Chủ nhật 30 Tháng Sáu 2013
Tại
một cửa hàng ở Tokyo ngày 28/06/2013. Liệu kinh tế Nhật Bản có mang lại
thịnh vượng đồng đều cho các tập đoàn và cho người dân?
Reuters
Nhật Bản hiện là đệ tam cường quốc kinh tế thế giới, chỉ sau
Mỹ và Trung Quốc. Thế nhưng, một câu hỏi đặt ra là : Liệu nền kinh tế
của Nhật Bản có mang lại thịnh vượng đồng đều cho cả doanh nghiệp và
người dân Nhật Bản? Theo nhà triết học Tatsuru Uchida, câu trả lời là :
không ! Bởi vì nhà cầm quyền Nhật Bản điều hành kinh tế theo kiểu ưu
tiên cho lợi ích của các đại tập đoàn, mà bỏ quên số phận người dân.
Nhận định này được đăng trên tờ Asahi Shimbun, và được Courrier
International trích dẫn với dòng tựa đáng chú ý «Nhật Bản : Chúng ta hãy
chuẩn bị tâm lý cống hiến cho người dân ».
Tác giả bài viết cho rằng, nhà nước Nhật Bản thay vì hành động
vì lợi ích nhân dân, thì lại có khuynh hướng ưu tiên cho các đại tập
đoàn xuyên quốc gia mang « mác » Nhật Bản. Chính quyền thường có chính
sách theo kiểu nhân nhượng lợi ích của các tập đoàn này.
Tác giả nhắc lại, sau thảm họa Fukushima hồi tháng 3/2011, các nhà
máy điện hạt nhân nước này bị tạm đình chỉ hoạt động. Các đại tập đoàn
Nhật Bản gây sức ép lên chính phủ khi cho rằng, cần phải cho vận hành
trở lại các nhà máy điện hạt nhân, nếu không giá điện sẽ tăng, mà giá
điện tăng thì sẽ khiến tăng giá thành sản xuất, từ đó làm giảm sức cạnh
tranh của doanh nghiệp Nhật Bản, tức là làm giảm tính cạnh tranh của
Nhật Bản trên thị trường thế giới.
Tác giả cho rằng, lập luận này là không lô-gich, vì các tập đoàn đòi
hỏi quyền lợi như vậy, nhưng khi có thảm họa hạt nhân xảy ra, thì tiền
khắc phục hậu quả, từ công tác tẩy nhiễm đến tái xây dựng cơ sở hạ tầng
xã hội điều do nhà nước chịu, còn các tập đoàn thì luôn tìm cách thối
thác trách nhiệm. Tức là, các đại tập đoàn chỉ lo đòi quyền lợi từ nhà
nước, còn khi có việc thì né tránh chịu trách nhiệm để tránh phải chi
tiêu. Tác giả mỉa mai : Thái độ này của họ là « hợp lý » vì mục tiêu
cuối cùng của họ luôn là đạt lợi nhuận tối đa.
Chưa hết, về việc một số đại tập đoàn, dù được ra đời tại Nhật Bản,
nhưng hiện tại đã đặt nhiều cơ sở ở nước ngoài, sử dụng lao động ở nước
ngoài, góp phần làm giàu cho nước ngoài, tác giả chua chát : thế mà họ
luôn dựa vào cái mác Nhật Bản để đòi hỏi lợi ích từ nhà nước Nhật Bản.
Nên nhớ rằng, tiền của chính phủ là tiền thuế của dân, tức là khi chính
phủ lấy tiền phục vụ lợi ích các đại tập đoàn có nghĩa là lấy lợi ích
của dân để phục vụ cho giới doanh nghiệp vậy.
Về phần chính phủ, tác giả cho rằng, chính phủ Nhật Bản hay có bước
lùi trước các đại tập đoàn xuyên quốc gia mang mác Nhật Bản. Tác giả
nhắc lại, hồi chính phủ tiền nhiệm của ông Abe-thuộc Đảng Dân Chủ-giai
đoạn 2009-2012, các đại tập đoàn Nhật Bản đã đe dọa là nếu chính phủ
không cho tái vận hành nhà máy điện hạt nhân Ohi để góp phần giảm giá
thành sản xuất, thì họ sẽ rút cơ sở sản xuất khỏi Nhật Bản. Và thế là,
chính phủ khi ấy đã nhượng bộ bằng việc chấp nhận cho vận hành trở lại
nhà máy.
Đối với chính phủ hiện tại, tác giả cho rằng,chính phủ vẫn tiếp tục
chính sách bấy lâu nay của nhà cầm quyền Nhật Bản là ra sức làm cho
người dân ủng hộ các đại tập đoàn xuyên quốc gia bằng việc tạo ra cảm
giác cho người dân rằng, sự thịnh vượng của các tập đoàn này đồng nghĩa
với sự thịnh vượng của dân tộc Nhật Bản. Bởi thế mà chính phủ không
ngừng hô hào tạo dư luận theo chiều hướng đó. Tất cả nhắm đến việc tạo
ra nơi người dân tâm lý biết hy sinh cho lợi ích của các đại tập đoàn.
Tác giả nói thêm, việc chính phủ Abe có lời lẽ cứng rắn và tạo căng
thẳng với Hàn Quốc và Trung Quốc cũng một phần là nhằm tạo cho người dân
tâm lý đất nước bị đe dọa để sẳn sàng hy sinh cho đất nước, và đồng
thời làm giảm tâm lý chống đối trong người dân. Theo tác giả, điều đó
hoàn toàn có lợi cho việc khiến người dân chấp nhận hy sinh cho những
lợi ích khác của quốc gia, như lợi ích của các đại tập đoàn. Mà như tác
giả nhiều lần nhấn mạnh, lợi ích các đại tập đoàn chưa hẳn là tương
thích với lợi ích của người dân.
Hàn Quốc : Xã hội của Chaebol
Cũng giống như tại Nhật Bản, các đại tập đoàn xuyên quốc gia ở Hàn
Quốc chi phối xã hội. Đó là nhận định của nguyệt san Le Monde
Diplomatique số ra tháng Bảy với dòng tít lớn chạy trên trang nhất : «
Samsung hay đế chế của sự sợ hãi ».
Tờ báo dành một bài phân tích sâu khá dài về Samsung nói riêng và các
đại tập đoàn gia đình đa ngành được gọi là chaebol tại Hàn Quốc. Các
đại tập đoàn này đầu tư trong nhiều lĩnh vực, chi phối đời sống xã hội.
Đến mức mà Le Monde Diplomatique dẫn lời của một nhà nghiên cứu Hàn
Quốc ví von rằng : Ở Hàn Quốc, người ta được sinh ra trong một nhà bảo
sinh thuộc chaebol, đi học cũng ở trường thuộc chaebol, làm thẻ tín dụng
cũng thuộc chaebol, vui chơi giải trí cũng ở các khu thuộc chaebol, hay
thậm chí các nghị sĩ được bầu cũng nhờ các mạnh thường quân thuộc
chaeol.
Ở Hàn Quốc hiện có khoảng 30 chaebol, và trong đó Samsung được coi là
lớn nhất và nhiều thế lực nhất. Tờ báo nhấn mạnh, tại Hàn Quốc, Samsung
ảnh hưởng không chỉ đến kinh tế, mà còn đến chính trị, tư pháp và cả
báo chí.
Braxin : Tăng trưởng kinh tế không đồng đều
Hiện tượng bất bình đẳng lợi ích trong xã hội nói trên cũng là nguyên
nhân gây bất ổn hiện tại ở Brazil. Các tạp chí Pháp tiếp tục dành nhiều
ưu tiên thông tin về đất nước « mê bóng đá » này.
Tuần san L’Express đăng bài xã luận : « Từ phép mầu kinh tế đến sự đổ
vỡ ở Brazil ». Tờ báo cho biết, từ hơn một năm nay, tình hình kinh tế
Brazil trở nên tệ hại nhất trong số các nước tân hưng đầu tàu thuộc nhóm
BRICS (Brazil, Nga, Ấn Độ, Trung Quốc và Nam Phi). Tăng trưởng năm 2012
cuả Brazil chỉ đạt 0,9%, tức thấp nhất trong nhóm BRICS. Sức cạnh tranh
của Brazil cũng giảm đáng kể so với các nước đang lên ở Châu Á. Lạm
phát đã lên đến 6,5%, giá thực phẩm đã tăng 13%.
Trong bối cảnh đó, hàng triệu người dân Brazil vốn có cuộc sống được
cải thiện nhiều khi kinh tế đất nước phát triển thần tốc hồi những năm
2000, không chịu nổi « cú sốc » xuống dốc đó. Rồi trong bối cảnh khó
khăn đó thì những khoảng chi tiêu khổng lồ dành cho các sự kiện thể thao
lớn do nước này đăng cai, như đã thêm dầu vào lửa. Và việc tăng vé giao
thông công cộng như giọt nước làm tràn ly, đẩy người dân xuống đường
đòi nhà nước đầu tư nhiều hơn cho y tế, giáo dục, tố cáo tham nhũng và
quan liêu.
Cuối cùng, L’Express cảnh báo : Brazil đang là nước « tiên phong »
trong khủng hoảng xã hội trong các nước có nền kinh tế phát triển nhanh.
Cũng liên quan đến Brazil, nguyệt san Le Monde Diplomatique dành hai
bài phân tích khá dài, và nhấn mạnh rằng, kinh tế Brazil đã phát triển
nhanh, nhiều người được cho là thoát nghèo để gia nhập tầng lớp gọi là
trung lưu. Thế nhưng, người ta đã đánh giá quá cao số người thoát nghèo
này. Ngay cả tổng thống Rousseff cũng từng tuyên bố là đất nước Brazil
hiện có khoảng 105/gần 200 triệu người thuộc tầng lớp tung lưu. Tờ báo
cho biết, con số trên là không chính xác, và người ta đã cố tình làm cho
nhiều người nghèo tưởng rằng mình đã được « trung lưu hóa ». Sự không
chính xác đó đã và đang bị những người xuống đường vạch mặt chỉ tên, bởi
hàng triệu người xuống đường đã tố cáo cuộc sống khó khăn, đòi cải
thiện y tế và giáo dục, đòi chống tham nhũng, và phản đối những khoảng
chi xa xỉ cho việc xây dựng các sân vận động.
Tuần báo Le Courrier International thì dẫn nhiều bài của báo chí
Brazil mô tả việc đời sống xã hội của người dân còn nhiều khó khăn trong
khi dịch vụ công thì tồi tệ, tham nhũng tràn lan, người dân thì phản
đối kịch liệt các khoảng chi tiêu xa xỉ dành cho các sân vận động. Tổng
thống Rousseff đã đáp lại bằng việc hứa tăng cường cải cách dân chủ, cải
thiện việc phân chia tài sản xã hội và tăng cường chống tham nhũng. Thế
nhưng, Courrier International nhận định : Thành công còn xa vời. Trong
bối cảnh đó, tờ báo cho rằng, tổng thống Rousseff đang nhận « thẻ vàng »
từ người dân Brazil.
Về phần mình, tạp chí Le Nouvel Observateur đăng bài : « Đường phố
phản đối bà Dilma ». Tờ báo cũng nhấn mạnh đến việc Brazil cần cải thiện
các lĩnh vực y tế, an ninh và giáo dục. Đặc biệt, tờ báo cho rằng, tổng
thống Rousseff phải thừa hưởng một nền kinh tế đang chựng lại từ chính
phủ tiền nhiệm, nhưng bà lại không có « sức quyến rũ đối với công chúng »
như người tiền nhiệm. Thêm vào đó, bà lại không có biện pháp hiệu quả
để hạn chế nạn tham nhũng đang vô cùng nghiêm trọng ở nước này.
Le Nouvel Observateur cũng đăng một bài xã luận cảnh báo về sự trỗi
dậy của « thế hệ phẫn nộ », không chỉ ở Brazil mà còn ở nhiều nước khác.
Bài xã luận cho biết, những người nỗi dậy ở Brazil, Thổ Nhĩ Kì hiện mới
chiếm thiểu số trong xã hội, thế nhưng coi chừng thiểu số « sẽ làm nên
lịch sử ». Tờ báo nhắc lại, những người kháng chiến hồi năm 1940 ở Pháp
cũng là thiểu số, những người nổi dậy trong sự kiện tháng 5/1968 ở Pháp
cũng là thiểu số, thế nhưng họ đã làm nên lịch sử. Tờ báo kết luận : «
Ban đầu, thì người ta luôn là thiểu số ».
Chiến tranh mạng và người hùng Internet
Thuật ngữ « chiến tranh mạng » thời gian gần đây đã xuất hiện khá
thường xuyên trên báo chí Pháp, ám chỉ việc các quốc gia chọi nhau bằng
việc theo dõi hay tấn công hệ thống máy tính của nhau. Vụ Edward Snowden
vừa rồi càng làm rõ hơn cuộc chiến này. Và hễ có chiến tranh mạng, thì
cũng có « người hùng Internet ». Đó cũng chính là tựa đề trên trang nhất
của tuần san Courrier Internatioanl số ra tuần này.
Tờ báo dẫn lại nhiều bài của báo chí Mỹ và Anh bàn về những nhân vật
tiết lộ tin mật trên Internet như Julian Assange, người sáng lập trang
mạng Wikileaks, cũng là người đã đăng tải trên trang mạng này hàng trăm
ngàn tài liệu mật của Mỹ. Người cũng cấp thông tin này cho Julian là
quân nhân Mỹ Bradley Manning. Và nhân vật này cũng chính là một trong
những thần tượng của Snowden, trong việc công khai những thông tin mà họ
cho là mang đến công bằng cho mọi người và tốt đẹp cho nhân loại. Đặc
biệt, những người này phần lớn tuổi chưa tới 30, và thường là người mê
tin học.
Courrier International trích dẫn tờ New York Times nhắc lại một số
trường hợp mà các nhân viên mật vụ của Mỹ quay lại tiết lộ thông tin
mật, trong đó có một vụ xa xưa là vào năm 1971 Daniel Ellsberg đã tiết
lộ với báo giới tài liệu mật về chiến tranh Việt Nam của Lầu Năm Góc.
Về phần mình, tạp chí Time cho rằng, những người tiết lộ thông tin
mật nói trên là « một mối đe dọa » đối với chính phủ Mỹ, nhưng lại là «
người hùng Internet ». Time nói thêm : Theo gương những người yêu chuộng
hòa bình hồi chiến tranh Việt Nam, thế hệ mới hiện tại-vốn rất mê công
nghệ-cho rằng, sự minh bạch của các thể chế và quyền tự do cá nhân là «
nền tảng xã hội », bởi vậy họ mới công khai những thông tin nhạy cảm,
bất chấp quyền tự do cá nhân của họ bị đe dọa. Cuối cùng, Time cảnh báo :
Trong tương lại, những vụ rò rĩ thông tin theo kiểu trên sẽ nhiều hơn,
bởi khi đó thế hệ sinh ra và lớn lên trong công nghệ và say mê công nghệ
đã trưởng thành,và những người như Snowden sẽ được vinh danh trong hàng
ngũ « những người tử vì đạo trên Internet ».
Courrier International cũng dẫn nhận định của tạp chí Newsweek. Theo
tờ báo, hoạt động hacker hiện đang sôi nỗi trên phạm vi toàn cầu. Một
vài hacker thì làm việc cho các chính phủ, họ theo dõi và tấn công hệ
thống máy tính của các đối thủ. Thế là, « các đối thủ » bị hacker tấn
công bèn thuê các công ty an ninh mạng bảo vệ dữ liệu của họ. Trớ trêu
thay những công ty chống hacker này cũng lại là chuyên môn trong việc
hacker. Và thế là, thế giới đang loay hoay trong trò chơi mèo đuổi chuột
như vậy.
Cũng trong chủ đề này, phụ trang cuối tuần báo Le Monde có bài cho
hay, trong khi các vụ tấn công mạng ngày càng nhiều và phức tạp trên thế
giới, thì một nghề mới đang nổi lên : Nghề « tin tặc đạo đức ». Tờ báo
cho biết, từ năm 2008, ở Pháp đã bắt đầu mở khóa đào tạo các chuyên viên
an ninh thông tin mạng, với chương trình học là : theo dõi mạng, phản
công mạng, tìm các lỗ hỡ trong một hệ thống máy tính...tức là « những
tin tặc » bài bản nhưng có mục đích chống tin tặc.
Pháp : Ngập chìm trong xì căn đan
Chủ đề nước Pháp chiếm ưu tiên trên các tạp chí Pháp tuần này. Tuần
san L’Express chạy tựa lớn trên trang nhất « Cuộc đời không thể tin nổi
của ông Cahuzac », còn trang nhất của Le Nouvel Observateur thì chạy tựa
: «Các góc khuất không thể tin nổi của một vụ bịp bợm ».
Cahuzac nguyên là bộ trưởng ngân sách Pháp, mới bị ép từ chức hồi
tháng Tư rồi. Khi còn tại chức, ông tỏ ra khá cương quyết trong việc
chống gian lận thuế trong bối cảnh kinh tế Pháp khó khăn, chính phủ đang
ra sức tăng thuế để bù ngân sách. Trong bối cảnh đó thì bổng bùng lên
thông tin vị bộ trưởng này có tài khoản bí mật gần 700 000 euro ở ngân
hàng Thụy Sĩ, tức là ông ta đã trốn thuế.
Vậy mà, từ ngày 4/12/2012 đến ngày 2/4/2013, ông Cahuzac đã vô số lần
thề thốt trước quốc hội, trước tổng thống, và với nhiều người khác rằng
ông bị oan ức. Và cuối cùng, lo sợ bị điều tra làm lộ tẩy tội sẽ nặng
hơn, nên ông Cahuzac đã thú tội trước bình minh.
Và cái giá phải trả hiện tại là quá lớn : Mất uy tín cá nhân, tương
lai tù tội, bạn bè xa lánh, và cả cánh tả của tổng thống Hollande bị vạ
lây. L’Express dành bài kể lại tỉ mỉ giai đoạn từ khi rộ lên tin đồn đến
ngày ông Cahuzac thú tội. Tờ báo không ngại dùng những chữ « kẻ nói dối
», hay « tên trốn thuế » để chỉ ông Cahuzac. Tờ báo cho rằng « cuộc đời
ông là không thể tưởng nỗi » là bời vì ông Cahuzac có thể nói dối một
thời gian dài như thế, vì ông Cahuzac là người cánh tả mà lại có nhiều
bạn thâm giao thuộc phe cực hữu, vì ông Cahuzac vừa là vị bộ trưởng
chống trốn thuế lại là người trốn thuế.
Le Nouvel Observateur thì đào sâu một xì căn đan khác, cũng liên quan
đến một cựu bộ trưởng là ông Bernard Tapie. Ông này nổi tiếng là một
doanh nhân giàu có. Bernard Tapie đã chính thức bị khởi tố với tội danh
lừa đảo có tổ chức, sau bốn ngày bị tạm giam, trong khuôn khổ cuộc điều
tra về vụ tòa trọng tài năm 2008 đã phân xử cho ông được hưởng 403 triệu
euro tiền bồi thường, để chấm dứt vụ kiện cáo giữa ông và ngân hàng Le
Crédit Lyonnais.
Trong vụ này, các thẩm phán nghi ngờ việc chuyển sang nhờ trọng tài
giải quyết thay vì thông qua tòa án, là nhằm giúp cho ông Bernard Tapie
được hưởng lợi. Đặc biệt tư pháp muốn tìm hiểu sự liên can của cựu Tổng
thống Nicolas Sarkozy và cựu Bộ trưởng Kinh tế Christine Lagarde – hiện
là Tổng giám đốc Quỹ Tiền tệ Quốc tế, với ông Tapie, cũng như quan hệ
của doanh nhân này với các trọng tài.
Sách mới của nhà thiên văn học Trịnh Xuân Thuận
Cuối cùng, trong lĩnh vực thiên văn học, Le Nouvel Observateur đăng
bài phỏng vấn nhà thiên văn học Trịnh Xuân Thuận về một cuốn sách vừa
được xuất bản tại Pháp của ông.
Quyển sách được ông đặt tên ''Désir d’infini'' (Hướng tới vô tận),
do nhà xuất bản Fayard Pháp Quốc phát hành. Một trong những điểm độc đáo
trong « Hướng tới vô tận », cũng như nhiều tác phẩm của Trịnh Xuân
Thuận, là khát khao tìm kiếm sự tương đồng giữa khoa học vật lý thiên
văn với các truyền thống triết học tâm linh, đặc biệt là triết học Phật
giáo. RFI Việt Ngữ cũng đã có bài phỏng vấn giáo sư Thuận về cuốn sách
này cách đây không lâu.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét