THIÊN TAI - Philippines : Bão Bopha gây thảm họa vì nạn khai thác mỏ bất hợp pháp và phá rừng

Chủ nhật 09 Tháng Mười Hai 2012

Nạn khai thác vàng bất hợp pháp ở thung lũng Compostela, Philippines là một trong những nguyên nhân gây thảm họa khi có bão Bopha

REUTERS

Trọng Nghĩa

Cơn bão Bopha đổ vào đảo Mindanao miền nam Philippines hôm thứ Ba, 04/12/2012, đã gây ra thiệt hại khủng khiếp, 200 triệu đô la về vật chất, và hơn 1000 người chết hoặc mất tích. Vì sao nên nỗi ? Theo giới chuyên gia, các mỏ vàng trên sườn núi và nạn phá rừng diễn ra hàng thập kỉ nay ở khu vực này chính là nguyên nhân làm cho đất lở và lũ lụt trầm trọng, với nhiều thị trấn bị lũ quét chôn vùi khi cơn bão đi qua vùng núi trên đảo Mindanao.

Nghèo khổ, hám lợi và do sức quyến rũ quá đỗi của kim loại quí từ lâu đã hấp dẫn nhiều ngàn người đến thăm dò trong khu vực tọa lạc phía đông đảo Mindanao. Trưởng ngành an ninh dân sự Philippines Benito Ramos tuyên bố : « Mỏ và gỗ có thể đã đóng một vai trò nào đó. Từ hàng thế kỷ nay, đồi núi dần dần bị trọc hóa, bị đồng bào ta đào xới, trong số đó đa số là những thợ mỏ. Tôi lấy làm không vui khi nói đều đó, nhưng đó lại là sự thật ».

New Bataan là một trong những thành phố bị tàn hại nặng nề nhất. Thành phố này có 45 000 dân cư và có nhiều mỏ trong khu vực ngoại vi.

Các nhà địa chất đánh giá, nhiều diện tích đất đai không thể ở được do nền đất bị nạn khai thác mỏ trái phép làm suy yếu. Những người thợ mỏ chủ yếu là dân nhập cư rất nghèo khổ. Họ đến ở trong các nơi trú ngụ tạm bợ và thải xuống dòng nước thủy ngân độc hại được sử dụng để khai thác vàng từ các khối đá.

Chính quyền địa phương ước lượng các mỏ vàng này chiếm đến 40% thu nhập của khu vực. Tỉnh trưởng Arthur Uy nói rõ 75.000 người, tức 20% dân số của tỉnh này, phụ thuộc vào các mỏ. Ông thừa nhận, quy định luật lệ lại là điểm yếu trong khu vực.

Thung lũng Compostelle, nơi tọa lạc thành phố New Bataan, là trung tâm trồng chuối, trong đó nhiều khu đã bị bão tàn phá. Cũng ở nơi đây, rừng đã bị tàn phá để lấy đất trồng chuối, mà sản phẩm được xuất sang Trung Quốc, Iran và Nhật Bản.

Bộ trưởng Môi trường nhấn mạnh, chính chính quyền địa phương chịu trách nhiệm về việc cấp hay không giấy phép khai thác mỏ và việc bảo đảm dân cư không đến ở những khu nguy hiểm.

Thế nhưng, tỉnh trưởng Uy phản đối khi cho rằng, theo bản đồ của chính quyền Trung ương, có đến 80% đất của tỉnh này thuộc diện « khu vực nguy hiểm ».

Ông thắc mắc : «Chúng tôi phải làm gì đây ? Chẳng lẽ tất cả chúng tôi phải rời khỏi thung lũng Compostela ? ». Ông nói thêm, các thợ mỏ thà rằng liều mạng chứ không chịu trở lại cảnh nghèo.

Thế nhưng, theo ông Larry Heradez, một chuyên viên về luật mỏ của chính phủ, thì có thể mọi người đã tìm chỗ trú ẩn ở những nơi không an toàn. Ông nói rõ với AFP : « Có những vấn đề trong việc truyền tải thông tin. Quan chức địa phương tưởng rằng họ đã cho di tản người đến những khu vực an toàn ». Theo những người cứu hộ, các nơi trú ẩn được chuẩn bị trước khi lũ đến đã bị nước quét sạch.

Đảo Mindanao thường không bị ảnh hưởng bởi khoảng 20 cơn bão đi qua Philippines mỗi năm. Vì thế, mọi người ít chuẩn bị cho những cơn bão có cường độ mạnh như Bopha, cơn bão mạnh nhất trong năm nay ở nước này.

Mahar Lagmay, quan chức phụ trách lũ lụt của chính phủ, đã cảnh báo về biến đổi khí hậu. Ông tuyên bố : « Mấy thập niên qua, bão thường di chuyển về hướng bắc. Nhưng từ đây nó bắt đầu hướng về phía nam ».

Cuối năm 2011, bão Wahi đã làm 1.200 người chết trên bờ biển phía bắc của đảo Mindanao.

tags: ADB Ngân hàng Phát triển châu Á - Môi trường - Phân tích - Philippines - Thiên tai