Luật sư Nguyễn Văn Đài
- Hầu hết các nước trên thế giới, công dân của họ đều có quyền im lặng
và quyền có luật sư. Điều này được qui định cụ thể trong luật và không
phân biệt đó là vụ án hình sự bình thường, vụ án có liên quan đến an
ninh quốc gia hay liên quan đến chính trị. Nếu các quyền này không được
tôn trọng thì bản án sẽ bị hủy bỏ vì không có giá trị. Khi cảnh sát bắt
giữ nghi phạm, câu nói bắt buộc đầu tiên là: “Anh có quyền giữ im
lặng. Bất cứ điều gì anh nói có thể và sẽ được sử dụng để chống lại anh
trước toà án. Anh có quyền nói chuyện với luật sư, và có luật sư hiện
diện trong quá trình xét hỏi. Nếu anh không thể thuê luật sư, anh vẫn sẽ
được cung cấp một luật sư bằng nguồn tài chính của chính phủ.”
Câu
nói này có tên là Miranda warning (tạm dịch là Lời cảnh báo Miranda).
Lời cảnh báo Miranda còn được cảnh sát Mỹ (nhiều nước khác cũng có các
câu nói tương tự) đọc lên với nghi phạm trước khi họ tra hỏi về việc
phạm tội. Nếu cảnh báo Miranda không được đọc cho nghi phạm thì những
lời nói/khai của nghi phạm sẽ không được sử dụng như là các bằng chứng
buộc tội trước toà án. Tuy nhiên, cảnh sát có thể hỏi các thông tin về
cá nhân như tên, tuổi, hay địa chỉ mà không cần phải đọc cảnh báo
Miranda.
Câu chuyện liên quan đến quá trình hình thành nên cảnh báo Miranda cũng
khá dài dòng. Năm 1963, một người đàn ông tên là Ernesto Miranda bị bắt
vì tội bắt cóc và hiếp dâm tại bang Arizona, Mỹ. Anh ta đã tự thú tội mà
trước đó không được cho biết về quyền được im lặng và được có luật sư
hiện diện trong khi bị cảnh sát hỏi cung. Khi ra trước toà, các công tố
viên chỉ sử dụng lời thú tội của anh ta để làm bằng chứng phạm tội. Toà
án Tối cao đã kết luận rằng Miranda đã bị đe doạ trong khi thẩm vấn và
anh ta không hiểu rằng mình có quyền không buộc tội chính mình hay quyền
có luật sư. Vì thế, họ đã huỷ bản án trước đó. Miranda sau đó bị buộc
tội trong một lần xử khác, với các nhân chứng và các bằng chứng mới.
Ở Việt Nam, quyền im lặng không được qui định trực tiếp và rõ ràng trong Bộ luật TTHS. Nhưng trong điều 10 Bộ luật TTHS qui định: “Trách
nhiệm chứng minh tội phạm thuộc về các cơ quan tiến hành tố tụng. Bị
can, bị cáo có quyền nhưng không buộc phải chứng minh là mình vô tội.”
Theo qui định này có nghĩa là bất kỳ công dân nào khi bị tạm giữ, tạm
giam, bị đưa ra xét xử không cần thiết phải đưa ra những chứng cứ, lý lẽ
để chứng minh là mình vô tội. Người bị tạm giữ, tạm giam không có nghĩa
vụ chứng minh là mình không liên quan đến thời gian, địa điểm hay nghi
can của một vụ án nào đó. Tức là không có nghĩa vụ trả lời các câu hỏi
của cơ quan điều tra như: Ngày hôm đó anh, chị ở đâu và làm gì? Hôm đó
anh , chị đi đâu và gặp ai hay có biết người này, người kia không?….. Và
những câu hỏi tương tự như vậy. Đó là việc của cơ quan điều tra phải
đưa ra chứng cứ để chứng minh rằng ngày đó, vào thời điểm đó người đang
bị điều tra có mặt hay có liên quan đến địa điểm và thời gian sảy ra một
vụ án nào đó, có liên quan đến một nghi can nào đó.
Qui định này còn có nghĩa là người đang bị tạm giữ, tạm giam để điều tra
có quyền im lặng trước các câu hỏi của cơ quan điều tra hoặc có quyền
bác bỏ các chứng cứ cáo buộc đó mà không có nghĩa vụ phải chứng minh
ngược lại.
Việc người bị tạm giữ, tạm giam để điều tra thực hiện quyền im lặng của
mình, cương quyết không chịu hợp tác với cơ quan điều tra có bị xử lý
nặng hơn các trường hợp thông thường khác khi bị đưa ra tòa xét xử hay
không?
Câu trả lời là KHÔNG. Bởi vì:
Thứ nhất, điều 48, 49 Bộ luật TTHS qui định người bị tạm giữ, tạm giam
được quyền trình bày lời khai. Đó không phải là nghĩa vụ. Tức là người
bị tạm giữ, tạm giam có quyền im lặng trong suốt quá trinh tố tụng.
Thứ hai, trong điều 48 Bộ luật hình sự không qui định hành vi “ngoan
cố”, “im lặng không khai báo” là tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình
sự.
Tại sao người bị tạm giữ, tạm giam nên thực hiện quyền im lăng của mình?
Phần lớn người bị tạm giữ, tạm giam có sự hiểu biết hạn chế về pháp
luật, trong khi phải đối diện một mình với các điều tra viên được đào
tạo bài bản và đầy kinh nghiệm. Đồng thời những người bị tạm giữ, tạm
giam đang bị khủng hoảng tinh thần, đang lo lắng và dễ dàng rơi vào
“bẫy” của điều tra viên để cung cấp lời khai theo ý của họ. Tới khi luật
sư được tiếp cận hồ sơ thì mọi việc đã rồi.
Khi người bị tạm giữ, tạm giam im lặng trước mọi câu hỏi, trước sự đe
dọa hay dụ dỗ của các điều tra viên. Dần dần người bị tạm giữ, tạm giam
sẽ bình tĩnh trở lại và sẽ sáng suốt trong mọi tình huống.
Người bị tạm giữ, tạm giam mà càng trả lời các câu hỏi của điều tra viên
trong khi họ thiếu bình tĩnh thì họ sẽ càng bị dồn ép và dẫn tới viêc
trả lời bất lợi cho bản thân, cuối cùng tự mình kết tội mình.
Khi người bị tạm giữ, tạm giam đã trả lời các câu hỏi của cơ quan điều
tra thì chắc chắn luật sư chỉ có thể được chấp nhận khi việc điều tra đã
kết thúc. Và khi đó cho dù luật sư có cực kỳ tài giỏi cũng không thể
làm thay đổi quan điểm của cơ quan điều tra. Người bị tạm giữ, tạm giam
sẽ phải gánh chịu mọi hậu quả do tự cung cấp chứng cứ để buộc tội chính
mình.
Người bị tạm giữ, tạm giam nên làm gì?
Yêu cầu cơ quan điều tra tôn trọng quyền, danh dự, nhân phẩm của mình vì
lúc đó người bị tạm giữ, tạm giam chưa hoàn toàn bị mất quyền công dân.
Yêu cầu cơ quan điều tra không được xúc phạm, đe dọa.
Yêu cầu cơ quan điều tra liên lạc với gia đình và người thân của mình,
thông báo việc mình đang bị tạm giữ, tạm giam. Thông báo gia đình thuê
luật sư để bảo vệ quyền và nghĩa vụ hợp pháp của mình.
Thực hiện quyền im lặng của mình cho đến khi luật sư có mặt. Người bị
tạm giữ, tạm giam bắt buộc phải kiên định, vững vàng đến cùng, bất chấp
sự đe dọa, dụ dỗ của các điều tra viên. Cho dù thời gian tạm giữ, tạm
giam kéo dài bao lâu, người bị tạm giữ, tạm giam phải luôn giữ im lặng
đến cùng.
Khi luật sư có mặt, người bị tạm giữ, tạm giam sẽ tham khảo ý kiến luật
sư điều gì cần trả lời, điều gì không trả lời. Mặt khác người bị tạm
giữ, tạm giam vẫn có quyền giữ im lặng cho đến khi bị đưa ra tòa.
IM LẶNG là quyền con người trong Tố tụng hình sự. Cơ quan điều tra tôn
trọng sự im lặng của người bị tạm giữ, tạm giam là tôn trọng quyền con
người.
Xem 2 ý kiến
-
Ngominh -
-
khachh
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét