Thứ hai 30 Tháng Tư 2012
Cảnh sát cơ động tham gia cưỡng chế thu hồi đất tại Văn Giang, Hưng Yên ngày 24/04/2012.
REUTERS/Stringer
Những cảnh đàn áp nông dân trong vụ cưỡng chế ở Văn Giang, Hưng
Yên ngày 24/04 tiếp tục khấy động dư luận trong và ngoài nước. Một số
nhà báo và nhà trí thức đã lên tiếng phản đối vụ cưỡng chế Văn Giang,
trong số này có giáo sư Tương Lai, nguyên Viện trưởng Viện Xã hội học
Việt Nam.
So với vụ Tiên Lãng, vụ cưỡng chế ở xã Văn Quang, huyện Văn
Giang, tỉnh Hưng Yên ngày 24/4 vừa qua gây chấn động mạnh trước hết là
do tầm mức của sự kiện. Mặc dù theo nguồn tin chính thức, việc cưỡng chế
chỉ tiến hành đối với 5,8 ha thuộc 166 hộ không chịu nhận tiền đền bù,
nhưng có đến cả ngàn nông dân Văn Giang từ đêm hôm trước đã bám trụ tại
những mảnh đất của họ để chống lại việc cưỡng chế. Phía chính quyền vì
thế đã phải huy động hàng ngàn người gồm công an, cảnh sát cơ động, dân
phòng và, theo tố cáo của dân, thì có cả thành phần xã hội đen, để thi
hành lệnh cưỡng chế, biến việc này thành giống như là một trận càn quét
trong chiến tranh, với hơi cay mờ mịt đồng, khói mù tỏa khắp nơi, tiếng
súng vang rền trời.
Điểm thứ hai gây công phẫn dư luận, đó là mức độ đàn áp của lực lượng
cưỡng chế, qua những hình ảnh được phổ biến rộng rãi trên mạng, nhất là
cảnh cả chục người cầm dùi cui thi nhau đánh đập dã man một nông dân
tay không, theo kiểu đánh đòn thù, chứ không phải là khống chế một thành
phần “quá khích”.
Điểm đáng nói khác đó là, có lẽ rút kinh nghiệm từ vụ Tiên Lãng,
chính quyền kiểm soát rất gắt gao những thông tin về vụ cưỡng chế ở Văn
Giang. Một số bài báo đưa tin tương đối khách quan đã bị gỡ bỏ chỉ sau
vài giờ đăng trên mạng. Những bài báo khác thì đăng thông tin một chiều
của chính quyền tỉnh Hưng Yên. Chỉ duy nhất có tờ báo Người Cao Tuổi, cơ
quan ngôn luận của Hội Người cao tuổi Việt Nam, là dám lên tiếng tố cáo
vụ cưỡng chế mà họ cho là “trái luật” ở Văn Giang ( Nhưng nay bài của
Người Cao Tuổi về vụ Văn Giang đều đã bị gỡ bỏ ). Nhiều phóng viên cho
biết họ đã bị cản trở khi đến tác nghiệp ở Văn Giang trong ngày cưỡng
chế.
Những nhà báo, những trí thức nào muốn bày tỏ thái độ về vụ Văn Giang
chỉ có thể đăng tải trên các trang mạng. Trong bài viết tựa đề “ Phải
thay đổi tư duy thu hồi đất”, được đăng trên trang Ba Sàm ngày 27/4, nhà
báo Võ Văn Tạo nhắc lại rằng, điều 39 – Luật Đất đai 2003 quy định chỉ
thu hồi đất để “ sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc
gia, lợi ích công cộng”, trong khi dự án Ecopark chỉ là dự án kinh
doanh, chính quyền không được phép thực hiện thủ tục thu hồi đất.
Bên cạnh đó, nhà báo Võ Văn Tạo lên án tình trạng thiếu minh bạch,
cản trở báo chí tác nghiệp. Tác giả viết : « Mặc dù hoạt động cưỡng chế
không thuộc phạm trù bí mật, hầu hết trường hợp, phóng viên đến hiện
trường tác nghiệp đều bị lực lượng cưỡng chế cản trở hung hăng, thậm chí
không ít phóng viên còn bị cướp máy ảnh, hành hung(!). Chính vì không
có sự giám sát của báo chí, hiện tượng cưỡng chế sai ẩu, lạm dụng vũ
lực, hành hung vô lối và thái quá với người bị cưỡng chế rất phổ biến. »
Về phần nhà báo Huy Đức thì tự đặt mình vào vị trí của nông dân Văn
Giang trong bài viết đề ngày 26/04 đăng trên trang blog của anh.
