Hồ Léman trong quá khứ xa xưa không phẳng lặng yên bình như ngày nay.
DR

Đức Tâm
Tuy không giáp với biển nhưng lại có nhiều hồ, Thụy Sĩ có thể bị sóng thần tsunami và thảm họa này đã từng xẩy ra vào năm 563. Tạp chí khoa học Ntaure Geoscience, ngày 28/10/2012 đã đăng một bài viết, với các dẫn chứng tư liệu chi tiết của một nhóm các nhà khoa học thuộc đại học Geneve, Thụy Sĩ.

Điều đáng sợ nhất đối với các nước ven biển là sóng thần tsunami, thường xuất hiện khi xẩy ra những trận động đất mạnh, như thảm họa ở Indonesia năm 2004 hay Nhật Bản năm 2011.

Thế nhưng, các nghiên cứu của nhóm chuyên gia ở đại học Geneve lại cho thấy, các vùng nằm sâu trong đất liền, không có nhiều nguy cơ động đất lớn, vẫn có thể phải hứng chịu những hậu quả khủng khiếp của sóng thần.

Vào năm 563, một cơn sóng lớn đã tàn phá các khu dân cư bên bờ hồ Léman, hồ tự nhiên lớn nhất ở Tây Âu, nằm giữa Thụy Sĩ và Pháp. Hiện tượng này được biết đến với tên gọi là thảm họa Tauredunum và được miêu tả trong hai tài liệu cổ.

Sóng thần xuất hiện do sạt lở núi ở vùng Valai, cách thành phố Geneve hơn 70 km. Tại đây, sông Rhône đổ vào hồ Léman, nước dâng lên nhanh, vượt bờ, cuốn trôi nhiều ngôi làng, gia súc và cư dân, phá hủy cầu Geneve, rồi tràn vào thành phố. Nhiều người bị thiệt mạng trong vụ này.

Nhóm chuyên gia về trầm tích hồ của trường đại học Geneve đã tiến hành khảo sát, điều tra qua mẫu khoan sâu, thăm dò phần dưới của đáy hồ Léman và nhận thấy, có một lớp trầm tích rất lớn, đồng nhất. Mảng trầm tích này chạy dài trên 10km và rộng 5 km, có độ dày trung bình là 5 mét, có thể tích tối thiểu là 250 triệu mét khối, tương đương 100 000 bể bơi theo tiêu chuẩn Olympic. Phía đông nam khối trầm tích dầy hơn chỗ khác, điều này cho thấy là khối trầm tích có nguồn gốc từ vùng cửa sông Rhône, đổ vào hồ Léman.

Qua phân tích mẫu sinh học, các nhà nghiên cứu xác định niên đại của khối trầm tích trong khoảng từ năm 381 đến năm 612. Giới chuyên gia không thể miêu tả chính xác diễn biến các chuỗi sự kiện và tác động qua lại giữa chúng, từ việc núi Tauredunum bị sạt lở đến hiện tượng sóng thần ở hồ Léman. Họ nêu giả thuyết là sự sạt lở núi đã làm cho đất tại khu vực cửa sông Rhône đổ vào hồ Léman bị rung động mạnh, mất ổn định và do vậy, gây ra sóng thần ở bề mặt hồ.

Theo các mô phỏng trên máy tính, nếu xẩy ra hiện tượng sạt lở núi dữ dội như vào khoảng năm 563, trên hồ Léman, tsunami sẽ xuất hiện sau 15 phút ở khu vực Lausanne, với sóng cao tới 13 mét, và ở Geneve, sau 70 phút, với sóng cao 8 mét.

Vẫn theo phương pháp mô phỏng này, với kiến trúc của Geneve vào thế kỷ thứ VI, sóng thần cao 8 mét sẽ vượt qua các bức tường bảo vệ thành phố, cuốn trôi cầu và các cối xay gió, giống như những gì mà các nhà sử học đã miêu tả lại về thảm họa Tauredunum.

Hiện nay, có hơn một triệu người sinh sống ven bờ hồ Léman, trong đó có khoảng 200 000 người ở thành phố Geneve. Các nhà nghiên cứu nhấn mạnh là thành phố này ở vị trí dễ bị tổn thương do sóng thần, vì thấp hơn mặt nước hồ Léman và lại nằm ở cực tây nam, nơi hồ thắt lại hình ống phễu, hứng chịu sự dồn nén của sóng.

Bà Katrina Kremer, phụ trách nhóm chuyên gia, nói với AFP là nghiên cứu này chỉ nhằm mục đích chứng minh và cảnh báo rằng những hồ lớn, nằm sâu trong lục địa, vẫn có thể gây ra sóng thần nguy hiểm.