Công tác nhân sự đã “cơ bản hoàn thành”
Thời
gian đang chuyển dần về giữa năm. Hà Nội cũng đang chìm trong cơn nắng
nóng tăng nhiệt theo từng tuần lễ, cùng với những trận giông bão khó có
thể lường trước trong năm con Rồng này. Sự biến đổi về thời tiết như thế
cũng tiềm ẩn những toan tính âm thầm trong nội bộ đảng và chính phủ.
Sau vài vụ cưỡng đoạt đất đai ở Tiên Lãng và Văn Giang, dư luận càng đồn
đoán nhiều hơn về một vị tổng thống trong tương lai không xa của đất
nước Việt nam hậu cộng sản.
Đó là Nguyễn Tấn Dũng.
Chưa bao giờ kể từ năm 1975 cho đến nay, vai trò của thủ tướng lại trở
nên đáng giá và hướng đến hình ảnh độc tôn như giờ đây. Được tích lũy
qua hai nhiệm kỳ thủ tướng, gần như toàn bộ khối nhân sự của những bộ
ngành quan trọng nhất đang thuộc về những chủ kiến sắp xếp và điều hành
của Nguyễn Tấn Dũng.
Từ tháng 8/2012, khi chính phủ mới được thành lập và nhận được sự đồng
thuận hầu như không một chút khó khăn từ Quốc hội, người ta đã có thể
nhận ra những gương mặt thân cận nhất với thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng như
Nguyễn Văn Bình – Thống đốc Ngân hàng Nhà nước, Vương Đình Huệ – Bộ
trưởng Bộ Tài chính, Bùi Quang Vinh – Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư,
Đinh La Thăng – Bộ trưởng Bộ Giao thông Vận tải… Chưa kể đến một số hội
đồng và ủy ban đóng vai trò tư vấn cho chính phủ cũng bao gồm những
người được cho là thuộc phe cánh của Nguyễn Tấn Dũng.
Mối tương quan trong đảng giờ đây đã trở nên lệch hẳn về đầu cân chính
quyền. Ở đầu cân bên kia, Trương Tấn Sang, bất chấp nhiều cố gắng để tự
PR bản thân, nhưng ứng vào vai trò Chủ tịch nước – một vị trí mà trước
và sau đều thật khó biểu hiện quyền lực, và thực tế là hầu như không có
một quyền lực thực chất nào, đã trở nên mờ nhạt, đặc biệt sau vụ nữ đại
biểu Đặng Thị Hoàng Yến, cùng quê Long An với ông Sang, bị Quốc hội bãi
nhiệm.
Trên con đường hành sự của mình, thực ra Trương Tấn Sang đã có nhiều cơ
hội để tiến thân và trở nên một nhân tố nào đó mang tầm đối trọng với
Nguyễn Tấn Dũng. Thế nhưng với sự yếu kém cố hữu về công tác nhân sự và
quan điểm dùng người rất thiếu nhất quán mà đã không thể được cải thiện
từ khi ông Sang còn là Chủ tịch Ủy ban Nhân dân thành phố và Bí thư
Thành ủy TP.HCM, chính ông đã đánh mất những cơ hội đáng quý của mình.
Tại đất Bắc Hà, nơi hội tụ quá nhiều nhân sĩ và kịch sĩ, có thể nói chỉ
riêng việc ông Sang tồn tại được trong suốt nhiều năm trời mà không bị
tuột dốc về mặt chính trị cũng đã là một niềm an ủi lớn đối với ông. Chỉ
có điều, để đạt được hiện tồn có vẻ bền vững ấy, bản thân ông đã phải
trả giá khá nhiều. Không còn tỏa sáng với hình ảnh một vị lãnh đạo năng
nổ và nhiều ý kiến sáng tạo, ông đã dần lui vào hậu trường với nhiều uẩn
ức không thể biểu hiện bằng lời nói và càng không thể bộc lộ qua hành
vi. Một số người thân quen với ông ở TP.HCM đã phải ngạc nhiên khi bình
luận khuôn mặt ông như được làm bằng sáp, với nét chân tình đã chỉ bằng
phân nửa người tiền nhiệm của ông – nguyên Chủ tịch nước Nguyễn Minh
Triết.