Theo Huy Đức, các điều khoản về thu hồi đất, từng được quy định khá
chặt chẽ trong Luật 1993, đã trở nên rắc rối và dễ bị lũng đoạn hơn
trong Luật 2003. Anh cho rằng « Luật gần như đã đặt những mục tiêu cao
cả như “lợi ích quốc gia” ngang hàng với “lợi ích của các đại gia”. »
Huy Đức lưu ý rằng, « vì Việt Nam không có một tối cao pháp viện để
nói rằng Luật 2003 vi Hiến; Việt Nam cũng không có tư pháp độc lập để
nông dân có thể kiện các quyết định của chính quyền, vì không có công
lý, nên gia đình anh Đoàn Văn Vươn và 160 hộ dân Văn Giang phải chọn
hình thức kháng cự chịu nhiều rủi ro như thế ». Theo tác giả bài viết,
hình ảnh cuộc cưỡng chế hôm 24-4-2012 đã trở thành « một vết nhơ trong
lịch sử. »
Trong bài viết gởi trực tiếp cho trang mạng Bauxite Việt Nam với hàng
tựa “ Nhà nước của dân, do dân, vì dân không được phép trấn áp dân”, đề
ngày 26/4, ông Nguyễn Trung (cựu Đại sứ VN tại Thái Lan, cựu thành viên
Ban Nghiên cứu của Thủ tướng Phan Văn Khải, cựu thành viên Viện Nghiên
cứu Phát triển IDS ), đã bày tỏ “sự căm giận và nỗi hãi hùng” của ông.
Ông căm giận “vì không thể chấp nhận Nhà nước của dân, do dân, vì dân
lại hành xử với dân như vậy. Ông hãi hùng “vì thấy rằng hệ thống chính
trị nước ta đã có được trong tay lực lượng vũ trang sẵn sàng thực hiện
lệnh trấn áp như vậy đối với dân.”
Ông Nguyễn Trung cảnh báo rằng đây là “ một chiều hướng phát triển vô
cùng nguy hiểm cho đất nước, nhất thiết phải tìm cách ngăn chặn.” Ông
yêu cầu Đảng, Quốc hội, Chính phủ về họp công khai với toàn thể các hộ
dân các xã ở Văn Giang có đất đai bị thu hồi trong vụ cưỡng chế này để
tìm hiểu tại chỗ sự việc.
Riêng giáo sư Tương Lai, ngay từ bài viết với hàng tựa “ Bàn chân nổi
giận”, đề ngày 17/4, gởi trực tiếp cho trang Bauxite Việt Nam đã cảnh
báo rằng “ con giun xéo lắm cũng quằn, họ không thể cứ lầm lũi ngậm
miệng than trời, sao trời ở không cân, kẻ ăn không hết, người lần không
ra.”. Bản thân cũng đã theo dõi tình hình ở Văn Giang từ nhiều tháng qua
và trong bài trả lời phỏng vấn với RFI sau đây nay giáo sư Tương Lai tỏ
vẻ rất công phẫn trước vụ đàn áp vừa qua:
|
Giáo sư Tương Lai: Tôi đã có theo dõi tình hình Văn
Giang, Hưng Yên. Sự việc này diễn ra có thể đã là từ một tháng nay.
Trước đây, tôi có xem một đoạn video trên mạng, quay lại cảnh người dân
chất vấn đoàn thanh tra. Từ đó, tôi đã thấy là sự việc không biết sẽ
diễn tiến đến đâu. Tôi cũng hy vọng là sau đợt làm việc của đoàn thanh
tra đó, tình hình sẽ dịu đi và chắc là người ta sẽ có giải pháp.
Nhưng đến hôm nay, tôi thấy tình hình đã đi đến chỗ gay gắt một cách
mà tôi cũng không hình dung nổi, nhất là khi xem đoạn video quay cảnh
những người nhân danh Nhà nước, mặc sắc phục cảnh sát cũng có, mặc
thường phục cũng có, cầm dùi cui đánh tới tấp vào những người dân. Xem
cảnh đó, tôi không thể nào nói gì khác ngoài sự phẫn nộ và phẫn uất. Một
Nhà nước mà đối xử với dân như vậy thì còn gì để nói!
Đương nhiên trong quy hoạch để xây dựng lại đất nước, những vấn đề cơ
cấu lại nền kinh tế, mở rộng những khu vực công nghiệp, dịch vụ, đó là
những việc không thể không làm. Và khi làm thì đương nhiên là có động
chạm với lợi ích của người dân, có khi là lợi ích cục bộ, có khi là lợi
ích riêng tư, mà về nguyên lý, lợi ích cục bộ phải phục vụ lợi ích toàn
thể, lợi ích riêng tư phải phục vụ lợi ích đất nước.
Nhưng dù là cục bộ, dù là toàn thể, dù là lợi ích quốc gia đặt lên
trên, ý nguyện của người dân vẫn là quan trọng nhất. Phong kiến, cổ xưa
như Mạnh Tử mà còn nói đến “dân vi quý, quân vi khinh”. Một chính quyền
muốn tồn tại thì phải được dân ủng hộ. Vì vậy, dựa vào dân, tin dân và
lắng nghe ý kiến, nguyện vọng của dân là việc tối thiểu mà người cầm
quyền phải biết. Dù là mình đúng, dù là dân sai, dù người dân là lợi ích
riêng tư, còn Nhà nước là lợi ich của toàn dân, thì trước tiên phải
lắng nghe dân, chứ không phải dùng dùi cui để đối xử với dân.
Trước mắt, người ta có thể khuất phục một số người nào đó và bạo lực
có khi tạm thời thắng thế, nhưng đó là sự giải khát bằng thuốc độc. Hệ
lụy của nó sẽ không thể lường được. Một khi người dân nổi giận, mọi lời
rao giảng về đạo đức, về nghị quyết, về lý tưởng, ... đều trở nên vô
nghĩa, nếu không muốn nói là giả dối và mị dân.
Cho nên, nhìn vào sự kiện đàn áp dân ở Văn Giang, Hưng Yên, thì không
còn gì để nói nữa, khi mà cứ ra rả nói rằng Nhà nước này là của dân, do
dân, vì dân.
RFI: Nguyên nhân của tình trạng ngày hôm nay
phải chăng không chỉ là do mức đền bù không thoả đáng, mà còn là do Luật
đất đai chưa rõ ràng, dẫn đến lạm quyền ở địa phương?
Giáo sư Tương Lai: Câu hỏi của ông cũng chính là câu
trả lời đấy. Vừa qua, khi nhân dân Văn Giang kéo về cổng thanh tra
chính phủ ở Cầu Giấy, Hà Nội, tôi đã có viết bài “Bàn chân nổ giận”. Một
số báo không dám đăng, nhưng có một tờ báo đăng. Trong bài đó, tôi
không có nói gì khác ngoài việc dẫn lời những người có trách nhiệm. Ví
dụ, nguyên phó thủ tướng phụ trách nông nghiệp Võ Ngọc Trìu có nói: “
Khi trong này khai trương một công trình, thì ở bên ngoài dân khiếu kiện
và biểu tình”. Ông nói rằng, giá đền bù cho dân là 1, khi đem lô đất đó
ra thì giá gấp 15 lần. Ông kết luận rằng, một chính sách như thế thì
không thể nào thuyết phục được dân.
Từ xưa đến nay, đất đai vẫn là vấn đề số một và nói đến đất đai tức
là nói đến nông dân. Nguyễn Đình Chiểu đã nói rằng người nông dân là
“việc cuốc, việc cày, việc bừa, việc cấy, tay vốn quen làm”. Ngoài cái
đó ra họ biết làm gì bây giờ? Họ có thể nhận một số tiền đền bù mà trong
đời họ chưa từng có như thế. Nhưng khi họ mất đất thì số tiền đền bù đó
chẳng có ý nghĩa gì nữa, bởi vì không phải ai cầm tiền cũng có thể làm
cho nó sinh lợi. Đấy là chưa nói, khi đã mất đất, rất nhiều gia đình
nông thôn thất cơ lỡ vận. Nếu có được đền bù thoả đáng đi nữa thì người
dân cũng cảm thấy lo sợ cho tương lai của họ, huống hồ đền bù không thỏa
đáng. Thế thì làm sao dân không phẫn nộ, không khiếu kiện? Tôi không
nói tất cả các khiếu kiện đều đúng, nhưng về cơ bản thì đó là điều không
thể không xảy ra được.
Luật đất đai, nhân danh sở hữu toàn dân, nhưng lại giao quyền sỡ hữu
toàn dân đó, giao cái quốc gia công thổ đó cho chính quyền địa phương.
Một ông lãnh đạo xã cũng có thể trở thành Nhà nước để quyết định sở hữu
toàn dân đó. Đây là sự bất cập rất lớn mà các chuyên gia đã nói đến
nhiều trên báo chí. Nhưng khổ một nỗi, có một suy nghĩ đã trở thành như
là chất xi măng kết dính trong đầu người ta: mất sở hữu toàn dân là mất
chủ nghĩa xã hội! Chính vì thế người ta phải bám cho bằng được cái mệnh
đề sở hữu toàn dân đó. Cố giữ cái sở hữu toàn dân đó và giao nó cho
những chính quyền địa phương, mà ai cũng thấy là đầy dẫy tham nhũng.
Không có tham nhũng nào có thể ngon ăn bằng tham nhũng từ đất. Không có
sự ăn cướp nào dễ dàng bằng ăn cướp đất của người nông dân tay không.
Cho nên, câu nói ngày xưa “ Cướp đêm là giặc, cướp ngày là quan”, chưa
bao giờ trở thành một cách nhầy nhụa và trắng trợn như hiện nay.
Vì vậy, trong sửa đổi Hiến pháp kỳ này, không thể không đặt lại vấn
đề sở hữu đất đai. Một khi vẫn còn giữ quan điểm quá ư bảo thủ và lạc
hậu, thì những mâu thuẩn về đất đai, những sự kiện đau lòng như ở Văn
Giang mỗi lúc sẽ càng căng thẳng thêm, chứ không thể dịu đi được.
RFI: Trong khi chờ sửa Luật đất đai, chính quyền
phải làm sao để hạn chế những vụ khiếu kiện, biểu tình, dẫn đến cưỡng
chế bằng bạo lực như ở Văn Giang?
Giáo sư Tương Lai: Bất cứ chính quyền nào cũng có xu
hướng mở rộng quyền lực vô hạn độ, mà quyền lực thì có xu hướng tham
nhũng. Vấn đề là phải có một công cụ để ngăn chận điều này. Công cụ đó
chính là luật pháp. Thứ hai, có một cái được xem như nền tảng của Nhà
nước nhân danh là của dân, do dân, vì dân, như cụ Hồ Chí Minh ngày xưa
đã nói rằng: “ Quyền hành và lực lượng đều nơi dân”. Đó là tư tưởng cốt
lõi, quan trọng nhất trong tư tưởng Hồ Chí Minh mà người ta đang phát
động ra sức học tập.
Nghị quyết trung ương 4 về vận động chỉnh đảng cũng đưa lên vấn đề số
một là phải dựa vào dân, gắn với dân, lắng nghe ý kiến nguyện vọng của
dân. Vậy thì trong khi chờ sửa Hiến pháp, sửa Luật Đất đai, thì phải dựa
vào dân, lắng nghe dân, chứ đừng dùng dùi cui vơi dân, đừng chĩa súng
vào dân!
Nếu tình hình cứ diễn ra theo kiểu này, sẽ không thể tránh được những
vụ Văn Giang khác. Tình hình sẽ còn căng thẳng hơn, bởi vì càng ngày
người ta càng cần phải tiếp tục cưỡng chế để lấy đất làm dự án. Mỗi dự
án như thế, bên cạnh cái gọi là lợi ích của Nhà nước, của toàn dân, của
chủ nghĩa xã hội, thì có lẽ cái lợi ích nhóm, lợi ích cá nhân, cái bỏ
túi riêng cho các quan chức vẫn sẽ là một động lực không thể kềm hãm
được. Chính từ động lực đó mà người ta có một quyết tâm rất cao trong
việc cưỡng chế nhân danh quy doanh, nhân danh thực hiện pháp lệnh Nhà
nước, nhân danh cơ cấu lại nền kinh tế,.... Rất nhiều ngôn từ đẹp đẽ, mà
dưới đó là những mưu toan của các nhóm lợi ích. Một khi không giải
quyết triệt để cái đó, thì làm sao có thể bịt miệng người nông dân, để
họ không khiếu kiện.
Cho nên, sửa đổi Hiến pháp là một thời điểm có thể an dân được phần
nào, trong đó có vấn đề Luật Đất đai. Nhưng chờ sửa luật thì còn lâu.
Cho nên, trước mắt phải có giải pháp hạn chế sự cưỡng chế và dùng bạo
lực đối với dân và phải có một tiếng nói rất mạnh mẽ, trong Đảng, trong
chính quyền, nhưng trước hết là sức mạnh công luận từ dân và từ tất cả
những ai có lương tri, lên tiếng đòi hỏi phải có một ứng xử đúng đắn đối
với dân. Không được dùng bạo lực, không được chĩa súng vào dân.
RFI: Xin cám ơn giáo sư Tương Lai.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét