Bảo Anh (VNEconomy) -
Hai tuần nay, Bộ trưởng Bộ Tài chính phải “chạy sô” chứng kiến các lễ
ký cắt giảm chi tiêu tại các tập đoàn, tổng công ty Nhà nước.
Giảm một đồng, mất mấy đồng?
Lễ công bố kế hoạch tiết giảm
chi phí và cắt giảm đầu tư ngoài ngành của Tập đoàn Công nghiệp Than và
Khoáng sản Việt Nam (TKV) ngày 22/2 vừa qua được tổ chức khá hoành
tráng. Khách mời lần lượt là lãnh đạo nhiều địa phương trên cả nước,
lãnh đạo các đơn vị trong và ngoài tập đoàn cùng đông đảo đội ngũ báo
giới, truyền thông từ Trung ương đến địa phương.
Buổi lễ với mục đích là công bố
rằng “năm nay chúng tôi sẽ tiết kiệm”, nhưng với những ai tham dự không
khó để nhận ra TKV đã không tiết kiệm ngay trong ngày công bố “chúng
tôi” tiết kiệm, khi khách mời ra về ai nấy đều được nhận một phần quà
khá hậu hĩnh.
Ngay cả việc TKV mời khá nhiều
lãnh đạo các đơn vị từ tỉnh ngoài về Hà Nội có lẽ cũng đã khiến cho ngân
sách hao hụt một khoản do chi phí đi lại.
Không chỉ có TKV, trước đó còn
có khá nhiều ông lớn khác như Bảo Việt, EVN, HUD, Vinalines, Vinatex...
cũng công bố “tiết kiệm” hoành tráng không kém TKV.
Ngoại trừ những đơn vị dùng ngay
hội trường "của nhà" để tổ chức, có không ít đã thuê hẳn văn phòng, hội
trường xịn để cho buổi lễ “tiết kiệm” thêm phần long trọng.
Ngoài ra, phần lớn lãnh đạo các
cục, vụ, viện, ban đổi mới doanh nghiệp, Văn phòng Chính phủ cũng đều
được các doanh nghiệp mời đến với mục đích... chứng kiến.
Trong hầu hết các buổi lễ công
bố cắt giảm chi tiêu vừa qua, Bộ trưởng Bộ Tài chính Vương Đình Huệ có
lẽ là người mệt mỏi nhất. Phát biểu tại một buổi lễ như vậy, ông cho
biết, “phải chạy sô nhiều, tôi hơi mệt, nhưng vui vì các đồng chí đã
biết tiết kiệm, các đồng chí đã thể hiện được lòng tự trọng và kiêu hãnh
của mình”.
Lễ ký cam kết tiết kiệm của tập đoàn HUD có mặt hai bộ trưởng, đại diện lãnh đạo nhiều ban, ngành, vụ, Văn phòng Chính phủ.
Từ hình thức, đến hiệu quả
Tuy nhiên, Bộ trưởng Huệ cũng
nhấn mạnh, các doanh nghiệp không cần phải tổ chức ký kết, công bố một
cách tràn lan, theo phong trào. Thay vào đó, chỉ cần hội đồng thành viên
ban hành nghị quyết để các đơn vị, cá nhân thực hiện, sau đó giám sát
chặt chẽ. Chỉ đạo đó của Bộ trưởng ít nhiều cho thấy ông cũng nhận thấy
sự lãng phí, tốn kém trong các buổi lễ “tiết kiệm” của các tập đoàn.
Vị lãnh đạo ngành tài chính còn
cho biết, sắp tới, quy chế giám sát tài chính đối với doanh nghiệp, tập
đoàn, tổng công ty Nhà nước sẽ được ban hành, trong đó đề cao việc xử lý
trách nhiệm tổ chức, cá nhân lãnh đạo các tập đoàn, tổng công ty. Dù
cắt giảm chi tiêu như thế nào, nhưng nếu để thua lỗ hai năm liên tiếp,
lãnh đạo các tập đoàn, tổng công ty phải bị đưa ra xem xét, xử lý trách
nhiệm.
Thông điệp của lãnh đạo Bộ Tài
chính không phải là không có ý nhắc nhở các tập đoàn, tổng công ty cần
nhìn lại cách chi tiêu của mình trước khi chưa quá muộn. Bởi lẽ, nếu chỉ
nhìn qua bề ngoài thì thấy việc Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex)
hứa sẽ tiết kiệm hơn 130 tỷ đồng (cũng tổ chức lễ công bố hoành tráng
vào ngày 23/2), không ít người sẽ cho rằng đó là động thái vì dân, vì
người tiêu dùng.
Thế nhưng, nếu soi lại báo cáo
của tập đoàn này đang lưu tại Bộ Tài chính cho thấy, trong 6 tháng đầu
năm 2011, doanh nghiệp này đã chi vượt định mức lên tới trên 600 tỷ đồng
cho các chi phí sản xuất, kinh doanh. Thế nên, con số tiết kiệm hơn 100
tỷ đồng trong năm nay của Petrolimex, có ý kiến cho rằng cũng không
khác nào muối đổ bể.
Trong khi đó, Bộ trưởng Bộ Xây
dựng Trịnh Đình Dũng, trong lần dự hội nghị công bố “tiết kiệm” của Tập
đoàn Phát triển nhà và Đô thị Việt Nam (HUD Group) đã thẳng thắn, “cắt
giảm kiểu gì nhưng quan trọng là giá nhà có giảm được hay không, người
dân có chấp nhận được mức giá đó hay không. Còn nếu không, ngay cả tập
đoàn nhà nước cũng không cần thiết phải tồn tại”.
Nhìn nhận về động thái tiết giảm
chi phí của các “ông lớn”, một số chuyên gia kinh tế được tham vấn đều
cho rằng, đó là việc làm tích cực về mặt ý thức, còn hiệu quả và bản
chất như thế nào đó còn là cả câu chuyện dài dài, chưa thể kết luận ngay
được.
Theo nguyên Bộ trưởng Bộ Thương
mại Trương Đình Tuyển, việc Chính phủ chỉ đạo các tập đoàn, tổng công ty
phải tiết giảm chi phí là một sức ép đối với họ trong quá trình tái cấu
trúc doanh nghiệp nhà nước sau một thời gian dài để xảy ra thất thoát,
lãng phí.
Tuy nhiên, để thực sự mang lại
hiệu quả cho khối doanh nghiệp này, theo ông Tuyển, quan trọng hơn nhiều
là việc cải tiến được năng suất lao động tại các đơn vị, còn chi phí dù
có cắt giảm cũng chỉ là một phần nhỏ mà thôi.
“Lâu nay chúng ta chỉ tập trung
cắt giảm ở khối cơ quan quản lý mà chưa thực hiện ở khối doanh nghiệp,
do vậy lần này dù việc tiết kiệm của doanh nghiệp nhà nước có phần hơi
muộn, nhưng dù sao cũng còn hơn không thực hiện”, ông nói.
TS. Võ Trí Thành, Phó viện
trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (CIEM) nói, động thái
cắt giảm chi tiêu của các “ông lớn” hiện nay dù sao cũng là một tín hiệu
tích cực. Tuy nhiên, đó chưa phải là vấn đề nền tảng của quá trình tái
cấu trúc doanh nghiệp nhà nước. Bởi quá trình này sẽ đòi hỏi nhiều, từ
chuyện tư duy lại vai trò của thị trường, của doanh nghiệp nhà nước, vấn
đề quản trị, minh bạch hóa thông tin, xử lý các doanh nghiệp yếu kém.
Bảo Anh
4 Ý kiến: