mấy loạt bài, dụng ý chê bai Tướng Phú. Một vị Đại tá khác, từng là Tham
mưu trưởng dưới quyền Thiếu tướng Phú, khi được phỏng vấn, đã kể lại
cuộc triệt thoái cao nguyên với những lời kể không mấy tốt đẹp về Thiếu
tướng Phú, đã được giáo sư Larry Engelmann đăng lại trong quyển Tears
Before The Rain. Một vị khác, từng là Thẩm phán dưới chế độ Việt Nam
Cộng Hoà, cũng đã có một loạt bài qui trách nhiệm để mất miền Nam cho
những ai, những ai… trong đó có Thiếu tướng Phạm Văn Phú. Vị ấy cho rằng
nếu miền Nam còn, Thiếu tướng Phú sẽ phải ra Tòa án Quân sự để chịu
trách nhiệm của mình…
Người
viết không có đủ những kiến thức quân sự, hoặc những dữ kiện thuộc loại
“thâm cung bí sử” như các vị kia nên không dám phán đoán những chi tiết
mà các vị ấy đưa ra nó đáng tin tới mức nào. Người viết cũng chỉ nghe kể
lại là Thiếu tuớng Phạm Văn Phú đã từ chối lời mời di tản của người Mỹ,
ở lại và tự tử bằng 32 viên Chloroquine.
Có một điều mà người viết chắc chắn là: Thiếu tướng Phạm Văn Phú đã chết, và chính ông đã chọn cho ông cái chết ấy.
*
Nhân
vô thập toàn! Có ai mà khi sống lại không có những lúc sai trái, lầm lẫn
điều này, điều nọ. Nếu Thiếu tướng Phạm Văn Phú trong những ngày miền
Nam hấp hối, ung dung bước lên phi cơ di tản; thì giờ đây chúng ta có
quyền nói với ông điều mà chúng ta không có đủ tư cách để nói với anh
linh của người anh hùng Phạm Văn Phú.
Nếu
sau khi để mất thành Hà Nội, Tổng đốc Hoàng Diệu cũng bỏ thành chạy trốn
như Hoàng Hữu Xứng, Lê Trinh… thì chắc chắn ông cũng sẽ bị triều đình
ra lệnh đóng gông và giải về Kinh nghị án, rồi có thể sẽ bị giáng xuống
làm một người lính trơn, phải đi “Tiền quân hiệu lực” để chuộc tội đã
mất thành trì. Và sử sách cũng sẽ không trân trọng ghi tên ông vào như
hơn một trăm năm qua.
Nhưng
Tổng đốc Hoàng Diệu đã chọn cho mình một cái chết, để nhận trách nhiệm
với triều đình và với dân tộc. Chính thái độ chọn lựa ấy mà lịch sử mới
khắc tên Hoàng Diệu bằng hai chữ vàng: “Tuẫn Quốc”.
Nếu
miền Nam còn, và Thiếu tướng Phạm Văn Phú còn; có thể ông sẽ bị buộc cho
một số trách nhiệm của một vị Tư lệnh. Nhưng cuối cùng, trước Quân Đội,
trước Tổ Quốc, vì Danh Dự và Trách Nhiệm, Thiếu tướng Phạm Văn Phú đã
chọn mức trách nhiệm cao nhất: Cái Chết!
Thế thì còn gì nặng hơn nữa để chúng ta có thể trút lên vai Thiếu tướng Phạm Văn Phú?
Những
Hoàng Hữu Xứng, Tôn Thất Bá, Phan Văn Tuyển… chắc chắn sẽ không có một
tư cách gì để phê phán người chủ tướng của họ là quan Tổng đốc họ Hoàng.
Chắc chắn là như thế!
Ai
trong số những người còn sống, đã sinh ra và đã sống, sẽ sinh ra và sẽ
sống sau cái chết của Tổng đốc Hoàng Diệu có đủ tư cách để bôi nhọ ông?
Chắc chắn là không!
Cái
tên Phạm Văn Phú bây giờ không còn là của riêng cá nhân Thiếu tướng Phạm
Văn Phú, cũng không còn là của riêng gia đình Thiếu Tướng Phạm Văn Phú;
mà cái tên ấy hiện giờ là của chung tất cả chúng ta. Cũng như những cái
tên Nguyễn Khoa Nam, Lê Văn Hưng, Lê Nguyên Vỹ, Trần Văn Hai, Hồ Ngọc
Cẩn…, cái tên Phạm Văn Phú đã trở thành những biểu tượng, là những cái
tên được khắc bằng chữ vàng vào lịch sử. Không một ai có quyền bôi bẩn
những cái tên ấy, dù bằng bất cứ hình thức nào, hoặc vì bất cứ lý do gì!
*
Những
cái tên ấy, những con người ấy, những cái chết ấy đã làm sáng lên danh
dự của một Quân đội kiêu hùng đã chống đỡ cho sự tồn vong của miền Nam
trong hai mươi mốt năm. Những con người ấy đã thay cho hết thảy chúng ta
để gánh vác cái phần nặng nề, gai góc nhất của gánh nặng trách nhiệm để
mất miền Nam. Nếu có ai tự hào là cá nhân mình đã vượt qua những gì mà
các con người ấy, các tên tuổi ấy, các cái chết ấy đã vượt qua thì mới
có quyền bôi bẩn tên tuổi của các vị anh hùng đã tuẫn quốc đó.
Ai mà
trong cuộc đời lại chẳng có kẻ yêu, người ghét. Thiếu tướng Phạm Văn Phú
chắc cũng không ra ngoài cái quy luật ấy. Nhưng những thù hằn, những tỵ
hiềm cá nhân của các vị ấy đến đâu chắc cũng không thể nào nặng hơn
những gì mà Thiếu ướng Phú đã thay chúng ta để làm trong những giờ phút
cuối cùng của miền Nam.
Nếu có
một chút lý trí và lòng tự trọng tối thiểu, các vị ấy có lẽ sẽ không
bao giờ đi làm một việc mà Cộng sản Hà Nội bao nhiêu năm qua rất muốn
làm nhưng chưa có cách gì làm được: nói xấu và bôi bẩn các biểu tượng
anh hùng của Quân lực Việt Nam Cộng Hòa!
Đừng bao giờ nên để cho những tỵ hiềm cá nhân làm mờ lý trí. Huống chi những tỵ hiềm riêng ấy cũng không lấy gì là chính đáng!
*
Trước
khi muốn phán xét người, chúng ta hãy tự phán xét mình. Liệu chúng ta có
đủ lý trí, lòng khách quan và sự can đảm nhìn vào sự thực để tự phán
xét mình chưa?
Hàm huyết phún nhân, tiên ô tự khẩu.
Nói xấu người khác tức bẩn mồm mình. Khi chúng ta muốn bôi bẩn người
khác, chúng ta đã tự bôi bẩn mình. Huống chi giữa chúng ta và con người
mà chúng ta muốn bôi bẩn ấy, khoảng cách giờ đã quá xa, quá rõ. Không
khéo lại có thể làm cho mọi người thấy rằng chúng ta chê bai bôi bẩn các
người anh hùng ấy chỉ nhằm mục đích muốn nổi tiếng nhờ vào cách đóng
trò khỉ ở gần những ánh hào quang của những người đã dám “thung dung tựu
nghĩa!”
Thác trong thôi cũng nên đời
Sống thừa chi để kẻ cười người chê!
(Chính khí ca).
Sống thừa chi để kẻ cười người chê!
(Chính khí ca).
Có lẽ
rồi một ngày nào đó sẽ có người viết một “Tân chính khí ca” để nói về
các Hoàng Diệu năm 1975. Còn xin thưa với các ông Đại tá, Thẩm phán đã
bỏ công viết lách để cố công làm mờ đi một biểu tượng: những con đom đóm
làm sao đọ được với ánh mặt trời.
Bởi vì
so với những cái “THÁC TRONG” của các bậc anh hùng tuẫn quốc kia, các
vị Đại tá T.K.K, L.K.L., Thẩm phán Nguyễn Cần, tức Tú Gàn, tức Lữ Giang
và cả bản thân người viết bài này nữa, chúng ta chỉ là những kẻ đang
“SỐNG THỪA” mà thôi!
LÃO MÓC
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét