Tuesday, January 26, 2016

GIỮ GÌN SỰ TRONG SÁNG CỦA TIẾNG VIỆT Dấu "Hỏi Ngã" Trong Văn Chương Việt Nam

FB_Xin Huynh Cong đang cảm thấy tuyệt vời.
GIỮ GÌN SỰ TRONG SÁNG CỦA TIẾNG VIỆT
Dấu "Hỏi Ngã" Trong Văn Chương Việt Nam

---------------------------------------------------------
Văn hóa Việt Nam của chúng ta vô cùng phong phú. Một trong những nguồn phong phú vô ngàn mà trên thế giới không ai có, đó là ý nghĩa về dấu hỏi ngã. Thật thế, dấu hỏi ngã trong tiếng Việt đóng một vai trò quan trọng. Viết sai dấu hỏi ngã sẽ làm đảo ngược và có khi vô cùng tai hại cho văn chương và văn hóa Việt Nam.
Chúng tôi xin đơn cử một vài trường hợp như sau : Danh từ nhân sĩ, chữ sĩ phải được viết bằng dấu ngã để mô tả một vị chính khách có kiến thức văn hóa chính tri... , nhưng nếu vô tình chúng ta viết nhân sỉ, chữ sỉ với dấu hỏi thì ý nghĩa của danh từ nhân sĩ sẽ bị đảo ngược lại, vì chữ sĩ với dấu hỏi có nghĩa là nhục sĩ và như vậy sẽ bị trái nghĩa hoàn toàn.
Một chữ thông thường khác như là hai chữ sửa chữa, nếu bỏ đi dấu hỏi ngã sẽ có nhiều ý khác nhau: sửa chữa (sửa dấu hỏi, chữa dấu ngã) tức là chúng ta sửa lại một cái gì bị hư hỏng, thí dụ sửa chữa xe hơi. Nhưng nếu cho dấu ngã vào thành chữ sữa và dấu hỏi trên chữ chửa tức có nghĩa là sữa của những người đàn bà có thai nghén.
Người sai lỗi nhiều nhất về viết sai dấu hỏi ngã là người miền Nam và Trung (người viết bài này là người miền Trung). May mắn nhất là người thuộc miền Bắc khi sinh ra là nói và viết dấu hỏi ngã không cần phải suy nghĩ gì cả. Nhưng khốn nỗi có khi hỏi họ tại sao chữ này viết dấu hỏi chữ kia lại đánh dấu ngã thì họ lại không cắt nghĩa được mà chỉ nở một nụ cười trên môi...
Bài viết này nhằm mục đích đóng góp một vài qui luật về dấu hỏi ngã của tiếng mẹ đẻ Việt Nam chúng ta
Dấu hỏi ngã được căn cứ vào ba qui luật căn bản: Luật bằng trắc, chữ Hán Việt và các qui luật ngoại lệ.
A. LUẬT BẰNG TRẮC
Qui luật bằng trắc phải được hiểu theo ba qui ước sau.
1. Luật lập láy
Danh từ lập láy tức là một chữ có nghĩa nhưng chữ ghép đi theo chữ kia không có nghĩa gì cả.
Thí dụ: vui vẻ, chữ vui có nghĩa mà chữ vẻ lại không nghĩa, chữ mạnh mẽ, chữ mạnh có nghĩa nhưng chữ mẽ lại không hề mang một ý nghĩa nào hết, hoặc chữ lặng lẽ, vẻ vang...
2. Luật trắc
Không dấu và dấu sắc đi theo với danh từ lập láy thì chữ đó viết bằng dấu hỏi (ngang sắc hỏi).
Thí dụ:
Hớn hở: chữ hớn có dấu sắc, thì chữ hở phải là dấu hỏi.
Vui vẻ: chữ vui không dấu, thì chữ vẻ đương nhiên phải dấu hỏi.
Hỏi han: chữ han không dấu, như thế chữ hỏi phải có dấu hỏi.
Vớ vẩn: chữ vớ là dấu sắc thì chữ vẩn phải có dấu hỏi.
Tương tự như mắng mỏ, ngớ ngẩn, hở hang,...
3. Luật bằng
Dấu huyền và dấu nặng đi theo một danh từ lập láy thì được viết bằng dấu ngã (huyền nặng ngã).
Thí dụ:
Sẵn sàng: chữ sàng có dấu huyền thì chữ sẵn phải là dấu ngã.
Ngỡ ngàng: chữ ngàng với dấu huyền thì chữ ngỡ phải để dấu ngã.
Mạnh mẽ: chữ mạnh có dấu nặng, do đó chữ mẽ phải viết dấu ngã.
Tương tự như các trường hợp lặng lẽ, vững vàng,...
B. CHỮ HÁN VIỆT
Văn chương Việt Nam sử dụng rất nhiều từ Hán Việt, chúng ta hay quen dùng hằng ngày nên cứ xem như là tiếng Việt hoàn toàn. Thí dụ như các chữ thành kiến, lữ hành, lãng du, viễn xứ,... tất cả đều do chữ Hán mà ra.
Đối với chữ Hán Việt được sử dụng trong văn chương Việt Nam, luật về đánh dấu hỏi ngã được qui định như sau:
Tất cả những chữ Hán Việt nào bắt đầu bằng các chữ D, L, V, M và N đều viết bằng dấu ngã, các chữ Hán Việt khác không bắt đầu bằng năm mẫu tự này sẽ được viết bằng dấu hỏi.
Thí dụ:
Dĩ vãng: hai chữ này phải viết dấu ngã vì dĩ vãng không những là hán tự mà còn bắt đầu bằng chữ D và V.
Vĩ đại: vĩ có dấu ngã vì chữ vĩ bắt đầu với mẫu tự V.
Ngẫu nhiên: chữ ngẫu dấu ngã vì áp dụng qui luật Hán Việt nói trên.
Lẽ phải: lẽ dấu ngã vì chữ L, phải dấu hỏi vì có chữ P.
Tư tưởng: chữ tưởng phải viết dấu hỏi vì vần T đứng đầu.
Tương tự như: lữ hành, vĩnh viễn,...
Để có thể nhớ luật Hán tự dễ dàng, chúng tôi đặt một câu châm ngôn như thế này:
"Dân Là Vận Mệnh Nước"
để dễ nhớ mỗi khi muốn sử dụng qui luật Hán tự nói trên.
C. CÁC QUI ƯỚC KHÁC
1. Trạng từ (adverb)
Các chữ về trạng từ thường viết bằng dấu ngã.
Thí dụ:
Thôi thế cũng được.Trạng từ cũng viết với dấu ngã.
Xin anh đừng trách em nữa.Trạng tự nữa viết với dấu ngã.
Chắc anh đã mệt lắm rồi.Trạng từ đã viết với dấu ngã.
2. Tên họ cá nhân và quốc gia
Các họ của mỗi người và tên của một quốc gia thường được viết bằng dấu ngã.
Thí dụ:
Đỗ đình Tuân, Lữ đình Thông, Nguyễn ngọc Yến...
Các chữ Đỗ, Lữ, Nguyễn đều viết bằng dấu ngã vì đây là danh xưng họ hàng.
Nước Mỹ, A phú Hãn,...
Các chữ Mỹ và Hãn phải viết bằng dấu ngã vì đây là tên của một quốc gia.
3. Thừa trừ
Một qui ước thừa trừ ta có thể dùng là đoán nghĩa để áp dụng theo luật lập láy và bằng trắc nói trên.
Thí dụ:
Anh bỏ em đi lẻ một mình. Chữ lẻ viết dấu hỏi vì từ chữ lẻ loi mà ra, chữ loi không dấu nên chữ lẻ viết với dấu hỏi.
Anh này trông thật khỏe mạnh, chữ khỏe ở đây có dấu hỏi vì do từ khỏe khoắn mà ra, khoắn dấu sắc thì khỏe phải dấu hỏi.
D. KẾT LUẬN
Văn chương là linh hồn của nền văn hóa, viết sai dấu hỏi ngã có thể làm sai lạc cả câu văn, đó là chưa kể đến nhiều sự hiểu lầm tai hại cho chính mình và người khác cũng như các việc trọng đại. Không gì khó chịu cho bằng khi đọc một cuốn truyện hay nhưng dấu hỏi ngã không được chỉnh tề.
Một ký giả người miền Nam trong câu chuyện thân mật tại một quán phở thuộc vùng thủ đô Hoa Thịnh Đốn đã thành thật công nhận điều thiếu sót và tầm quan trọng của dấu hỏi ngã trong văn chương Việt Nam.Và cũng chính vị ký giả lão thành nói trên đã khuyến khích chúng tôi viết bài này trong mục đích làm sống lại sự phong phú của nền văn chương, văn hóa Việt Nam chúng ta, nhất là đối với những thế hệ trẻ hiện đang lưu lạc trên xứ người.
Cao Chánh Cương
Bạn, Lan Huong, Xin Huynh Cong2 người khác thích điều này.
Comments
Việt Dương Nhân
Việt Dương Nhân Bài viết rất hay và hữu ích cho giới trẻ cũng như chúng ta .

CHÚC MỪNG NĂM MỚI BÍNH THÂN AN KHANG THỊNH VƯỢNG




::: Thư cho Em Paris :::


::: Thư cho Em Paris :::


:: 1 ::

Paris, em yêu !
Có lẽ em giận N lắm chăng ? Nếu em có giận, N cũng đành chịu mà thôi.
Gần 30 năm N sống với em. Có lúc N vui, đôi khi N buồn - Có lúc N "thăng" như nàng Công Chúa - có khi N "trầm" gần như kẻ ăn mày. Với cuộc đời chìm chìm - nổi nổi của N suốt một thời gian dài bên cạnh em. Mà N chưa làm thơ hay viết tán tụng - vinh tôn về em một bài nào cả - Tại sao N không giống như hàng trăm, hàng ngàn, thậm chí hàng triệu triệu người đã ca ngợi tôn vinh em - N tưởng chừng người đời viết về em, gần như cạn mực, đầy giấy hết rồi - Còn N ? Tại sao ? Tại sao N không viết gì để ca tụng em ? N thù em lắm chăng ? Không. N mang ơn em nhiều lắm ! Mặc dầu có khi N than trách :

Paris phai nhạt bờ phờ
Dật dờ đêm lủi, ngày chờ tương lai
Chuyện gì sẽ đến ngày mai ?
Bây giờ sao vẫn còn cay đắng lòng.


Những câu than trách này, hình như N đã viét từ lâu lắm rồi !

Hưm... Cái hào nhoáng bề ngoài sang cả của em, mà ai ai cũng mơ ước được đặt chân đến thăm viếng ít nhất một lần trong đời mới mãn nguyện (?)
Phải đấy, Paris ! Em quí phái lắm ! Em rất xứng đáng được ca ngợi !
Nhưng, rất tiếc N chưa ca ngợi em !

1 giờ 24 - Rạng 14 tháng 7 năm 2005
Kỷ niệm ngày Lễ Quốc Khánh của nước Pháp
( Fête Nationale 14 Juillet 2005)

:: 2 ::

Paris, Em yêu !
Này nhé ! Hãy nghe N đọc lại những câu này :


Dĩ vãng buồn
gởi lại đất Sài Gòn !
Dĩ vãng sầu
cất dấu giữa Paris !
...........
.....
Hai dĩ vãng
đau thương một kiếp người !


Paris, em yêu !
Em còn dấu trong em biết bao điều của đời N... Cảm ơn Em đã chịu đựng, cất dấu và che chở N. Em tên gọi "Paris". Nhờ, hay tại vì cái tên sang cả, quí phái của Em mà N núp vào - Em cho từng cho N những chiếc áo khoác huy hoàng rực rỡ... Nhưng đôi khi... Bề ngoài trông sang trọng êm ái như nhung tơ gấm nhiễu - Còn mặt bên trong (chắc Em giận) nên như có ghim sẵn những gai nhọn đâm đau thấu tận trời xanh.
Mặc dầu vậy, N vẫn cảm ơn Em đã chứa chấp cưu mang N đến ngày hôm nay.
Nhưng bắt đầu từ bây giờ, N xin Em hãy trả lại cho N tất cả. Tất cả những điều hay, cũng như những cái dở mà Em đã cất dấu dùm N.

Ngày 20 tháng 11 này, là đúng 30 năm N sống với Em. Trong 30 năm, N đã đóng bao nhiêu vai trên "sâu khấu đời" ? Và đã đóng bao nhiêu tuồng trên "sân khấu Cải Lương"? Và, N đã có bao nhiêu tên rồi nhỉ ? Chưa thể kiểm điểm được ngay bây giờ ! Mà mỗi tên là N mang mỗi "mặt nạ" khác nhau (?). Phải ! N là "con người muôn mặt" (?) - Nhưng rút cục rồi thì N vẫn là N. N không điêu ngoa, xảo trá - N chẳng lừa lọc, gian tham - nhờ thế mà N vẫn còn đưa mắt nhìn thẳng với Người-Đời.

Paris, Em yêu ơi !
Hiện giờ trong tâm N đang được nhẹ nhàng, thanh thản - Vì thế mà N mới dám thẳng thắn viết lên những lời này từ đáy lòng - Và viết thư để xin lại những gì mà Em đã cất dấu dùm N từ bấy lâu nay.
Tạ ơn Em Paris !

Bạch Am, 3 giờ 53 - Rạng 15/7/2005


:: 3 ::

Paris ơi !
Em còn nhớ, cuối mùa thu năm 1974, N có sang đây chơi. Tuy vẫn còn thu mà tuyết đã rơi trắng xóa cả thủ đô. Và cũng ngay lúc đó gặp lúc Métro, xe bus, chợ búa đều đình công, bãi thị "Meeting" biểu tình mỗi ngày. Rác rến đầy đường. Thật ra, trước khi đến Paris, N không thể nào nghĩ Paris như vậy !
N sợ quá - Rồi, tại gì không liên lạc thư từ gì được với 2 con của N. N bực bội, chán nản và tuyên bố với JH (chồng cũ) không cần suy nghĩ : "Paris muôn đời sẽ không có mặt em...". Dạo đó, thay vì N đi chơi được 2 tháng, nhưng mới có 2 tuần lễ là N đòi trở về SàiGòn. Lần đó, N chỉ thấy bộ mặt Em như trên, Paris à ! N không có đi viếng thắng cảnh nào khác, ngoài Tháp Eiffel.
Rồi một đêm, có 1 gia đình Việt Nam mà N quen biết, Họ mời vợ chồng N đến đó dùng cơm tối ở nhà hàng "LT", nằm trên đại lộ Du Main Quận 14 - Sau khi, ăn cơm xong, L., con trai chủ tiệm nhã ý mời và đưa vợ chồng N đi viếng cảnh "Paris về đêm" - L. lái chiếc xe BMW đưa vợ chồng N đi thẳng lên ngay khu... "Pigale"... đậu xe xong, đi bộ lòng vòng để chiêm ngưởng các "Chị Em Thúy Kiều - Đạm Tiên". N nghe rờn rợn người, mà lòng lại bùi ngùi thương cảm các "Nàng Kiều" ấy- N chợt nhìn JH và L. thấy ghét họ vô cùng, nghe lòng thổn thức nước mắt N rươm rướm... Rồi L. đưa JH. và N vào một "Hộp đêm = Cabaret" gọi Champagne... thượng thặng...để uống - Trong lòng N rất bất mãn... N chẳng cần để ý đến ai mà chỉ uống cạn hết ly đầy - đầy ly cạn tiếp...
Đêm ấy, N nhìn JH và L., cảm thấy ghét hai người đàn ông này quá đi... miệng lăm răm rủa thầm... "Hưm, đàn ông thật là quái đảng...Tại sao L. đưa mình vào đây - Mình làm 'cây gai' của các "Nàng" rồi !". Ánh mắt Cô nào nhìn N cũng như có tia lửa Laser...
Nhưng cuối cùng N hiệu là L. muốn "cua" N, nên dẫn đi hét quán này qua quán khác, đến gần sáng mới đưa 2 vợ chồng N về khách sạn...

((°_°))

Có câu : "Ghét của nào trời trao của đó"...

Thế là chưa đầy nửa năm sau. Thời cuộc biến đổi - vận nước suy vong - mọi thứ xoay chiều - quê hương (miền Nam VN) bị CS Hà Nội cưởng chiếm...
Rồi hơn sáu tháng sau, bắt buộc N phải rời khỏi SàiGòn thân yêu, dẫn hai con và theo JH hồi hương... về đây - Ôi, N khóc, khóc biết bao nhiêu là nước mắt...
.........
Lúc bấy giờ, N cư ngụ tại đường 182 Rua de Vaugirard Quận 15 Paris, cách Tháp Eiffel chừng 1 cây số.
Mỗi lần N nhớ lại lời "nguyền" xưa - lòng tự thấy bực tức vô cùng. N phải sống một nơi mà cách đó không đầy 1 năm chính miệng mình thốt lên : "ngàn đời, Paris sẽ không có mặt ta" - N mang một mặc cảm làm tim óc luôn ray rức, tái tê, quặn thắt. Paris ơi ! Em có hiểu thấu cho lòng N chăng ?
Dường như tiếng vọng từ xa đang vội về gần bên tai N : "Vâng ! Bà JH ! Paris rất hiểu Bà !".
Nhưng mà N cứ bị ám ảnh cái mặc cảm và luôn thấy xấu hổ...

Trời ơi ! N biết phải làm gì hơn đây ? Vì có chồng và hai con. Tại vì hoàn cảnh ư ? Tại sao cứ đỗ thừa cho hoàn cảnh ?! sic.

Đêm nay, Paris, Em đi vắng ? Cho phép N vào nhà lục lạo khơi động lên câu chuyện này đây. Em còn cất dấu nhiều, và nhiếu lắm trong nhà Em Paris ơi !
Cảm ơn Em Paris, và yêu Em mãi mãi.

Bạch Am 23 giờ 31, đêm 15 tháng 4 năm 2005


:: 4 ::

Paris yêu dấu,
N cảm thấy tâm hồn được đôi chút nhẹ nhàng - từ khi N xin nhận lại những gì em đã cất dấu dùm bấy lâu nay.
Mãi mãi mang ơn và yêu Paris.
Bạch Am 14 giờ 09 , ngày 16 tháng 7 năm 2005


< Sửa đổi: Việt Dương Nhân -- 7/16/2005 6:00:48 PM >



_____________________________

Niềm vui dâng tặng cho đời
Nỗi buồn xin gởi mây trời mang đi.

vdn