Một hình ảnh độc tôn
Ngược lại với Trương Tấn Sang, Nguyễn Tấn Dũng – với quầng mắt hùm hụp
thâm sâu qua ngày tháng, lại được xem là một nhân tố nổi bật trong việc
dùng người và đối nhân xử thế.
Với các danh sĩ trong lịch sử, việc dùng người thường có hai chiều hướng
trái ngược: hoặc biết sử dụng người giỏi hơn mình và qua đó chứng tỏ
mình là người giỏi, hoặc dùng người kém hơn mình và phải biết nghe lời.
Có lẽ Nguyễn Tấn Dũng thuộc về trường hợp thứ hai, cũng bởi trong con
mắt tuyệt đại đa số nhân dân và giới quan chức, đây không phải là một vị
thủ tướng có đầy đủ sự sáng dạ và quyết đoán. Thậm chí trong nhiều
trường hợp và nhiều chủ đề khẩn cấp, Nguyễn Tấn Dũng đã tỏ ra chậm chạp
một cách không đáng có. Tầm nhận thức của ông, so với Trương Tấn Sang,
được người đời đáng giá thấp hơn.
Thế nhưng tất cả những gì mà Nguyễn Tấn Dũng có được đến giờ này lại
thuộc về công lao của tự thân ông. Đó là một quá trình đấu tranh và vươn
lên không mệt mỏi, để cuối cùng phần lớn bộ máy nhân sự chính quyền các
cấp, từ trung ương đến các địa phương, đều được đánh giá là vây cánh
cho ông.
Lợi thế lớn nhất của Dũng là cương vị Thủ tướng – vị trí có thể ban phát
rất nhiều bổng và lộc cho những địa chỉ cần được ban phát. Từ nhiều năm
qua, trong con mắt của lớp quan lại thăng quan tiến chức nhờ luồn lọt
và ân sủng của bề trên, Nguyễn Tấn Dũng đã trở thành một ông vua không
ngai. Mà thực tế với quyền lực tối hậu và vẫn có chiều hướng được tập
quyền hóa của mình, Dũng cũng chẳng cần đến ngai, nếu tình thế không bắt
buộc phải như thế.
Vị thế của Nguyễn Tấn Dũng càng được củng cố không chỉ trong đối nội mà
còn trên trường đối ngoại, sau lời đề nghị viếng thăm Brazil nhưng bị từ
chối của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng. Rõ là trong tầm quan sát của
chính giới quốc tế và ở cả những quốc gia đang phát triển, một con người
quá nhu mì, luôn tìm cách tỏ ra ôn hòa như Trọng đã chẳng thể hiện được
vị thế lớn lao nào. Nói cách khác, ông có vẻ chưa xứng đáng đại diện
cho tầm cỡ quốc gia để đứng cùng hàng hoặc ngang hàng với các nguyên thủ
quốc gia khác. Cũng nói cách khác, đặc tính chính trị thời nay không
cần đến những chính trị gia quá khuôn sáo hoặc giáo điều, cho dù đó có
là người vô hại nhất đi chăng nữa.
Tài sản và quyền lực
Giữ được quyền lực cũng có ý nghĩa không kém thua so với giành giật
quyền lực. Những gì mà Nguyễn Tấn Dũng giành được trên chính trường đã
để lại sự trả giá cho cả một nền kinh tế đang trong tình cảnh suy thoái
trầm kha và một xã hội hầu như biến mất nền tảng đạo đức và văn hóa. Thế
nhưng điều được gọi là sự sói mòn niềm tin công dân đối với chính phủ
có lẽ không thể quan trọng bằng việc chính phủ ấy duy trì được quyền lực
và hơn thế nữa, các quan chức chính phủ gìn giữ được tài sản đã tích
góp qua nhiều năm.
Nhưng với Nguyễn Tấn Dũng, sau khối tài sản khổng lồ mà có thể sánh ông
với những đại gia giàu có nhất vùng Đông Nam Á, cái mà ông cần không chỉ
là tiền bạc.
Con đường bằng phẳng nhất, diễn biến một cách hòa bình nhất vào những
năm tới chỉ có thể là một cuộc chuyển giao quyền lực êm ái, một cuộc
cách mạng nhung mà không phải đổ máu.
Những gì mà Bắc Kinh đang buộc phải tính toán thì Hà Nội cũng không nằm
ngoài kịch bản đó. Trước làn sóng công phẫn của người dân ngày càng lan
rộng và có thể đạt đến một điểm kích nổ vào bất kỳ thời điểm nào, một
chính phủ muốn duy trì vị thế của mình, và trên hết là vị thế bảo đảm
cho các tập đoàn độc quyền quốc doanh và những tập đoàn tư nhân mới nổi
như nhóm lợi ích ngân hàng, trong đó có Ngân hàng Bản Việt của con gái
Nguyễn Tấn Dũng, có điều kiện để tiếp tục đè gánh nặng tham nhũng và thủ
lợi lên đôi vai gày guộc của người dân đóng thuế và các thành phần
doanh nghiệp khác, chỉ là tấm bình phong dân chủ cần phải được dựng lên
càng khéo léo càng tốt.
Vào tháng 11/2011, lần đầu tiên Nguyễn Tấn Dũng đã khiến cho giới phân
tích trong và ngoài nước ngạc nhiên bằng hành động tuyên bố về chủ quyền
của hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa trước Quốc hội, đồng thời trở
thành quan chức cao cấp đầu tiên trong đảng đề xuất đất nước cần có một
bộ luật biểu tình.
Với những người ngây thơ, thái độ thay đổi bất ngờ của Nguyễn Tấn Dũng
là có thể chấp nhận được trong hoàn cảnh bộ mặt quốc gia cần có sự cải
thiện ít nhất về phấn sáp. Nhưng những người có kinh nghiệm trong giới
phân tích chính trị và cả báo chí lại đã tỏ ra đặc biệt thận trọng.
Không chính khách nào cho không ai cái gì, cũng như không hành động nào
của chính khách lại không xuất phát từ một động cơ cụ thể. Nhất là sau
sự việc người con trai của Nguyễn Tấn Dũng là Nguyễn Thanh Nghị được
tiến cử vào vị trí Thứ trưởng Bộ Xây dựng, còn con gái của ông là Nguyễn
Thanh Phượng lại nắm giữ vị trí chủ chốt tại một ngân hàng tư nhân rất
có tiềm năng là Bản Việt…
Với vai trò độc tôn trong hệ thống chính quyền và gần như độc tôn trong
cả hệ thống đảng, những gì mà Nguyễn Tấn Dũng cần làm giờ đây và trong
tương lai là gìn giữ được quyền lực và tài sản của ông và của gia đình
ông. Về việc này, những người như Nguyễn Tấn Dũng chắc chắn đã suy ngẫm
một cách hết sức nghiêm túc, vì khác với các nước phương Tây, Việt Nam
lại quá gần Trung Quốc, luôn kế thừa quốc gia khổng lồ này không chỉ vô
số thủ đoạn chính trị mà cả những hậu quả chính trị không thể lường
trước.
Trong lịch sử Việt Nam qua các triều đại, đã có nhiều cuộc cách mạng với
nhiều đợt hồi tố mà đã làm tiêu tán tàn sản lẫn tính mạng của những
quan chức thuộc triều đại cũ. Còn hiện tại, vị thế của chính quyền đương
nhiệm lại quá khó để tồn tại thêm một thời gian đủ dài, đủ lâu cho các
quan chức hưởng thụ khối tài sản tích cóp từ nhân dân.
Nhưng quá trình tích cóp vô thiên lủng như thế cũng lại gây ra một sự
phát tác theo chiều hướng ngược lại: đến lúc này, ngay cả những quan
chức lạc quan nhất trong đảng cũng phải thừa nhận số phận của đảng cầm
quyền chỉ còn được tính theo đơn vị từng năm một. Đã có không ít kẻ âm
thầm dịch chuyển tài sản, tiền bạc và cả người thân ra nước ngoài – một
biểu hiện hoàn toàn tương đồng với giới quan chức Trung Quốc. Cũng đã có
những đồn đoán không mấy thầm kín về một khả năng biến động mạnh sẽ
diễn ra vào những năm 2014-2015, khi không khí phẫn uất của người dân đã
tích lũy đủ lớn để có thể tạo ra sự đào thải chính quyền từ chính bản
chất của nó.
Sẽ là “Tổng thống Nguyễn Tấn Dũng”?
Ngã rẽ duy nhất trong cơ chế chuyển giao quyền lực không đổ máu và ít
hao tiền tốn của chỉ còn là động thái thỏa hiệp với nhân dân – một thứ
nhân dân giả hiệu nào đó do giới quan chức nặn ra, hoặc cùng lắm thì mới
phải thảo luận về dân chủ với những người đối lập với chính quyền –
nhưng lại được đại đa số xem là nhân dân đích thực.
Cũng bởi thế, không khó để đoán ra cái đích mà Nguyễn Tấn Dũng đang nhắm
tới trong tương lai không xa là một cuộc chuyển giao quyền lực, hay nói
cách khác là sự thay đổi vị trí quyền lực, từ vai trò thủ tướng sang
vai trò của một người đứng đầu quốc gia trong điều kiện hiến pháp được
cách mạng hóa. Để có được kết quả ấy, một cá nhân có thể sẵn sàng hy
sinh cả điều 4 Hiến pháp và sẵn sàng chối bỏ tư tưởng cộng sản – điều mà
từ lâu họ đã không còn thuộc về nó, nhưng lại vẫn cần nó vào bất cứ
hoàn cảnh nào cần phải bảo vệ quyền lực của mình. Cũng có nghĩa là một
cá nhân hoặc một nhóm cá nhân sẽ sẵn lòng chấp nhận cơ chế chính trị
nhiều hơn một đảng hoặc nhiều đảng nhưng có vẻ ổn định và đỡ tốn xương
máu, thay cho lối mòn độc đảng quá rủi ro và chỉ chực chờ bùng nổ như
hiện nay.
Vấn đề còn lại chỉ là cuộc đấu tranh giữa các phe phái xem ai có thể trở
thành thủ lĩnh dân tộc trong tương lai, bất kể người dân có muốn bầu
cho họ hay không. Không phải các thành viên của Bộ Chính trị đảng không
tơ tưởng về vấn đề nhạy cảm của thủ tướng. Thậm chí từ nhiều năm trước
đây, một phương án chuẩn bị cho Đảng Cộng sản tiến hành tranh cử trong
điều kiện đa đảng đã được chấp bút. Chỉ có điều, như một thông lệ bất
thành văn, trước khi Bắc Kinh lên tiếng chính thức về một chủ đề cực kỳ
quan trọng nào đó, không một ai trong giới lãnh đạo Việt Nam dám thở
mạnh.
Những ngày gần đây, lần đầu tiên có dấu hiệu Tổng Bí thư Nguyễn Phú
Trọng cũng bắt đầu tìm cách nổi lên như một quyền lực mới, tuy còn rất
mỏng manh. Cùng với Trương Tấn Sang, đó sẽ là những thách thức đầy ngán
ngại đối với Nguyễn Tấn Dũng trên con đường vươn tới cơ chế cộng hòa đại
nghị và chức vị tổng thống Việt Nam của ông.
Ít nhất, đó cũng là một giấc mơ riêng của những quan chức như Nguyễn Tấn
Dũng mà người khác không có quyền xâm phạm. Chỉ là không có bất kỳ sắc
màu nhân dân nào trong giấc mơ đó mà thôi.
Từ nay trở đi, câu chuyện mà chúng ta đang kể sẽ còn tiếp diễn với những
chi tiết phong phú và không kém quyến rũ, khiến những người đau đáu về
hiện tồn và tương lai Việt Nam không thể bỏ qua. Cũng trong câu chuyện
này, tâm điểm Nguyễn Tấn Dũng vẫn sẽ là một nhân tố mà chúng ta luôn cần
quan tâm và cần luận bàn vào những thời khắc gay cấn nhất trên chính
trường Việt Nam.
Thường Sơn
© TẠP CHÍ PHÍA TRƯỚC 2012
Xem 13 ý kiến
-
Tiến lỏi -
- Khách phương xa
-
- Vunglen
-
- Nguoi VN
-
- Tư ếch
-
-
-
- Em_ga
-
- Lạc Hồng
-
- Sinhvien
-
- Batleship
-
- Kien Vang
-
-
-
- Tie6nsidienbienhoabinh
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét