Mặc Lâm (RFA)
- Mới đây Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã đăng đàn trước Quốc
hội cho biết là NHNN đang phối hợp với các bộ ngành để thành lập một
công ty mua bán nợ quốc gia, trước mắt là xử lý hơn 100 ngàn tỷ nợ xấu
của các ngân hàng thương mại. Mặc Lâm có thêm chi tiết sau đây.
Thống đốc Nguyễn Văn Bình cho biết kế hoạch mua nợ xấu có mục đích lành
mạnh hóa bảng cân đối tài sản của các ngân hàng thương mại và từ đó giúp
cho ngân hàng yếu kém có thêm vốn để tháo gỡ sự ngưng trệ lưu chuyển
giòng vốn hiện nay.
Sự thúc bách của viễn cảnh phá sản
* RFA file - Ông Nguyễn Văn Bình Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam
Theo báo cáo mới nhất của Trung tâm Nghiên cứu và Chính sách (VEPR) cho
biết thì tỷ lệ nợ xấu của Ngân hàng thương mại cao gấp 3 tới 4 lần số
liệu mà ngân hàng nhà nước công bố.
Tỷ lệ phần trăm số nợ xấu mà VEPR đưa ra giao động từ 8,25 cho tới 14%
trong khi đó Thống đốc Nguyễn Văn Bình cho biết tính tới cuối năm thì số
nợ xấu là 3,6%. Con số chênh lệch quá lớn này gây lo ngại cho giới đầu
tư vì nợ xấu phản ảnh thực tình trạng tài chánh của một quốc gia.
* Dưới sự lãnh đạo của ông Phạm Thanh Bình, tập đoàn Vinashin đã sụp
đổ năm 2010 với số tiền thất thoát khổng lồ 84.000 tỷ đồng tương đương
4,2 tỷ USD. File phototrung
VEPR cho biết tính toán vừa nêu dựa trên 41 ngân hàng thương mại và
không tính tới hai con nợ lớn hiện đang thoi thóp là Vinashin và
Vinalines cũng như hàng chục doanh nghiệp nhà nước khác có tình trạng
tài chánh yếu kém tương tự.
Kế hoạch mua nợ xấu là cách ngăn chặn sự phá sản hàng loạt của ngân hàng
và sự phá sản đó chắc chắn sẽ kéo theo khủng hoảng tài chánh vốn là con
dao bén có thể hạ gục một nền kinh tế bất kể nó lớn cỡ nào. Hai lĩnh
vực bất động sản và chứng khoán được đánh giá là đang có những món nợ
xấu chiếm tỷ trọng rất lớn trong tình hình hiện nay và những di hại của
chúng đang đè trên vai nhiều ngân hàng do trước đây chạy theo lợi nhuận
đã tung tiền cho vay bất kể giá trị các món thế chấp có bền vững hay
không.
Nhà tư vấn kinh tế Nguyễn Xuân Nghĩa đang làm việc tại Hoa kỳ cho biết
thêm về mục đích của các cuộc mua nợ xấu của nhiều nước trên thế giới
trong đó Việt Nam đang dự định theo đuổi:
Mục đích của việc mua nợ là nhằm giúp cho những con nợ thoát khỏi sự vỡ
nợ vì khi chúng vỡ nợ sẽ kéo theo những người khách của nó cũng sẽ chết.
Thí dụ như ngân hàng đem tiền cho vay nhưng bị sập tiệm thì bao nhiêu
khách hàng của nó do sợ sập tiệm đến rút tiền ra một lúc thì việc sập
tiệm còn nhanh hơn nữa.
Ngân hàng nó bảo tôi cho ông Vinashin, ông Vinalines vay, cho vay 100
đồng nhưng bây giờ coi như tôi mất 70 đồng, bây giờ tôi còn chỉ có 30
đồng. Nếu bây giờ tôi sập tiệm hay người ta biết tin tôi sập tiệm người
ta rút tiền ra thì tôi sẽ sập tiệm nhanh hơn nữa. Lúc bấy giờ khi tôi bị
vỡ nợ thì những doanh nghiệp vay tiền của tôi cũng sẽ không hoạt động
được nữa vì không còn vốn luân lưu. Hậu quả của những cơ sở bị vỡ nợ từ
một câu chuyện kinh tế nó sẽ gieo họa cho các sinh hoạt khác của xã hội.
Câu hỏi đầu tiên: tiền đâu?
Trụ sở của Vinalines, Tổng Công Ty Hàng Hải Việt Nam.Sự yếu kém của ngân
hàng hôm nay phát sinh từ các món nợ cho vay bất động sản hay đầu tư
chứng khoán. Bất động sản vỡ nợ bởi giá cả không đúng với giá trị thực
và khi nhà đất rớt giá thì giá trị thế chấp của chúng cho ngân hàng rớt
theo. Trong khi đó các ngân hàng thương mại không chấp nhận phát mãi các
tài sản thế chấp để thu hồi vốn dù mức lỗ chỉ tương đương với số tiền
mà nhà nước có thể trợ giúp qua việc mua nợ xấu.
Với số tiền 100 ngàn tỷ mà Thống đốc ngân hàng nhà nước đề nghị, có
nhiều việc đáng bàn. Câu hỏi đầu tiên lấy đâu ra số tiền này?
Nguồn ngân sách nhà nước, tức từ nguồn thuế của người dân nếu lấy ra mua
nợ xấu thì các khoảng khác phải hụt đi. Bội chi ngân sách xảy ra và lạm
phát theo sau là quy luật.
Số tiền 100 ngàn tỷ này có thể huy động từ việc bán trái phiếu do chính
phủ bảo lãnh nhưng câu hỏi đặt ra sau khi hai con tàu Vinashin và
Vinalines đang chìm dần, liệu mức tin tưởng vào trái phiếu còn lại được
bao nhiêu và với lãi suất nào thì người mua chấp nhận mà việc mua nợ xấu
không bị ảnh hưởng?
Cho tới khi có tiền trong tay thì việc mua của ai và mua như thế nào là
hai vấn đề lớn có nhiều khả năng vấp váp xảy ra. Điều khiến các nhà kinh
tế lo âu nhất là áp dụng cách tính nào trong việc mua một món nợ xấu.
TS Lê Đăng Doanh, nguyên giám đốc Viện Nghiên Cứu Quản lý Kinh tế Trung ương (CIEM) nhận định:
Trong một nền kinh tế thị trường thì nhà nước hoàn toàn có khả năng mua
lại nợ để ngồi vào trong hội đồng quản trị của cái doanh nghiệp, công ty
đó rồi tái cơ cấu lại sau đó đăng ký lên thị trường chứng khoán và nếu
doanh nghiệp hồi phục thì sau một hai năm nhà nước có thể bán lại nợ mà
mình đã mua và như vậy thì có thể còn có lãi.
Điều này đã diễn ra ở Hoa Kỳ và nhiều nơi khác nhưng vấn đề mua bán nợ ở
Việt Nam có công khai minh bạch hay không. Nó có tiêu chí rõ ràng hay
không. Điều cần tránh là dùng tiền nhà nước để mua nợ lại các công ty
sân sau, kém hiệu quả thì việc mua nợ đó chưa chắc đã đem lại cái liều
thuốc hồi sinh cho các doanh nghiệp mà chỉ hồi sinh các doanh nghiệp yếu
kém thì đấy là điều cần phải tránh.
Định giá: cơ hội cho tham nhũng
Các Tập đoàn cột trụ của kinh tế quốc gia. RFA/internet
Trên nguyên tắc nợ xấu được quy định làm nhiều nhóm tùy theo tính chất
của hồ sơ vay và nợ không trả được. Tài sản thế chấp sẽ tùy theo nhóm mà
mất đi giá trị. Nợ nhóm 2 là nhóm tương đối tốt sẽ bị mất giá trị 5%.
Với nhóm 3 thì giá trị mất đi 20%, nhóm 4 là 50% và nhóm 5 coi như không
còn chút giá trị nào để rao bán.
Tuy nhiên vấn đề đặt ra, ai là người đủ thẩm quyền và nhất là đủ uy tín
để định giá trị nợ của một ngân hàng theo nhóm nợ nào trong 5 nhóm vừa
kể. Khả năng mua chuộc, lót tay để nâng giá trị là điều tất yếu nếu
không có một cơ chế giám sát đủ mạnh để theo dõi những đánh giá loại
này. TS Lê Đăng Doanh chia sẻ sự lo lắng này:
Cái điều mấu chốt là phải định giá các nợ của ngân hàng thì được thế
chấp bằng bất động sản, nhà xưởng hay các tài sản có giá khác. Đương
nhiên cần phải có một cơ quan độc lập họ đánh giá đúng giá trị của món
nợ đó rồi sau đó sẽ có một tỷ lệ nhất định. Nếu không làm rõ giá trị đó
một cách độc lập thì rất có thể sẽ mua nợ xấu bằng giá của nợ tốt. Điều
này sẽ làm cho hoạt động mua nợ sẽ không có hiệu quả.
Ngay cả khi có được một cơ chế đáng tin cậy lãnh trách nhiệm giám sát và
định giá, vấn đề khác sẽ nảy sinh: đơn vị nào trong số hàng trăm doanh
nghiệp đang sếp hàng chờ tới lượt mình sẽ được chiếu cố mua nợ xấu? Nhà
tư vấn kinh tế Nguyễn Xuân Nghĩa nhận xét:
Nếu không có sự minh bạch trong này thì mọi người có thể đoán ra và tôi nghĩ nó không sai đó là: nếu có quan hệ tốt thì sẽ được cứu nợ. Tức là họ đã dùng tiền đi làm chuyện đầu cơ, đến khi bị sập tiệm thì lại có nhà nước tung tiền ra để cứu mình, cứu những thành phần có quan hệ tốt với nhau. Nếu người ta có nghi như vậy thì tôi nghĩ cũng không saiTS Lê Đăng Doanh
Một trong những khó khăn của chuyện này là làm sao lượng định những
khoảng nợ xấu khó đòi hay sẽ mất. Cái tỷ trọng của chúng là bao nhiêu
thực sự không ai biết cả nhất là những tài sản đó được đo bằng bất động
sản. Bất động sản tại Việt Nam nhiều khi cũng chỉ là giá ảo, giá trên
trời. Hai nữa khi tung tiền cấp cứu như vậy thì câu hỏi là cứu ai, và
tại sao lại cứu?
Nếu không có sự minh bạch trong này thì mọi người có thể đoán ra và tôi
nghĩ nó không sai đó là: nếu có quan hệ tốt thì sẽ được cứu nợ. Tức là
họ đã dùng tiền đi làm chuyện đầu cơ, đến khi bị sập tiệm thì lại có nhà
nước tung tiền ra để cứu mình, cứu những thành phần có quan hệ tốt với
nhau. Nếu người ta có nghi như vậy thì tôi nghĩ cũng không sai.
Bất động sản: sân sau của ngân hàng
Thực tế cho thấy, đa số cổ đông của các ngân hàng đều có phần trong đầu
tư bất động sản vì vậy việc giải cứu nợ xấu có ý nghĩa rất lớn đối với
những thành phần này. Số tiền nhà nước bỏ vào sẽ giúp cho cổ đông thoát
khỏi cơn khủng hoàng bất động sản và vì vậy khả năng vận dụng mánh khóe,
sự quen biết kể cả hối lộ để được chấp thuận là điều không thể tránh.
Để tình trạng móc ngoặc, mua chuộc này không xảy ra thì nhà nước phải
làm gì?
Theo TS Lê Đăng Doanh Quốc hội nên có vai trò tích cực hơn trong việc giám sát, ông nói:
Tôi nghĩ rằng Quốc hội cần có một nghị quyết rất rõ ràng về việc mua bán
nợ này và phải quy định rõ các tiêu chí cơ chế giám sát và bản thân
Quốc hội cũng phải thực hiện giám sát. Bởi vì 100 ngàn tỷ là một số tiến
rất lớn và lại được chi trong thời điểm hiện nay là một thời điểm hết
sức nhạy cảm, tế nhị bởi nền kinh tế đang rất cần vốn. Nếu số vốn đó
được bơm vào các doanh nghiệp có hiệu quả thì nền kinh tế có thể có
chuyển biến. Tuy nhiên nếu bơm vào những nơi nợ xấu thì nền kinh tế sẽ
không hồi phục được bằng phương thuốc mua nợ. Đây cũng là lo ngại của
nhiều đại biểu quốc hội cũng như một số chuyên gia trong nước
Điều này đã diễn ra ở rất nhiều nơi, từ Ái Nhĩ Lan, Tây Ban Nha hiện nay và đấy là điều mà người ta đang lo ngại. Đây
là hình thức lấy tiền thuế của người dân để mua lại nợ của các ngân
hàng. Nói ngắn gọn là lấy tiển thuế của người nghèo để cứu người giàu.
Điều này có tấm gương rất lớn là cuộc khủng hoảng nợ công ở các nước
châu Âu và tôi nghĩ rằng bài học đó Việt Nam phải rất coi trọng để tránh
đi theo vết xe đổ đó.
Trong khi hàng ngàn doanh nghiệp vừa và nhỏ không xoay sở được vốn và
đang đối diện với phá sản do hàng hóa tồn kho quá nhiều mà không thể
tiêu thụ thì số tiền 100 ngàn tỷ được đắp vào những lỗ hổng khổng lồ của
các ngân hàng thương mại xét trên một mặt nào đó có thể dễ dàng đồng ý
với TS Lê Đăng Doanh khi ông nói rằng nhà nước đang lấy tiền đóng thuế
của người nghèo đem giúp cho nhà giàu.
Nếu số tiền này được trợ giúp cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ thì sự
trỗi dậy của nền kinh tế có thể ít thấy hơn nhưng nó cũng đồng nghĩa với
ít rủi ro hơn. Doanh nghiệp vừa và nhỏ biết được cơ hội của họ chỉ đến
một lần, vì vậy họ phải cẩn trọng với số nợ mà nhà nước giúp. Ngược lại,
các ngân hàng thương mại do đã quen vung tay quá trán và ỷ lại vào trợ
giúp của nhà nước sẽ còn nhiều tai biến khác tiếp tục xảy ra sau khi
những món nợ xấu được nhà nước che chở không khác gì thời bao cấp
Mặc Lâm
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét