Đến nay quốc nạn dường như ngày càng trầm trọng. Cũng giống như chống
dịch bệnh, khoanh được nơi dịch bệnh cư trú là đã thành công hơn nửa.
Tham nhũng chỉ có ở những người có quyền, cụ thể hơn là có quyền định
đoạt tài sản công, ngân sách, đất đai, dự án…
Hồi đó tôi có rút tít cho bài phát biểu của mình bằng câu điệp khúc thiêng liêng “đấu tranh đây là trận cuối cùng”.
Vậy mà trận cuối cùng trường kỳ đã 7 năm vẫn chưa có thành quả. Những
kiểm điểm nghiêm khắc và thẳng thắn vừa qua của Đảng và quyết sách phê
bình và tự phê bình nói lên rằng luật hiện hành đã không có hiệu quả.
Để sửa luật phải đánh giá cho đúng Luật PCTN năm 2005 và nếu dũng cảm thừa nhận rằng đã thất bại thì mới mong sửa thành công.
Thất bại dường như đã được báo trước, bởi năm 2005 khi thảo luận dự luật
thì ngoài xã hội và ngay trong diễn đàn QH nhiều lần nhắc đến thành ngữ
“vừa đá bóng, vừa thổi còi” - khi đưa ra cơ chế đứng đầu cơ quan chỉ
đạo PCTN là cơ quan hành pháp.
Nhìn lại 7 năm qua, việc chống tham nhũng tựa như đánh trận giả, kế
hoạch tác chiến rất hoành tráng, lực lượng huy động rất hùng hậu, mệnh
lệnh ra quân rất dứt khoát và lại được nhân dân cổ vũ mạnh.
Khi lâm trận súng nổ rất to mà không sát thương được ai vì đạn không có
đầu. Quan trọng hơn là quân xanh hay quân đỏ đều là quân ta cả. Chỉ có
một số vị vụng về nên bị lộ hay bị dư luận báo chí phát hiện mới bị xử
lý.
Từ 92 điều hiện hành, Luật sửa đổi nâng lên thành 102 điều, trong đó
dành rất nhiều cho việc thực hiện sự minh bạch, công khai, nội dung rất
chi tiết, nhưng tính khả thi vẫn còn là một dấu hỏi.
Thử hỏi vào thời điểm này có nhân viên cơ quan nào công khai đọc bảng kê
khai tài sản của sếp, tìm tòi, phát hiện để yêu cầu sếp cung cấp thông
tin mà vẫn giữ được chỗ làm việc của mình?
Thực tế có muốn tìm tòi cũng khó vì chúng ta đang sống trong một nền tài
chính lạc hậu, tiêu tiền mặt, chưa hề quản lý và đánh thuế tài sản, lại
thêm những mối quan hệ xã hội nhằng nhịt đến mức yêu cầu phải bắt tận
tay, day tận trán việc đưa tiền mặt cho nhau thì mới đủ quy kết về tội
hối lộ. Do vậy, mọi sự minh bạch quy định trong luật là điều khó thực
hiện.
Nói như vậy không phải là bó tay. Tuy nhiên, trong dự thảo sửa đổi lần
này chúng ta vẫn chưa quan tâm, khai thác nhân tố mà trong mọi tổng kết
đều đã thừa nhận.
Đó là vai trò của dư luận xã hội nói chung mà hạt nhân là báo chí. Điều
bổ sung trong dự thảo lại quy định cơ quan báo chí, phóng viên đưa tin
về hành vi tham nhũng có trách nhiệm cung cấp nội dung thông tin tài
liệu theo yêu cầu của người đứng đầu Viện kiểm sát và Tòa án cùng cấp để
phục vụ cho việc xác minh, làm rõ hành vi tham nhũng y như đối xử với
người dưới quyền.
Trong khi đó, không hề có biện pháp bảo vệ an toàn cho các nhà báo, cơ
quan báo chí. Đáng ra phải là sự cộng tác có trách nhiệm thì trong luật
lại là sự ràng buộc như điều kiện, khiến cho tốt nhất là các nhà báo
đừng dính vào đấu tranh chống tham nhũng, vừa nghỉ cho khỏe, vừa tránh
được những cạm bẫy nguy hiểm.
Nói cách khác, nếu chúng ta nhận thấy vũ khí sắc bén của báo chí thì
thay vì mài cho sắc nay ta lại rũa cho cùn. Nhất là khi những biện pháp
để bảo vệ nhân chứng hầu như chưa được khuyến khích để người dân có
trách nhiệm vào cuộc.
Tóm lại, điểm mấu chốt để cho lần sửa đổi này mang lại hiệu quả thiết
thực - dù không ảo tưởng nó sẽ giúp chúng ta diệt tham nhũng đến tuyệt
chủng ngay lập tức - thì phải có một đầu não trong sạch, kiên cường như
hình tượng lý tưởng trong dân gian là nhân vật Bao Công.
Phải mở ra một mặt trận rộng rãi để các tầng lớp nhân dân trong đó có
báo chí vào cuộc. Đồng nghĩa, phải củng cố lòng tin thì mới vào trận
được. Đáng tiếc là điều này chưa thấy rõ trong bản dự thảo sửa đổi.
Dương Trung Quốc
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét